Westland (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Westland
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Westland Wapen van de gemeente Westland
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Westland
Situering
Provincie Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland
Coördinaten 52° 0′ NB, 4° 22′ OL
Algemeen
Oppervlakte 90,58 km²
- land 79,53 km²
- water 11,05 km²
Inwoners (1 mei 2014) 103.716? (1304 inw/km²)
Hoofdplaats Naaldwijk
Belangrijke verkeersaders A20, A4, N222 (Bloemenroute/Veilingroute)
Politiek
Burgemeester (lijst) Sjaak van der Tak (CDA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 13.600 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 273.000
WW-uitkeringen (2007) 9 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 2291,2292, 2295, 2671 - 2694
Netnummer(s) 0174
CBS-code 1783
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 11418
Website www.gemeentewestland.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Westland
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Westland, per september 2014

Westland (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente ligt in de streek het Westland en telt 103.716 inwoners (1 mei 2014), op een oppervlak van 90,59 km², waarvan een landoppervlakte van 7990 ha en een oppervlakte van binnenwater van 1060 ha. De gemeente Westland maakt deel uit van het kaderwetgebied Haaglanden en de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag.

De gemeente is op 1 januari 2004 ontstaan door gemeentelijke herindeling Westland waarbij de gemeenten De Lier, 's-Gravenzande (inclusief Heenweg), Monster (met de kernen Poeldijk en Ter Heijde), Naaldwijk (met de kernen Honselersdijk en Maasdijk) en Wateringen (inclusief Kwintsheul) werden samengevoegd.

De twee overige Westlandse gemeenten, Maasland en Schipluiden, hebben er voor gekozen hun eigen weg te gaan. Ze zijn (eveneens op 1 januari 2004) samengevoegd tot de gemeente Midden-Delfland.

Geschiedenis[bewerken]

Voordat de gemeentelijke herindeling Westland een feit was, bestond de regio Westland uit zeven aparte gemeenten. Toen in de jaren negentig van de twintigste eeuw de vraag op kwam of samengaan niet voordeliger zou zijn, werd een onderzoeksbureau gevraagd een advies te geven. Deze gaf in 2001 het advies dat het samengaan van de zeven gemeenten het best was om sterk te staan richting de grote buurgemeenten.[1] De verschillende gemeenteraden waren nog niet unaniem eens over de te kiezen variant, waarna in iedere kern op 19 september 2001 een referendum werd gehouden onder de bevolking. Omdat het na deze referenda nog niet duidelijk was nam de provincie Zuid-Holland de regie over. Zij stelden een variant voor en lieten de gemeenten erop reageren.[2] Hierna stuurde de provincie het advies naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken die er een wetsvoorstel van maakten. Dit wetsvoorstel werd voorgelegd aan de ministerraad die ermee instemde.

22 mei 2003 werd de wet zonder stemming aangenomen door de Tweede Kamer en op 17 juni 2003 als hamerstuk afgedaan door de Eerste Kamer.[3] Op 1 september 2003[4] trad de "wet gemeentelijke herindeling van het Westland" in werking waarin staat dat de gemeenten De Lier, 's-Gravenzande, Maasland, Monster, Naaldwijk, Schipluiden en Wateringen opgeheven zouden worden. Met ingang van de datum van herindeling, 1 januari 2004, zouden de gemeenten Westland en Midden-Delfland ingesteld worden.

Geografie[bewerken]

Ligging[bewerken]

De gemeente Westland ligt in het westen van de Nederlandse provincie Zuid-Holland in de regio Westland. Daarnaast is zij onderdeel van het Stadsgewest Haaglanden en ligt zij op het grondgebied van het Hoogheemraadschap Delfland. Westland grenst in het noorden aan Den Haag, aan het noordoosten voor een klein deel aan Rijswijk, in het oosten aan Midden-Delfland, in het zuiden aan de deelgemeente Hoek van Holland en in het zuidoosten aan Maassluis. Aan de westkant heeft de gemeente een natuurlijke grens, de Noordzee. De steden Delft en Rotterdam met de Rotterdamse haven liggen op een geringe afstand van de gemeente.

De gemeente bestaat uit elf kernen: De Lier, 's-Gravenzande, Heenweg, Honselersdijk, Kwintsheul, Maasdijk, Monster, Naaldwijk, Poeldijk, Ter Heijde en Wateringen[5]. Daarnaast zijn er nog een achttal buurtschappen: Baakwoning, Blaker, Mariëndijk, Nieuwe Tuinen, Oostbuurt, Rolpaal, Westerlee en Westerhonk.

   Aangrenzende gemeenten   
       Den Haag
Rijswijk 
   Brosen windrose nl.svg   
 Rotterdam   Maassluis   Midden-Delfland 

Strand[bewerken]

Strand bij Ter Heijde

Het strand van Westland, voor de kust van 's-Gravenzande, Ter Heijde en Monster strekt zich uit over 8 kilometer tussen Kijkduin en Hoek van Holland. Het Westlandse strand heeft geen boulevard, maar brede duinen langs de kustlijn. De functie van deze duinen is hoogwaterkering en tevens is het een natuurgebied. Ten noorden van Ter Heijde vallen de duinen onder het natuurgebied Solleveld, waarvan Dunea de eigenaar is en ten zuiden van Ter Heijde vallen de duinen onder natuurgebied de Kapittelduinen. Langs de duinen ligt een fietspad wat deel uitmaakt van Lange Fietsroute 1.

Via zeven officiële strandopgangen is het strand te bereiken. Bij deze opgangen zijn ook de voorzieningen geconcentreerd. Zo staan er bij vier strandopgangen een wachtpost van de Vrijwillige Reddingsbrigade; bij Ter Heijde is er een vestiging van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij. Daarnaast staan er tien strandpaviljoens op het Westlandse strand, waarvan twee in Monster, drie in Ter Heijde en vijf in 's-Gravenzande. Ook staan er diverse toiletten en douches bij de strandopgangen. Niet iedere strandopgang heeft parkeergelegenheden. Strandopgang Molenslag (Monster) heeft 1.000 parkeerplaatsen, Ter Heijde heeft er 250, slag Beukel ('s-Gravenzande) heeft er 900 en Vlugtenburg ('s-Gravenzande) heeft 1.200 parkeerplaatsen.[6]

Van 2008 tot 2010 is het strand langs de Delflandse kust waartoe ook Westland behoort aangepakt. Zo zijn de duinen met 30 tot 60 meter verbreed en ook het strand is breder geworden. De zeebodem vlak voor het strand is verhoogd waardoor de strandhoofden geheel of gedeeltelijk onder het zand zijn verdwenen. Dit brengt soms verraderlijke stromingen met zich mee, waar zwemmers rekening mee moeten houden.[7]

Natuur[bewerken]

De omvangrijkste natuurgebieden in de gemeente zijn de duingebieden aan de Westlandse kust. Het hierboven al genoemde gebied Solleveld is een oud duingebied tussen Kijkduin en Ter Heijde en bestaat uit duinen, duinbossen, graslanden, duinheiden, struwelen, ruigten en plassen.[8] In het gebied komt onder andere de roodborsttapuit, sprinkhaanzanger, nachtegaal, graspieper, boomklever, kleine bonte specht en glanskop voor. Ook komen de rugstreeppad en zandhagedis er voor.

Een ander beschermd duingebied zijn de Kapittelduinen tussen Monster en de Maasmond van ongeveer 500 ha groot. Dit gebied is vooral open met gras- en kruidenvegetatie en bestaat uit duinen, vochtige duinvalleien, duinplassen, duin- en landgoedbossen, graslanden, struwelen, ruigten en een aantal dijktrajecten.[8] De Kapittelduinen en Solleveld vormen samen de Solleveld & Kapittelduinen, een Natura 2000-gebied en is daarmee onderdeel van het Europees netwerk van beschermde natuurgebieden.

Het Staelduinse Bos is het laatste restant van de estuariumduinen van de Oude Maas, dat door inpoldering nu meer landinwaarts is gelegen. Het bos van 95 ha bestaande uit vooral eiken en beuken is na 1850 aangelegd op de duinen. Onder andere komt er het kruipend stalkruid en geel walstro voor en in het najaar groeien er veel soorten paddenstoelen. In het gebied bevindt zich een groot bunkercomplex waar zes soorten vleermuizen in overwinteren.[9]

Een ander bijzonder natuurgebied is de Zeven Gaten, in Honselersdijk van 4,5 ha. Het bestaat uit zeven brede sloten, ook wel gaten genoemd in de volksmond, met ertussen brede kavels. Sinds de vastlegging van het gebied door Nicolaus Cruquius is het gebied niet meer veranderd.

De Wollebrand is een waterrecreatiegebied in Honselersdijk, hier kan men onder andere Waterskiën.

Demografie[bewerken]

Bevolking (2008)[10]
Kern Inwoners
De Lier 11.952
's-Gravenzande 19.428
Honselersdijk 7.515
Kwintsheul 3.649
Maasdijk 3.973
Monster 13.782
Naaldwijk 18.858
Poeldijk 5.852
Ter Heijde 614
Wateringen 14.406

De bevolking van de gemeente Westland bestond in 2006 uit 98.328 mensen. Daarvan waren er 26.277 in de categorie 0-19 jaar. In de categorie 20-29 waren dat 10.421 mensen. In de categorie 30-39 waren dit er 13.841 mensen en voor de categorie 40-49 was dit 15.656 mensen. Zo'n 18.729 mensen zaten in de categorie 50-64. In de categorie 65-79 bevonden er 10.272 mensen en in de laatste categorie van 80 jaar en ouder bevonden 3.132 mensen. Van de Westlandse bevolking was 13,6% 65 jaar of ouder. In Nederland ligt dit percentage op 14,3%.[11] In 2013 wordt het aantal arbeidsmigranten geschat op 10.000. Ongeveer 5000 van hen woont ook in het Westland. Een deel van de arbeidsmigranten werken tijdelijk in Nederland en zijn seizoensarbeiders. Het Informatiepunt Arbeidsmigranten helpt hen door het geven van Poolstalige en Engelstalige informatie over zaken waarmee de arbeiders te maken hebben. In het Westland zijn shortstaylocaties te vinden waar seizoensarbeiders tijdelijk kunnen wonen. Voor de Polen is er een Rooms-katholieke migrantenkerk opgericht. [12]

Verwacht wordt dat de bevolking in Westland tussen 2006 en 2025 met 12% zal stijgen, voor Nederland is dit percentage 3,7% en voor Zuid-Holland 6%.[13] Van de bevolking is 50,0% vrouw.

In de gemeente wonen 8.646 allochtonen, 8,8% van de totale bevolking, in Nederland is dit percentage 19,3% en in Zuid-Holland is dit percentage 26,1%.

Van de allochtonen zijn er 4.640 westers en 4.006 niet-westers. Van de niet-westerse allochtonen komt het merendeel, 1.331 mensen uit Marokko. Uit Suriname komen 583 mensen en uit Turkije 404. Zo'n 183 mensen komen van de Nederlandse Antillen en Aruba. Van de westerse allochtonen komen er 2.766 uit de Europese Unie (toen nog met 25 landen). Uit Indonesië/Nederlands-Indië zijn 1.225 mensen afkomstig.

Bestuur[bewerken]

Het huidige gemeentehuis in Naaldwijk
Het nieuwe politiebureau Westland

Gemeenteraad[bewerken]

Gemeenteraadszetels
Partij 2003[14] 2006 2010[15] 2014
Christen-Democratisch Appèl (CDA) 14 12 8 9
GemeenteBelang Westland 8 10 9 6
LPF Westland 4 5 6 6
Progressief Westland (PvdA/GroenLinks) 4 4 3 3
Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) 5 4 2 4
ChristenUnie/SGP 2 2 2 2
D66 - - 1 2
Westland Verstandig - - 4 7*
Lokaal en Onafhankelijk 2.0 (afsplitsing GemeenteBelang Westland) - - 2 -*
Totaal 37 37 37 39
Opkomst 54,6% 62,6% 61,9% 58,6%
  • Westland Verstandig en Lokaal en Onafhankelijk 2.0 zijn sinds de verkiezingen van 2014 samengegaan[16]

College van B&W[bewerken]

Het College van Burgemeester en Wethouders bestaat sinds de verkiezingen van 2014 uit het CDA, GemeenteBelang Westland, Progressief Westland en de VVD. De burgemeester is Sjaak van der Tak (CDA), voormalig wethouder in Rotterdam. De wethouders zijn:

  • Wethouder Theo Duijvestijn (CDA Westland);
  • Wethouder Marga Goeij-van der Klugt (CDA Westland);
  • Wethouder Bram Meijer (GemeenteBelang Westland);
  • Wethouder Mohamed el Mokaddem (Progressief Westland) ;
  • Wethouder Arne Weverling (GemeenteBelang Westland);
  • Wethouder Peter Ouwendijk (VVD Westland).

Economie[bewerken]

Trade Parc Westland
1rightarrow blue.svg Zie Economie van het Westland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De economie van het Westland, de gemeente Westland en Midden-Delfland samen, bestaat voornamelijk uit tuinbouwbedrijven en het mkb in het algemeen. Daarnaast is de regio door onder meer Floraholland belangrijk voor de distributie en verwerking van (tuinbouw)producten. De recreatie-, zorg- en onderwijssectoren zijn relatief kleinschalig en regionaal gericht. Ook de dienstensector is in het Westland klein vergeleken met de rest van Nederland. De bruto toegevoegde waarde van de regio bedroeg in 2007 € 3 miljard, wat neerkomt op 2,5% van de economie van Zuid-Holland. De gemeente Westland behoorde in 2007 tot de 150 meest economisch krachtige gemeentes van Nederland.[17]

Kassen in 's-Gravenzande.

De toekomst van het Westland op economisch gebied hangt af van de ontwikkeling van de tuinbouwsector. Deze sector vertegenwoordigde in 2007 een bruto toegevoegde waarde van €1.4 miljard wat bijna de helft is van het totaal.[18]

Tuinders nemen het grootste deel in van die €1.4 miljard, namelijk de helft. Terwijl het aantal hectare glas afneemt, neemt de toegevoegde waarde van de productiebedrijven toe door proces- en teeltinnovaties. Gesteld kan worden dat de tuinbouwgrond steeds beter benut wordt. Toch zijn er, door de krapte aan tuinbouwgrond, telers die buiten het Westland een extra bedrijf beginnen. Deze bedrijven worden vaak wel vanuit het Westland bestuurd.[18]

Verwerkings- en distributiebedrijven zorgen voor 10% van de toegevoegde waarde. 40% van de toegevoegde waarde die in de Westlandse tuinbouwketen wordt gerealiseerd, wordt gecreëerd door toeleveringsbedrijven van bijvoorbeeld zaden, kassen of kennis. Toeleveringen van buitenlandse producten die in het Westland gedistribueerd moeten worden en producten die door toeleveringsbedrijven aan het buitenland worden geleverd, zijn niet in beschouwing genomen, waardoor de cijfers in werkelijkheid hoger zijn.[18][19]

Cultuur[bewerken]

Varend Corso

De verenigingen vaak gedragen door vrijwilligers in Westland zijn belangrijk voor een groot aanbod aan cultuur in de gemeente. In de dorpskernen zijn veel zangkoren, waaronder veel kerkkoren, orkesten en toneelverenigingen. Ook is er een zeer groot aandeel van amateurkunstgezelschappen. Elf Westlandse toneelverenigingen zijn aangesloten bij het overkoepelende Westlands Theater Centrum; zij willen het amateurtheater in de gemeente verder ontwikkelen. Zestien muziekverenigingen zijn lid van de overkoepelende Westlandse Federatie van Muziekverenigingen; zij organiseren gezamenlijk met de verenigingen onder andere concerten en taptoe festivals.[20]

Waterpop, een festival dat in 2007 30 jaar bestond is het meest bekende festival van Westland waar jaarlijks 8000 bezoekers op af komen. Een ander bekend evenement is Tonen 2000, een tweejaarlijks internationaal korenfestival.[20] Ook het Varend Corso, een jaarlijks evenement met versierde boten, doet onder andere de gemeente Westland aan.[21]

Westlandtheater De Naald, voor de verbouwing.

Het WestlandTheater de Naald in het centrum van Naaldwijk is een theater met twee zalen. In de grote zaal is er plaats voor 474 mensen en in de kleine zaal plaats voor 115 mensen. In het seizoen 2007 - 2008 werden er 150 voorstellingen gehouden met 50.000 theaterbezoekers, 30.000 bioscoopbezoekers en 20.000 bezoekers van amateurproducties. In het WestlandTheater, maar ook op andere plaatsen, zoals de Hofboerderij worden regelmatig tentoonstellingen van beeldende kunst gehouden.[20]

Vier musea zijn gevestigd in Westland. Het Westlands Museum voor Streek en Tuinbouwhistorie is een museum gevestigd in Honselersdijk waar de Westlandse geschiedenis behandeld wordt. Bij het museum ligt ook de 'Historische Tuin' met verschillende soorten kassen en gewassen uit vroegere tijden. Naast het Westlands Museum is er in de gemeente ook Museum De Timmerwerf, Themapark De Westlandse Druif en het Westlands Schaatsmuseum.[20]

De gemeente Westland subsidieert jaarlijks 66 culturele instellingen; in 2006 gaf zij € 3,5 miljoen uit aan cultuur. De bibliotheek kreeg daarvan € 1,5 miljoen en WestlandTheater De Naald kreeg € 975.000.[20]

Finalisten Personen eerste Inspiration Awards: Ondernemer Rob Baan, Acteur Sander Jan Klerk en Tennisser Thiemo de Bakker.

Prijzen[bewerken]

Er worden verschillende prijzen uitgereikt bij bijzondere prestaties.

  • Westland Inspiration Award, een prijs die sinds 2010 wordt uitgereikt aan de meest inspirerende Westlandse persoon en het Westlandse bedrijf.
  • Westlandse sportprijs
  • De Loftrompet. De gemeente vindt het belangrijk vrijwilligers te ondersteunen en te waarderen. Daarom reikt zij jaarlijks de LOFTROMPET uit aan vrijwilligers die in georganiseerd verband zich inzetten binnen de Westlandse samenleving. De prijzen worden jaarlijks uitgereikt tijdens een feestelijke bijeenkomst. De prijs bestaat uit een oorkonde, een kunstwerkje en een geldbedrag van € 500,-
  • Westlandstek. Deze prijs wordt toegekend aan mensen die diensten hebben verricht voor de Westlandse gemeenschap.
  • Erepenning in goud/ereburgerschap. De erepenning wordt sinds 2004 toegekend aan personen die zich gedurende ten minste twintig jaar verdienstelijk hebben gemaakt voor de gehele streek.

Monumenten[bewerken]

De gemeente Westland is 55 rijksmonumenten rijk, waaronder drie molens: Windlust, de Molen van Maat en De Vier Winden en een poldermolenromp. Ook tien kerkelijke gebouwen zijn verheven tot rijksmonument, zoals de Lierse Dom, de Hervormde Kerk van Monster, de Oude Kerk van Naaldwijk en de Dorpskerk van 's-Gravenzande. Verder hebben elf boerderijen de beschermende status. Een ander belangrijk monument voor de regio is Holle Watering 26, of Sonnehoeck wat waarschijnlijk een van de eerste tuindersbedrijven in het Westland is. Van het Huis Honselaarsdijk resteert alleen nog het Nederhof wat in de tijd van Frederik Hendrik diende als gastenkwartier. De Oranjesluis uit 1676 is een bekend monument aan de druk bereden Maasdijk. Een opmerkelijk rijksmonument is de grafkelder van Herckenrath in Monster uit 1844 met veertien grafkisten waarvan de laatste bijzetting in 1906 plaats vond. Het enige rijksmonument wat geen bouwwerk is, is het secretaireorgel en bevindt zich in de kerk van de Vereniging van Vrijzinnig Hervormden te Maasdijk.[22]

Voor een overzicht van de rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Sport[bewerken]

Sportcentrum Vreeloo in De Lier

In de gemeente Westland beoefenen gemiddeld meer personen binnen- en buitensporten dan in de rest van Nederland. Oorzaak hiervan kan zijn de gemeenschapszin en de identiteitsbeleving van de inwoners en wellicht ook de relatief hoge welvaart van de regio. Iedere Westlandse kern, behalve Heenweg beschikt over een eigen sportpark, waarbij er geen duidelijke relatie is tussen de grootte van het sportpark en het aantal bewoners van de kern. Sommige grote verenigingen, zoals bijvoorbeeld de handbalvereniging Quintus in Kwintsheul, zijn in kleine kernen aanwezig. Verhoudingsgewijs hebben de grotere kernen Naaldwijk en 's-Gravenzande relatief gezien minder sporthallen dan de overige kernen.[23]

In Westland zijn ongeveer 125 sportverenigingen waarvan er 50 door de gemeente worden gesubsidieerd. Deze verenigingen zijn belangrijk voor de maatschappelijke en persoonlijke ontwikkeling van kinderen. Vaak is het bedrijfsleven erg betrokken bij de Westlandse sportverenigingen.[23]

Naast amateurclubs wordt er in Westland ook topsport bedreven. Topsport wordt in Westland gespeeld bij de handbalvereniging Van der Voort Quintus uit Kwintsheul, die op nationaal en internationaal gebied succesvol presteren en zowel een damesteam als een herenteam in de eredivisie hebben spelen. Westlandia is de enige Westlandse voetbalvereniging die op het hoogste amateurniveau voetbalt, de Zondag hoofdklasse A, waar zij in het seizoen 08/09 kampioen van zijn geworden. De Wateringse wielerdag is een jaarlijks terugkerend criterium dat op de donderdag in de week na de Ronde van Frankrijk wordt gehouden. In Maasdijk wordt jaarlijks in juni de Jan Knijnenburgloop gehouden met de hoofdafstand van 15 kilometer.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Verkeer[bewerken]

De verlengde A20, de N213 verbindt de N211 ten westen van Poeldijk met de A20. De aansluiting van de N213 en de A20 ligt bij Westerlee. De A20 is de enige snelweg die in het Westland begint. Deze weg loopt vanaf Westerlee, via Rotterdam naar Gouda en sluit daaraan op de A12.

De N211 verbindt Hoek van Holland met Wateringen en ligt langs de plaatsen: 's-Gravenzande, Monster, Poeldijk en Den Haag. De N222, ook wel bekend als de Veilingroute, verbindt Naaldwijk met Wateringen. De N211 en N222 eindigen in Wateringen bij de aansluiting van de A4 richting Delft, Den Haag, Leiden, Schiphol en Amsterdam.

De N220 verbindt de N211 ten zuiden van 's-Gravenzande met de aansluiting van de A20 richting Naaldwijk en Rotterdam/Gouda. De N223 verbindt de N220 ten westen van Westerlee met Den Hoorn bij de aansluiting van de A4.

N468 verbindt de A20 ten noordoosten van Maassluis en de N223 nabij 't Woudt. Ten zuiden van 't Woudt heeft de weg eveneens een aansluiting op de A4 richting Delft-Zuid en Den Haag.

Verder heeft het Westland nog de wegen: N439, N465, N466 en de N467.

Vervoer[bewerken]

Westland is de grootste gemeente zonder een spoorwegstation.

In Wateringen rijden de tramlijnen 16 en 17 van HTM, het eindpunt ligt aan de Dorpskade.

Naast de tram rijden er bussen van Veolia door het Westland. De buslijnen 31, 35, 86, en 421 rijden naar het OV-knooppunt Leyenburg in Den Haag waar het mogelijk is over te stappen op lijnen van de HTM die daar vandaan een groot deel van Den Haag en omstreken bereikt.

Ook rijden er bussen naar stations van NS en RandstadRail.

Buslijn 30 rijdt naar Zoetermeer Centrum West via Rijswijk station en Station Ypenburg van de NS en langs Station Leidschenveen van RandstadRail.
Op Station Rijswijk kan worden overgestapt op de stoptrein richting Den Haag en Leiden, richting Rotterdam en Dordrecht. Op Station Ypenburg kan worden overgestapt op de stoptrein richting Voorburg en Den Haag, richting Gouda en Utrecht.
Op Station Leidschenveen is een goede overstap op de RandstadRail richting Leidschendam, Voorburg, Den Haag en Loosduinen/De Uithof, richting Zoetermeer Centrum West en Javalaan, richting Nootdorp, Pijnacker, Berkel en Rodenrijs, Meijersplein (Rotterdam The Hague Airport), Blijdorp (Diergaarde Blijdorp) en Rotterdam.

Buslijn 38 rijdt zowel naar Maassluis West als Delft. Buslijn 32 rijdt alleen naar Delft en buslijn 33 rijdt alleen naar Maassluis West.
Vanaf deze 2 stations is Rotterdam goed te bereiken en Station Delft heeft ook nog goede verbindingen richting Den Haag, Leiden, Schiphol en Amsterdam.

Buslijn 34 rijdt alleen in de spits naar Monster.
In Monster kan worden overgestapt op buslijn 35 naar Hoek van Holland.

Buslijn 86 rijdt naar Schiedam Centrum.
Op Schiedam Centrum kan worden overgestapt op de metro richting Spijkenisse, richting Capelle aan den IJssel, Ommoord of Nesselande

In Naaldwijk op de Verdilaan is een busstation waar de buslijnen 30, 31, 32, 33, 34 en 86 samenkomen. Hier kan worden overgestapt om de andere plaatsen in het Westland te bereiken.

In Maasland naast het Viaduct bij afslag 7 van de A20 in de gemeente Midden-Delfland is een busstation waar de buslijnen 38 en 86 van Veolia Transport en de buslijnen 226 en 426 van RET samenkomen. Hier kan worden overgestapt om Midden-Delfland, Vlaardingen en Schiedam te bereiken.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Fusie redt gemeente van herindeling Geraadpleegd op 8 maart 2009
  2. GS Zuid-Holland: herindeling Westland mogelijk per 2004 geraadpleegd op 8 maart 2009
  3. Aangenomen door de Eerste en Tweede Kamer geraadpleegd op 7 maart 2009
  4. Besluit van 3 juli 2003 tot vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de wet tot gemeentelijke herindeling van het Westland geraadpleegd op 7 maart 2009
  5. kernen volgens gemeente Westland
  6. Nota Strand geraadpleegd op 18 mei 2009
  7. Het Hele Westland strand schelppad opgespoten 16-04-2010, geraadpleegd op 11 augustus 2010
  8. a b Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Gebiedendatabase: Natura 2000-gebied 'Solleveld & Kapittelduinen' geraadpleegd op 26 juli 2009
  9. Kustgids Westland - Delfland geraadpleegd op 26 juli 2009
  10. [1] bevolkingsaantallen per postcode in Westland van 1 januari 2009; geraadpleegd op 27 juni 2009
  11. CBS Demografische kerncijfers per gemeente 2006; geraadpleegd op 15 mei 2009
  12. http://www.wos.nl/televisie/uitzendinggemist/player/item/20130222-westland-report/
  13. CBS Gemeente op maat Westland 2006; geraadpleegd op 15 mei 2009
  14. Uitslagen gemeenteraadsverkiezingen Zuid-Holland: http://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html
  15. verkiezingsuitslag 2010 op ad.nl
  16. [2]
  17. De kracht van het Westland, jubileumeditie 2008 pagina 16
  18. a b c De kracht van het Westland, jubileumeditie 2008 pagina 9
  19. De kracht van het Westland, jubileumeditie 2008 pagina 10
  20. a b c d e Kadernota cultuur gemeente Westland (16 juni 2008) geraadpleegd op 13 mei 2009
  21. Officiële website Varend Corso Varend Corso doet onder andere Westland aan; geraadpleegd op 13 mei 2009
  22. Brochure rijksmonumenten in Westland geraadpleegd op 18 mei 2009
  23. a b Kadernota sport gemeente Westland geraadpleegd op 14 juni 2009