Wikipedia:Uitgelicht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Overzicht navigatie

Elke dag van het jaar wordt op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit de Nederlandstalige Wikipedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Hiertoe zijn 366 sjablonen beschikbaar. Na een jaar wordt de cyclus automatisch herhaald, voor zover tussentijds geen andere artikelen worden geselecteerd en samengevat. De uitgelichtjes zijn bedoeld om bezoekers via deze manier naar artikelen te laten navigeren.

Op Wikipedia:Uitgelicht/Richtlijnen staat een voorstel voor richtlijnen voor de uit te lichten artikelen.

  • Het artikel wordt om 24.00 uur 's nachts (MET/MEZT, dus Belgische/Nederlandse tijd) automatisch vervangen, indien de pagina Sjabloon:Uitgelicht_<dag>_<maand> bestaat.
  • Elke maand heeft een eigen subpagina met een overzicht van de uitgelichte artikelen uit die maand. Dit maakt het ook eenvoudig om een artikel van de dag aan te maken en/of te bewerken.
  • Uitgelichtjes van vóór 8 september 2005 kun je hier terugvinden.
  • Hieronder staat een overzicht van alle maanden en van de 10 voorbije en 10 toekomstige artikelen.

PS. Als de wijzigingen van de sjablonen niet meteen zichtbaar zijn op deze pagina: ververs pagina


Uitgelicht (maand):
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december


22 september
Een Iraanse soldaat met gasmasker in de Irak-Iranoorlog

De Iraaks-Iraanse Oorlog, ook wel de Eerste Golfoorlog genoemd, was een militair conflict tussen Irak en Iran. De oorlog duurde van 22 september 1980 tot 20 augustus 1988. In Iran wordt deze oorlog ook wel de opgelegde oorlog of de veeleisende oorlog genoemd. Na aanvankelijke successen voor het leger van Saddam Hoessein, sloegen de Iraniërs terug en werd het een uitputtingsoorlog. De oorlog maakte naar schatting een miljoen slachtoffers, waarvan vele door gifgasaanvallen. (Lees verder)

 
Voorbije 10 dagen Komende 10 dagen
21 september
Evolutie van de gewervelden

In de biologie is evolutie het proces van verandering in alle vormen van leven van generatie op generatie. Het vakgebied dat studie maakt van de manier waarop en redenen waarom evolutie optreedt, is de evolutiebiologie. Door middel van genen erft een organisme van zijn ouders kenmerken – erfelijke eigenschappen. Veranderingen in genen (zogenaamde mutaties) zorgen ervoor dat nieuwe eigenschappen ontstaan bij de nakomelingen van een organisme. Als een nieuwe eigenschap een organisme voordeel biedt, zal dit organisme een grotere kans op overleven en op nageslacht hebben. Dit proces heet natuurlijke selectie en zorgt ervoor dat eigenschappen die voordeel bieden, vaker voor gaan komen. Over veel generaties kan een populatie zoveel nieuwe eigenschappen ontwikkelen dat het een nieuwe soort wordt. (Lees verder)

23 september
Kasteel Arenberg, eigendom van de KU Leuven

De KU Leuven (Leuven, België) is de oudste en grootste universiteit van de Nederlanden, en tevens de oudste nog bestaande katholieke universiteit ter wereld. Ze werd gesticht in 1425 door hertog Jan IV van Brabant en na de Franse Revolutie heropgericht in 1834. De KU Leuven biedt 57 academische bacheloropleidingen en 256 masteropleidingen aan. Vanaf het academisch jaar 2013 - 2014 richt de instelling ook opleidingen in in Kortrijk, Brussel, Antwerpen, Gent, Brugge, Geel, Oostende, Diepenbeek, Sint-Katelijne-Waver en Aalst. (Lees verder)

20 september
Imitatiegedrag door een baby makaak

Een spiegelneuron of spiegelcel is een neuron dat niet alleen vuurt als een dier een handeling uitvoert, maar ook als het dier een handeling ziet uitvoeren door een ander dier (vooral van dezelfde diersoort). Het neuron weerspiegelt dus als het ware het gedrag van een ander dier en is op dezelfde manier actief als wanneer het dier de handeling zelf uitvoert. Dergelijke neuronen zijn gevonden bij primaten, waaronder de mens, en bij sommige vogels. De aanwezigheid van spiegelneuronen in de hersenen werd ontdekt tijdens onderzoek naar handacties bij makaken, bijvoorbeeld het grijpen en oppakken van objecten. Bepaalde hersengebieden werden actief bij het uitvoeren van deze handelingen, maar ook als eenzelfde handeling bij anderen werd waargenomen. Onderzoek deed sterk vermoeden dat een dergelijk systeem zich ook in de menselijke hersenen bevindt. Sommige wetenschappers beschouwen de ontdekking van spiegelneuronen als een van de belangrijkste in de recente geschiedenis van de neurowetenschap. (Lees verder)

24 september
Nirvana rond 1992

Het album Nevermind van Nirvana (uitgebracht op 24 september 1991) betekende de doorbraak van deze band uit Seattle. Het bekendste nummer op dit tweede album was Smells Like Teen Spirit dat uitgroeide tot een wereldhit. Ook In Bloom, Come as You Are en Lithium werden hits. Het was het tweede album van de groep, na Bleach uit 1989. Voordien was Nirvana een van de vele obscure groepjes uit Seattle, nadien waren ze een commerciële hoogvlieger. Samen met andere grungebands uit Seattle (zoals Pearl Jam en Alice in Chains) veranderde het uitzicht van de commerciële muziek volledig. (Lees verder)

19 september
Ötzi-gedenksteen op het Hauslabjoch

Ötzi is de naam die is gegeven aan de ijsmummie van een man uit de Kopertijd. Twee Duitse amateurbergbeklimmers vonden hem op 19 september 1991 in de Italiaanse Ötztaler Alpen. Hij is de oudste menselijke mummie die in Europa is gevonden. Bestudering van Ötzi, in het bijzonder zijn voeding, kleding, uitrusting en bewapening, heeft kennis opgeleverd over het leven in de nieuwe steentijd, 5300 jaar geleden. Vooral de koperen bijl die hij bij zich droeg is opmerkelijk. (Lees verder)

25 september
Acteur van de Jing-opera

Jing-opera of Peking-opera is een vorm van Chinese opera. Deze operavorm komt oorspronkelijk uit Peking (Beijing). Jing-opera is populair in Peking, Tianjin, Shanghai, Taiwan en in Amerikaanse en Japanse Chinatowns. In Nederland en België wordt Jing-opera vaak tijdens Chinese nieuwjaarsvieringen gespeeld. (Lees verder)

18 september
Chileense Vlag

Chili is een land in Zuid-Amerika, grenzend aan Peru, Bolivia en Argentinië. Het ligt ingeklemd tussen de Grote Oceaan en de Andes. De hoofdstad is Santiago, het parlement zetelt in Valparaíso. Het land maakt ook aanspraak op een stuk van Antarctica (ditzelfde stuk wordt overigens ook grotendeels door Argentinië opgeëist). Op 18 september 1810 verklaarde het land zich onafhankelijk en brak de Chileense Onafhankelijkheidsoorlog uit. (Lees verder)

26 september
Petrov tijdens de uitreiking van de Dresden-prijs.

Stanislav Petrov is een gepensioneerd kolonel uit de luchtverdedigingseenheid van de Sovjet-strijdkrachten die op 26 september 1983 een mogelijke kernoorlog wist te voorkomen. Het Oko-raketwaarschuwingssysteem gaf op die dag aan dat de Verenigde Staten vijf intercontinentale raketten richting de Sovjet-Unie hadden afgevuurd. Petrov was op dat moment wachtcommandant in de Serpukhov-15-bunker in de buurt van Moskou. Hij gaf de melding aan als loos alarm. Als hij zijn superieuren een Amerikaanse aanval had gemeld, had de USSR mogelijk een volledige nucleaire tegenaanval bevolen tegen de VS en hun bondgenoten. (Lees verder)

17 september
Canis lupus laying.jpg

De wolf (Canis lupus) is een zoogdier dat behoort tot de roofdieren (Carnivora) en de familie hondachtigen (Canidae). Er zijn verschillende ondersoorten, waarvan er een aantal is uitgestorven. De wolf leeft in groepen en kent een sociale structuur. De wolf is de enige voorouder van de hond (Canis lupus familiaris). (Lees verder)

27 september
Een T-Ford

De T-Ford (Ford model T) was een auto die op 27 september 1908 in productie werd genomen door Ford. Eerst werden de auto's nog stuk voor stuk in elkaar gezet; later voerde Henry Ford de lopende band in, volgens eigen zeggen geïnspireerd door de werkwijze in een slachterij in Chicago. Door de massaproductie was het een betaalbare auto. Een lopendebandwerker bij Ford kon destijds een T-Ford kopen voor vier maanden loon. In 1918 bestond de helft van alle auto's in de Verenigde Staten uit T-Fords. De productie van de T-Ford werd voortgezet tot 1927, en er werden in deze periode meer dan 15 miljoen van deze voertuigen verkocht. (Lees verder)

16 september
Wapen van Tuvalu

Tuvalu, tot 1 oktober 1978 Ellice-eilanden genoemd, is een Polynesische archipel in de Grote Oceaan ten zuiden van Kiribati, ten noorden van Fiji en Wallis en Futuna en ten oosten van de Salomonseilanden. Het is een van de meest afgelegen landen ter wereld en, na Vaticaanstad, het land met het kleinste inwoneraantal. Het staatshoofd is koningin Elizabeth II en Tuvalu is lid van het Gemenebest van Naties. (Lees verder)

28 september
Lenticellen op een vlierstengel in half juni

Stengels van planten zorgen voor stevigheid en voor het transport van water, mineralen en assimilaten. Ook zorgen stengels voor de groei, zowel in de lengte als in de dikte. Plantenstengels bestaan uit leden en knopen. De knopen zijn vaak verdikt. Op de knopen van stengels zitten de bladeren. Bij houtachtige gewassen zijn de twijgen bedekt met een kurklaagje. Op het oppervlak van deze twijgen zitten lenticellen, vergelijkbaar met huidmondjes bij bladeren. Deze zorgen voor gasuitwisseling door de kurklaag heen. (Lees verder)

15 september
Biggen bij een zeug

Zoogdieren (Mammalia) vormen een klasse van warmbloedige, meestal levendbarende chordadieren die hun jongen voeden met moedermelk.
De zoogdieren worden ingedeeld in ruim 5500 soorten, meer dan 1250 geslachten, ruim 150 families en bijna 30 ordes. Hoewel de zoogdieren zijn ontstaan uit kleine, op de grond levende dieren, hebben ze een grote vormenrijkdom voortgebracht, die uit zowel vliegende (vleermuizen) als zwemmende (walvissen) en zowel vlees- (roofdieren) als plantenetende (onder andere evenhoevigen) vormen bestaat. Het grootste dier uit heden en verleden (de blauwe vinvis) en het grootste levende landdier (de savanneolifant) zijn beide zoogdieren. (Lees verder)

29 september

Rob-B-Hood (Vereenvoudigd Chinees: 宝贝计划; Traditioneel Chinees: 寶貝計劃; Pinyin: bǎobèi jìhuà; Standaardkantonese Yale: Bō Bui Gai Wak) is een in 2006 in Hongkong uitgebrachte film van het genre actiekomedie. De film is geproduceerd en geregisseerd door Benny Chan, die ook meeschreef aan het scenario. De hoofdrollen worden gespeeld door Jackie Chan, Louis Koo en Michael Hui. Rob-B-Hood had een begroting van $ 16,8 miljoen (€ 11,1 miljoen) en werd opgenomen tussen december 2005 en april 2006. De film werd op 29 september 2006 alleen in Hongkong, China en Zuidoost-Azië uitgebracht en kreeg daar over het algemeen positieve recensies. (Lees verder)

14 september
VRT-hoofdkantoor in Brussel

De Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie (afkorting VRT) is de openbare omroeporganisatie voor radio en televisie in Vlaanderen. Ze wordt ingericht door de Vlaamse overheid en gefinancierd met belastinggeld en eigen middelen. Sinds juli 2010 is Sandra De Preter gedelegeerd bestuurder.

De VRT heeft de beschikking over 3 televisienetten en 10 radiostations. Daarnaast heeft de omroep een eigen nieuwsdienst en een bijbehorende nieuwswebsite. (Lees verder)

30 september
UB40 in 2010

UB40 is een Britse pop- en reggaegroep afkomstig uit Birmingham. De band werd in 1978 opgericht door een groep werkloze vrienden die behalve hun jeugd ook de liefde voor reggaemuziek deelden. Het is dan ook niet toevallig dat de bandnaam is afgeleid van een voormalig formulier van de Britse sociale dienst om een werkloosheidsuitkering aan te vragen. UB staat in dat formulier voor Unemployment Benefit. UB40 was in de jaren tachtig en negentig zeer populair in Nederland. De groep brak in 1983 met het album Labour of Love definitief door. (Lees verder)

13 september
Eris

Eris is een dwergplaneet die is vernoemd naar de Griekse godin van de twist. Ze werd reeds gefotografeerd op 21 oktober 2003, maar pas in 2005 geïdentificeerd als een bewegend object in ons zonnestelsel. Eris kreeg toen de voorlopige codenaam 2003 UB313. Omdat Eris iets groter is dan Pluto, werden beide in 2006 door de Internationale Astronomische Unie geclassificeerd als dwergplaneet. Op 13 september 2006 werd officieel de benaming 'Eris' aan de dwergplaneet toegekend.
Eris bevindt zich in de Kuipergordel, heeft een geschatte diameter van 2400 km, ongeveer 5% groter dan Pluto, en staat op haar verste punt 3 keer zo ver van de zon als Pluto, 98 keer de afstand van de aarde tot de zon. (Lees verder)

1 oktober
Historic Tibet Map.png

Tibet is een geografisch gebied en een voormalige zelfstandige staat op het Tibetaans Hoogland. Het heeft historisch een eigen volk, cultuur, taal en twee religies: de bön en het Tibetaans boeddhisme. Sinds de invasie van Tibet van 1950-51 behoort het tot de Volksrepubliek China en is het staatkundig verdeeld over een aantal Chinese provincies, waaronder de gehele Tibetaanse Autonome Regio en delen van Sichuan en Qinghai. Cultureel worden ook Ladakh en Sikkim in India, Bhutan en sommige delen van Nepal tot Tibet gerekend. (Lees verder)

12 september
Positie van de machine-industrie binnen het model van de economische kringloop.

De machine-industrie, machinebouw of machinebouwindustrie is het deel van de industrie dat zich richt op de productie en het onderhoud van machines voor zowel consumenten als het bedrijfsleven zelf. Deze industrietak wordt traditioneel gerekend tot de zware industrie. Tegenwoordig zijn ook veel kleinere bedrijven binnen deze tak actief, die meer tot de lichte of middelzware industrie behoren. Een producerend bedrijf in de machine-industrie wordt wel een machinefabriek genoemd, maar dit is slechts een algemene benaming. (Lees verder)

2 oktober
Tian Tan Boeddha, Boeddhabeeld in de Mahayana-stijl op Lantau eiland, Hongkong

Het boeddhisme is een religie die Gautama Boeddha ongeveer 500 v.Chr. in India stichtte, waarbij ascese belangrijk is. Boeddhistische monniken richten zich op het bereiken van het Nirwana, het einde van begeerte, aversie en verwarring. De verplichtingen voor leken zijn relatief beperkt, wat het tot een succesvolle missionaire religie maakte. Belangrijk bij de verspreiding was het monasticisme waarbij monniken bij elkaar leven in kloosters. Het breidde zich geleidelijk over andere delen van Azië uit en speelde een rol in de spirituele, culturele en sociale ontwikkeling van de Oosterse wereld. Tegenwoordig telt het boeddhisme ongeveer 415 miljoen aanhangers. (Lees verder)

Alle dagen

januari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
februari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29
maart 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
april 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
mei 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
juni 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
juli 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
augustus 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
september 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
oktober 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
november 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
december 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31

Zie ook