Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede

Gemeente in Nederland
Situering
Provincie	Utrecht
Coördinaten	51°59' NB 5°20' OL
Algemeen
Oppervlakte	50,30 km²
- land	47,61 km²
- water	2,69 km²
Inwoners (1 november 2012)	23.019? (483 inw/km²)
Hoofdplaats	Wijk bij Duurstede
Kernen	Cothen, Langbroek
Belangrijke verkeersaders	N227 N229
Politiek
Burgemeester (lijst)	T.R. Poppens (VVD)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006)	€ 13.700 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008)	€ 290.000
WW-uitkeringen (2007)	13 per 1000 inw.
Autobezit (2007)	441 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s)	3945, 3947, 3960-3962
Netnummer(s)	0343
CBS-code	0352
CBS-wijkindeling	zie wijken en buurten
Amsterdamse code	10760
Website	www.wijkbijduurstede.nl
Portaal    Nederland

Beluister

(info)

Wijk bij Duurstede ( uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in het zuiden van de Nederlandse provincie Utrecht.
De gemeente telt 23.019 inwoners (1 november 2012, bron: CBS) op een oppervlakte van 50,3 km² waarvan 2,68 km² water. Door en langs Wijk bij Duurstede stromen de rivieren Nederrijn, Lek, Kromme Rijn en het Amsterdam-Rijnkanaal.

Zicht op Wijk bij Duurstede.

Wijk bij Duurstede, straatzicht naar kerktoren

De gemeente grenst aan de gemeenten Houten, Bunnik, Utrechtse Heuvelrug, Culemborg en Buren.

Naamsverklaring

Voor het naamdeel Wijk worden verschillende verklaringen gegeven, zoals dat het onder meer herleid zou kunnen worden tot het Romeinse vicus, of het Germaanse wik wat weer "bocht" of "inham" betekent. Het naamdeel Duurstede laat zich herleiden tot de vroegere handelsplaats Dorestad, welke naam op zijn minst deels van Keltische oorsprong is.

Geschiedenis

Zie ook: Dorestad

Tijdens de Romeinse tijd bevond zich hier aan de Rijn een Romeins castellum, wellicht Levefanum. Ook liep de noordelijke grens (limes) van het Romeinse Rijk dwars door Wijk bij Duurstede.

Fibula van Dorestad uit circa 775-800 gevonden in een waterput van Dorestad, thans in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden

In de vroege middeleeuwen lag er één van de belangrijkste handelsplaatsen van Noordwest-Europa: Dorestad. Rond 850 viel Dorestad door aanvallen van de Vikingen. Zo was tot vrij recent de geschiedschrijving. Er wordt inmiddels echter ernstig rekening mee gehouden dat natuurlijke en (kerk)politieke factoren tezamen met de verschuivende machtsverhoudingen waarschijnlijk een belangrijkere rol speelden. De Rijnbedding zou zich wat verplaatst hebben, de haven zou op dat moment ook beginnen te verzanden en daarenboven kwam er een waterstijging. Het verval van Dorestad betekende bloei voor Tiel, Deventer en later Utrecht. Er zijn vele vondsten gedaan in en rond Wijk bij Duurstede uit deze geschiedenisperiodes, die te zien zijn in Museum Dorestad.

Wijk bij Duurstede kreeg in 1300 stadsrechten van Gijsbrecht van Abcoude en was gebouwd aan een in 1270 gebouwde woontoren die zou groeien tot kasteel Duurstede. Waarschijnlijk is kort daarop ter verdediging van de stad begonnen met het aanbrengen van een aarden omwalling en omgrachting waarbij voor de omgrachting deels gebruik werd gemaakt van de oude rivierbeddingen. Midden 14e eeuw werd de stad in oostelijke richting uitgebreid en vermoedelijk werd in dezelfde periode de stad voorzien van een stadsmuur die voorzien was van stadspoorten en versterkingstorens. De stadsmuur en omgrachting werden rond 1445 vernieuwd.

Ligging

De stad uit de lucht, met linksboven de Nederrijn die overgaat in de Lek, en rechtsboven het Amsterdam-Rijnkanaal

De gemeente Wijk bij Duurstede heeft een landelijke ligging boven de grote rivieren in het midden van Nederland. En ligt aan de kruising van het Amsterdam-Rijnkanaal met de Lek en de splitsing van de Nederrijn in de Lek en de Kromme Rijn.

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
Bunnik	Utrechtse Heuvelrug	Utrechtse Heuvelrug
Houten		Utrechtse Heuvelrug
Culemborg	Buren	Buren

Kernen

De gemeente bestaat uit de stad Wijk bij Duurstede (18.376 inwoners) en is op 1 januari 1996 samengevoegd met de gemeenten Cothen (2973 inwoners) en Langbroek (2110 inwoners).

Politiek

College van Burgemeester en Wethouders

Het college van burgemeester en wethouders bestaat uit:

• Tjapko Poppens (VVD), burgemeester
• Jan van der Laag (VVD), wethouder
• Jan Burger (SP), wethouder
• Robbert Peek (CDA), wethouder

Wijk bij Duurstede had een stedenband met Jičín (Tsjechië).

Gemeenteraad

De gemeenteraad van Wijk bij Duurstede bestaat uit 19 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij	1994	1998	2002	2006	2010
VVD	5	5	5	3	4
GroenLinks	5	4	4	3	3
CDA	4	3	4	3	3
PvdA	2	3	2	4	2
Prot-Christ Groepering	1	2	1	2	2
Burger Belangen Nu	1	1	3	1	1
SP	-	-	-	3	3
D66	1	1	-	-	1
Totaal	19	19	19	19	19

Toerisme

Kasteel Duurstede

Recreatiegebied Gravenbol

Molen Rijn en Lek met de Runmolenpoort

Kastelen

• kasteel Duurstede
• kasteel Groenesteyn
• kasteel Hindersteyn
• kasteel Leeuwenburg
• kasteel Lunenburg
• kasteel Rhijnestein
• kasteel Sandenburg
• kasteel Walenburg
• kasteel Weerdesteyn
• kasteel Zuilenburg

Molens

• korenmolen Oog in 't Zeil (Cothen)
• korenmolen Rijn en Lek (Wijk bij Duurstede)

Monumenten

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, een beschermd stadsgezicht en enkele oorlogsmonumenten, zie:

• Lijst van rijksmonumenten in Wijk bij Duurstede (plaats)
• Lijst van rijksmonumenten in Wijk bij Duurstede (gemeente)
• Rijksbeschermd gezicht Wijk bij Duurstede
• Lijst van oorlogsmonumenten in Wijk bij Duurstede

Festivals

• Kleurrijk Wijk
• Jazz by Duurstede
• Gospel by Duurstede
• Shantyfestival
• Mazijkpop
• Catch-Up Festival

Musea

• Museum Dorestad

Recreatiegebieden

• Recreatiegebied waarden van Gravenbol

Wijken

Wijk bij Duurstede heeft o.a. deze wijken:

• Binnenstad (Centrum)
• Frankenhof
• De Engk
• Noorderwaard
  • Noorderwaard-noord
  • Noorderwaard-zuid
• De Horden
  • Parkwijck
  • Rivieren
  • Ovens
  • Scheepsnamen
  • Scheepstermen
• De Heul
• De Geer

Toekomstige bebouwing

• VeilingPark (op de plaats van het voormalige veilingterrein)
• Rijnweide (naam van woonwijkje van het Jolice Terrein, in ontwikkeling)
• Broekweg (uitbreiding)
• De Geer II (uitbreiding van de Geer, tussen de Graaf van Lynden van Sandenburgweg en de Remus)

Industrie

• Broekweg
• Langshaven

Parken

• Dorestad Plantsoen
• Evenemententerrein / Stadspark
• Kasteelpark

Verkeer en vervoer

Afstanden

• Utrecht 24 km
• Amersfoort 24 km
• Amsterdam 64 km

Provinciale wegen

Prinses Irene-sluizen in het Amsterdam-Rijnkanaal

• N229 (richting Utrecht en A12)
• N227 (richting Amersfoort), vanuit Cothen.

Waterwegen

• Nederrijn
• Lek
• Amsterdam-Rijnkanaal
• Kromme Rijn

Openbaar vervoer

De bussen vertrekken vanaf het Wijkse Busstation.

• Bus 41 (de normale verbinding naar Station Utrecht Centraal)
• Bus 241 (de directe spitsverbinding naar Station Utrecht Centraal)
• Bus 242 (spitsverbinding naar Utrecht-De Uithof)
• Bus 56 (naar Amersfoort via Zeist)
• Bus 46 (naar Zeist)
• Bus 441 (de nachtbus vanaf Station Utrecht Centraal)

Veerdiensten

• Veerdienst Wijkse veer over de rivier de Lek verbindt Wijk bij Duurstede met Rijswijk (GLD) (richting Tiel)

Wijkse veer

• Veerdienst Beusichemse veer over de rivier de Lek verbindt Wijk bij Duurstede met Beusichem (richting Culemborg)

Sport

Wijk bij Duurstede kent een aantal sportverenigingen, waaronder voetbalclub CDW en hockeyclub Dorsteti.

Bekende (voormalige) inwoners

• Rie Lips-Odinot (1908-1998), Tweede Kamerlid voor de CPN
• Jan Boone, Nederlands advocaat
• Wouter Hamel (19 mei 1977), Nederlands jazzzanger
• W.G. van de Hulst jr. (4 juni 1917 - 27 juli 2006), Nederlands kunstschilder, beeldhouwer, illustrator en kinderboekenschrijver
• Marc Klein Essink (18 maart 1960), Nederlands presentator en acteur
• Martijn Lindenberg, Nederlands televisieregisseur
• Irene van Lippe-Biesterfeld (5 augustus 1939), Prinses van Lippe-Biesterfeld. Zij woont een gedeelte van het jaar in deze stad.
• Nikkie Plessen (8 mei 1985), Nederlandse presentatrice, actrice en model
• Laura Dekker (20 september 1995), een Nederlandse solozeilster die als jongste de wereld rond heeft gezeild.
• Leo van Veen (6 juni 1946), voetballer en voetbalmanager
• Sierd de Vos , voetbalcommentator

Trivia

• Wijk bij Duurstede heeft een bijnaam: "Dorestad" (een succesvolle handelsstad). Het is niet zo dat het huidige Wijk bij Duurstede een rechtstreekse voortzetting is van het oude Dorestad. Het is genoemd naar kasteel Duurstede, dat op zijn beurt weer genoemd is naar Dorestad.
• Molen Rijn en Lek in Wijk bij Duurstede wordt wel eens De molen van Ruysdael genoemd. De schilder Jacob van Ruisdael zou op een beroemd schilderij de molen hebben vereeuwigd. Dit is niet waar; op het schilderij in kwestie staat een nabijgelegen molen waar nu alleen nog maar de fundamenten van te zien zijn.
• Op 14 november 1998 kwam de landelijke intocht van Sinterklaas naar Wijk bij Duurstede. Tijdens deze intocht maakte Erik van Muiswinkel zijn debuut als Hoofdpiet.
• In 1955 werd het Nederlands kampioenschap wegwielrennen in Wijk bij Duurstede gehouden, Thijs Roks werd toen Nederlands kampioen.
• In 1979 werd de serie: Bassie & Adriaan en de diamant opgenomen in kasteel Duurstede.

Externe links

• website Gemeente Wijk bij Duurstede
• Groenekaartkrommerijn.nl

• 
• 
• 
• 
• 

Bronnen, noten en/of referenties Bronnen: W.A. van Es en W.J.H. Verwers (2000), De voorgeschiedenis van Wijk bij Duurstede, blz. 25- 40, in: M.A. van der Eerden-Vonk e.a. (2000), Wijk bij Duurstede: 700 jaar stad, Uitgeverij Verloren, ISBN 9065506195

Mediabestanden

Zie de categorie Wijk bij Duurstede van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

51° 59' NB, 5° 20' OL