Wikipedia:Bronvermelding

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Pagina's met betrekking tot Wikipedia-richtlijnen en beleidsvoorstellen

Zie ook Artikelen bewerken
Zie ook Regels en richtlijnen

Walnut.png Deze pagina in een notendop: Bronvermelding zorgt ervoor dat de inhoud van Wikipedia voor iedereen te verifiëren is.
1rightarrow.png WP:BRON

Bronvermelding is een manier om bronnen in het artikel te vermelden, ter onderbouwing van de aangedragen informatie. Bronvermelding kan bestaan uit verwijzingen naar relevante betrouwbare bronnen of een bibliografie, literatuurlijst of een ander overzicht van geraadpleegde bronnen. Lezers kunnen de inhoud van het artikel zo sneller verifieren en bepalen of er geen sprake is van "eigen onderzoek".

Bronvermelding speelt in een aantal gevallen een belangrijke rol. Bij het gebruik van citaten is bronvermelding wettelijk verplicht. Bij het nagaan van beschuldigingen van plagiaat, smaad of laster kan bronvermelding uitkomst bieden over de herkomst van de informatie. Ook in een bewerkingsoorlog op Wikipedia kan het raadplegen van de bronnen uit een bronvermelding helpen bij het vinden van een oplossing voor het conflict.

De inhoud op Wikipedia dient ontleend te zijn aan bronnen die niet alleen betrouwbaar zijn en waaraan een zekere autoriteit toegekend wordt, maar die ook op het onderwerp betrekking heeft.

Basisregel[bewerken]

Wikipedia berust op vertrouwen. Het is daarom van groot belang eerlijk te zijn over de gebruikte bronnen. Dus:

Voer nooit bronnen op die u niet zelf heeft geraadpleegd. Wetenschappelijk verantwoord schrijven vereist toepassing van het ANNA-principe: Alles nazien, niets aannemen.

Hoe kan bronvermelding plaatsvinden?[bewerken]

Onderaan een artikel zal vaak een lijst staan (bibliografie/literatuur/lijst van geraadpleegde bronnen) die inzichtelijk maakt waar de inhoud van een artikel aan is ontleend. De bibliografie/literatuur/lijst van geraadpleegde bronnen maakt deel uit van het artikel. Deze hoort daarom niet in een sjabloon geplaatst te worden.

Bij controversiële beweringen dient een noot geplaatst te worden. Wees hier voorzichtig mee! Wikipedia is een encyclopedie, geen opinieforum. Controversiële beweringen horen in een encyclopedie niet thuis.

Stijl van bronvermelding[bewerken]

In rapporten bestaat bronvermelding meestal uit de achternaam van de auteur(s), gevolgd door het jaartal en eventueel de pagina('s) waarnaar verwezen wordt. Deze bronvermelding staat in de lopende tekst. Er wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen directe en indirecte verwijzing. Bij directe verwijzing wordt de naam van de auteur in de tekst genoemd, en wordt het jaartal van de publicatie tussen haakjes achter de naam gezet. Bij indirecte verwijzing wordt tussen haakjes de naam en het jaartal vermeld, aan het einde van de passage. Deze wijze van bronvermelding wordt gecombineerd met een alfabetische literatuurlijst aan het einde van het rapport, waarin de precieze gegevens van de bronnen zijn opgenomen.

Er bestaan vele systemen voor bronvermelding met een alfabetische literatuurlijst. Voorbeelden zijn die van de Universiteit van Harvard en die van de American Psychological Association (APA). Beide zijn ontwikkeld voor Engelstalige publicaties.

Het systeem van Harvard wordt in het artikel Wikipedia:Bronvermelding in Harvardstijl uiteengezet. Dat artikel biedt ook een externe link naar uitgebreide informatie in het Engels. Het kan geen kwaad daar eens naar te kijken. Het blijkt dan dat het bij de bronvermelding in wetenschappelijke publicaties vooral gaat om het voorkomen van plagiaat. Bij de Wikipedia gaat het vooral om verifieerbaarheid. Wat een wetenschappelijke publicatie waardevol maakt — origineel onderzoek — is in de Wikipedia verboden. En wat een wetenschappelijke publicatie van weinig waarde maakt — zeer veel literatuurverwijzingen — maakt een artikel in de Wikipedia uitmuntend.

Bronvermelding met een alfabetische literatuurlijst mag in de Nederlandse Wikipedia worden gebruikt, maar dat wordt door niemand gedaan. In de Nederlandse Wikipedia is de toepassing van een genummerde literatuurlijst gebruikelijk. In een genummerde literatuurlijst staan de publicaties in de volgorde van de verwijzingen in de tekst. Deze verwijzingen hebben de vorm van een nummer, dat in klein superscript achter een passage staat. Deze wijze van bronvermelding is veel minder ingrijpend voor het uiterlijk van een tekst en is ook gemakkelijker in gebruik.

De techniek om een genummerde literatuurlijst te creëren wordt behandeld in het artikel Help:Referenties en voetnoten. Daarin wordt ook het samenvoegen van gelijke bronvermeldingen behandeld. Dat artikel gaat echter niet over de stijl van een genummerde literatuurlijst, dit is de regelmatige wijze waarop de precieze gegevens van de bronnen zijn genoteerd.

De Nederlandse Wikipedia heeft geen huisstijl voor een genummerde literatuurlijst. Het is echter gewenst om eenzelfde stijl voor eenzelfde artikel aan te houden.

Een literatuurlijst met een consequent doorgevoerde stijl maakt een zeer verzorgde indruk. Het aanhouden van een stijl bevordert ook dat de bronvermeldingen volledig zijn.

In 2007 heeft onze Ninane een stijl voor een genummerde literatuurlijst ontwikkeld. Deze stijl wordt gepresenteerd op de persoonlijke pagina Gebruiker:Ninane/Noten. De stijl wordt sinds 2007 niet verder doorontwikkeld.

In 2013 is een reeks van 4 stijlen voor een genummerde literatuurlijst ingebracht in de Wikipedia-naamruimte. Deze stijlen kunnen daardoor door iedereen worden aangepast aan nieuwe behoeften. Ook kan de reeks worden uitgebreid met varianten of geheel nieuwe ontwerpen. De eerste pagina van deze reeks is Wikipedia:Stijl 1 van bronvermeldingen. Deze stijl 1 is juist een doorontwikkeling van de stijl van Ninane.

Externe links in bronvermelding[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Wikipedia:Wanneer extern linken voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Soms zijn links naar andere pagina's op het internet voldoende. Meer hierover is te vinden op Help:Gebruik van links en Wikipedia:Wanneer extern linken. Nadeel van externe links is dat ze vaak niet permanent zijn. Geef dus bij een externe link bij voorkeur de auteur aan, de titel en de datum waarop het artikel op het internet geplaatst is. Dan is deze informatie nog te traceren als die niet meer online te vinden is. Zie ook Wikipedia:Onbereikbare externe links.

Gebruik van sjablonen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Help:Bronnensjabloon voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Voor het vermelden van bronnen is een aantal sjablonen voorhanden, waaronder het sjabloon {{Appendix}}. Hoewel er geen consensus is over de wijze waarop bronnen vermeld dienen te worden - simpelweg in een sectie "Bronvermelding", op een aparte subpagina of binnen een van de sjablonen - en daarin veel speelruimte is voor eigen voorkeur, wordt door een deel van de Wikipedia-gemeenschap de voorkeur[Bron?] gegeven aan het eerder genoemde sjabloon.

Boek, bundel of tijdschrift[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie voor een meer gedetailleerde beschrijving van het gebruik van dit sjabloon in Wikipedia: Help:Bronnensjabloon

Hieronder volgt een voorbeeld van de syntaxis van een bronvermelding in Harvardstijl, waarin de eerste bron een boek is, de tweede een bijdrage aan een bundel en de derde een artikel in een (wetenschappelijk) tijdschrift:

{{Appendix|2=
* Achternaam, Voorletter(s) + tussenvoegsels (jaartal van publicatie) ''Titel van het boek''. 
Plaats van uitgave: NaamUitgever.
* Achternaam1, Voorletter1(s) + tussenvoegsels1 & Achternaam2, Voorletter2(s) + tussenvoegsels2
(jaartal van publicatie) ''Titel van het boek''. Plaats van uitgave: NaamUitgever.
* AchternaamAuteurBijdrage, VoorlettersAuteurBijdrage + tussenvoegsels (jaartal van 
publicatie) "Titel bijdrage", in: Voorletter(s) + Achternaam ''Titel bundel''. Plaats van 
uitgave: NaamUitgever, p. Beginpagina-Eindpagina.
* AchternaamAuteur, Voorletter(s) + tussenvoegsels (jaartal van publicatie) "Titel
artikel", ''Titel tijdschrift'', jrg. NummerJaargang, nr. NummerTijdschrift, p. Beginpagina-
Eindpagina.
}}

Noot: Als de auteur niet bekend is kan het beste de naam van de publicerende instantie worden vermeld (bv. de Volkskrant of Centraal Bureau voor de Statistiek).

Hieronder een voorbeeld van het sjabloon met bronnen in dezelfde volgorde als in de uitleg van de syntaxis (boek, bijdrage, artikel):


Bronnen:
  • Swaan, A. de (1998) De mensenmaatschappij. Een inleiding. Amsterdam: Bert Bakker.
  • Kovrig, B. (2000) "Partioned nation: Hungarian minorities in Central Europe", in: Mandelbaum, M. (red.), The new European diasporas: national minorities and conflict in Eastern Europe, New York: Council on Foreign Relation Press, p. 19-80.
  • Saharso, S. en Prins, B (1999) "Multicultureel burgerschap; een introductie", Migrantenstudies, jrg. 15, nr. 2, p. 62-69.

Externe links als bron[bewerken]

Wanneer externe links als bron voor een artikel zijn gebruikt, kunnen die eventueel óók in het bron-sjabloon worden opgenomen. Vermeld de naam van de website en denk daarbij ook aan de volgende zaken:

  • Het aangeven van het hebben van toestemming voor plaatsing (belangrijk in het geval dat teksten zijn overgenomen);
  • Het aangeven van de auteur, de titel en de datum van plaatsing van het artikel (handig, voor mocht het artikel ooit niet meer goed online te vinden zijn).

Een uitgewerkt voorbeeldje is:

{{Appendix|2=
* Menno Visser, [http://www.enzovoort.... Partyflock noodgedwongen commerciëler], nieuwsbericht
bij "3VOOR12" ([[VPRO]]), 1 april 2005
}}

Volledig ingevuld ziet dit er na "pagina opslaan" als volgt uit:

Bronnen:

Bron gevraagd[bewerken]

Bronvermelding in artikelen is wenselijk vanwege de verifieerbaarheid van de vermelde informatie. Als voor een bepaalde bewering die in twijfel worden getrokken een bron gewenst is, kan men het beste eerst zelf daarnaar op zoek gaan en die toevoegen. Lukt het niet zo'n bron te vinden, dan kan {{bron?}} achter de bewering geplaatst worden. Op die manier wordt de verifieerbaarheid en de neutraliteit beter gewaarborgd. Dit sjabloon is niet bedoeld om op iedere slak zout te leggen: indien het hele artikel over het algemeen genomen niet-neutraal lijkt of twijfelachtig is gelieve Sjabloon:NPOV of Sjabloon:Twijfel te gebruiken.

  • De artikelen waaraan {{bron?}} is toegevoegd zijn te vinden in de verborgen categorie Wikipedia:Artikel mist referentie.
  • Vermeld in de eerste parameter van het sjabloon (op de puntjes) een korte toelichting waarom het sjabloon {{bron?|...}} geplaatst is. Hierin mogen geen links voorkomen. Eventueel kan een uitgebreidere toelichting op de overlegpagina worden gegeven.

Als het gaat om een artikel over een levend persoon, dient ten aanzien van de vermelde informatie extra voorzichtigheid in acht te worden genomen, zie Wikipedia:Biografieën van levende personen.

Waar, waarom, wanneer, wie...[bewerken]

Als in een tekst niet duidelijk is waar, waarom, wanneer of wie het betreft kan deze onduidelijkheid aanleiding geven om te twijfelen over de bewering. Dan kan men het beste eerst proberen zelf deze onduidelijkheid op te lossen door op zoek te gaan naar een bron en de betreffende zin(nen) te herschrijven. Als het niet lukt om een bron te vinden voor de twijfelachtige bewering, kan ook hier {{bron?}} achter de onduidelijke en twijfelachtige bewering geplaatst worden. Gebruik dan respectievelijk {{bron?|Waar?}}, {{bron?|Waarom?}}, {{bron?|Wanneer?}} of {{bron?|Wie?}} met eventueel een extra aanvulling.

Zie ook[bewerken]