Wikipedia:Uitgelicht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Overzicht navigatie

Elke dag van het jaar wordt op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit de Nederlandstalige Wikipedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Hiertoe zijn 366 sjablonen beschikbaar. Na een jaar wordt de cyclus automatisch herhaald, voor zover tussentijds geen andere artikelen worden geselecteerd en samengevat. De uitgelichtjes zijn bedoeld om bezoekers via deze manier naar artikelen te laten navigeren.

Op Wikipedia:Uitgelicht/Richtlijnen staat een voorstel voor richtlijnen voor de uit te lichten artikelen.

  • Het artikel wordt om 24.00 uur 's nachts (MET/MEZT, dus Belgische/Nederlandse tijd) automatisch vervangen, indien de pagina Sjabloon:Uitgelicht_<dag>_<maand> bestaat.
  • Elke maand heeft een eigen subpagina met een overzicht van de uitgelichte artikelen uit die maand. Dit maakt het ook eenvoudig om een artikel van de dag aan te maken en/of te bewerken.
  • Uitgelichtjes van vóór 8 september 2005 kun je hier terugvinden.
  • Hieronder staat een overzicht van alle maanden en van de 10 voorbije en 10 toekomstige artikelen.

PS. Als de wijzigingen van de sjablonen niet meteen zichtbaar zijn op deze pagina: ververs pagina


Uitgelicht (maand):
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december


22 mei

Het Europees Parlement in Straatsburg

Europees Parlement

Het Europees Parlement (ook wel Europarlement of kortweg EP) is de rechtstreeks verkozen volksvertegenwoordiging van de Europese Unie. Het is de enige instelling van de Europese Unie dat direct door de burgers wordt gekozen. Samen met de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie heeft het een wetgevende taak binnen de Europese Unie. Het Parlement heeft sinds zijn ontstaan in de jaren vijftig een vergevorderde transformatie doorgemaakt. In de eerste jaren van zijn bestaan was het Parlement vooral nog een adviesorgaan, terwijl het nu veel wetgevende bevoegdheden heeft op uiteenlopende gebieden. (Lees verder)

 
Voorbije 10 dagen Komende 10 dagen
21 mei

Slag bij Spottsylvania door Thure de Thulstrup

Slag bij Spotsylvania Court House

De Slag bij Spotsylvania Court House vond plaats tussen 8 en 21 mei 1864 in Spotsylvania County, Virginia tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. Het was de tweede grote slag tussen de Noordelijke luitenant-generaal Ulysses S. Grant en de Zuidelijke generaal Robert E. Lee tijdens de Overlandveldtocht. Na de bloedige maar onbesliste Slag in de Wildernis probeerde Grant Lee naar een betere locatie te lokken om Lee te verslaan. (Lees verder)

23 mei

Reconstructie van Delfzijl in 1814

Beleg van Delfzijl

Het Beleg van Delfzijl (ook: Blokkade van Delfzijl) speelde zich af tijdens de overgang van de Franse tijd in Nederland naar de periode van het Koninkrijk der Nederlanden en duurde van 13 november 1813 tot het ontzet op 23 mei 1814. In tegenstelling tot bijvoorbeeld het beleg van Leiden (1573-1574), dat resulteerde in Leidens ontzet (1574), bevond de bezetter zich niet rondom de stad maar binnen de stad, omdat Delfzijl zich onder kolonel Pierre Maufroy in Franse handen bevond. De troepen van de Nationale Garde, Kozakken en Pruisen en schepen van de Engelse Vloot, die allen onder leiding stonden van de Nederlandse kolonel Marcus Busch, belegerden de vestingstad Delfzijl om haar weer in Nederlandse handen te krijgen. (Lees verder)

20 mei

Jip-en-Jannekestandbeeld in Zaltbommel

Jip en Janneke

Onder de titel Jip en Janneke schreef Annie M.G. Schmidt diverse kinderverhalen. De verhaaltjes, die in de jaren vijftig van de 20e eeuw als wekelijkse afleveringen in het dagblad Het Parool verschenen, gaan over het dagelijks leven van twee buurkinderen: Jip en Janneke. Zij beleven van alles: ze worden jarig, stampen in de regenplassen, gaan op bezoek bij oma, maken een legpuzzel en doen de poppenwas. De hond Takkie en de poes Siepie zijn belangrijke nevenfiguren. Ook moeder komt er vaak in voor, zij grijpt nogal eens in met de woorden Dat mag volstrekt niet! (Lees verder)

24 mei

Victoria van het Verenigd Koninkrijk

Victoria van het Verenigd Koninkrijk

Alexandrina Victoria van Hannover (Kensington Palace, Londen, 24 mei 1819Osborne House, Isle of Wight, 22 januari 1901) was koningin van het Verenigd Koninkrijk van 1837 tot 1901 en keizerin van Indië van 1877 tot 1901. Koningin Victoria is de langst regerende Britse monarch uit de geschiedenis. Haar regeerperiode duurde 63 jaar en zeven maanden en staat zowel in het Verenigd Koninkrijk als daarbuiten bekend als het Victoriaanse tijdperk, the Victorian era. (Lees verder)

19 mei

afbeelding

Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh (Nghệ An, 19 mei 1890 - Hanoi, 2 september 1969), geboren als Nguyễn Sinh Cung en ook bekend als Nguyễn Tất Thành en Nguyễn Ái Quốc, was een Vietnamese communistische revolutionaire leider die premier (1945-1955) en president (1945-1969) was van de Democratische Republiek Vietnam (Noord-Vietnam). Hij speelde een sleutelrol in de stichting van de Democratische Republiek Vietnam in 1945, alsook in die van het Volksleger van Vietnam (PAVN) en de Vietcong (NLF of VC) tijdens de Vietnamoorlog.

Hij leidde de onafhankelijkheidsbeweging Vietminh vanaf 1941, stichtte de communistische Democratische Republiek Vietnam in 1945 en versloeg de Franse Unie in 1954 bij de Slag bij Điện Biên Phủ. Hij droeg zijn macht over in 1955 wegens gezondheidsproblemen, maar bleef een zeer zichtbaar boegbeeld en inspiratiebron voor de Vietnamezen die vochten voor zijn zaak - een verenigd, communistisch Vietnam - tot zijn dood. Na de oorlog werd Saigon, de hoofdstad van de Republiek Vietnam, hernoemd naar Ho Chi Minhstad. (Lees verder)

25 mei

Handdoek met getal 42

Towel Day

Towel Day is een dag waarop fans van Douglas Adams zijn boek, The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (vaak kortheidshalve 'H2G2' genoemd), gedenken. Dit doen zij door gedurende de hele dag een handdoek binnen handbereik te houden ter nagedachtenis aan het overlijden van de schrijver in mei 2001. Een handdoek speelt net als het getal 42 een belangrijke rol in deze trilogie in vijf delen, een parodie op zichzelf, terwijl het boek een satire op sciencefiction is. (Lees verder)

18 mei

Artistieke voorstellingen laten normaliter martelingen en verbrandingen in het vagevuur zien tijdens de autodafe

Spaanse Inquisitie

De Spaanse Inquisitie was een in 1478 door de Reyes Católicos van Spanje opgericht instituut, om de katholieke orthodoxie te handhaven tijdens hun heerschappij. Zij stond onder directe leiding van de Spaanse monarchie. Zij werd pas definitief afgeschaft in 1834 tijdens het bewind van Isabella II.

De Inquisitie had in beginsel als een rechtbank naar canoniek recht alleen zeggenschap over gedoopte christenen. Gedurende haar geschiedenis echter, indien zij niet bestond in Spanje of aanwezig was in diens territoriaal afhankelijke gebieden, werd haar jurisdictie uitgebreid tot praktisch alle onderdanen van de koning van Spanje. (Lees verder)

26 mei

Ligging van Guyana

Guyana

Guyana, officieel de Coöperatieve Republiek Guyana, is een land in het noorden van Zuid-Amerika dat grenst aan Suriname, Brazilië en Venezuela. Guyana heeft een grensgeschil met Suriname en met Venezuela. (Lees verder)

17 mei

Periodiek Systeem der Elementen

Periodiek systeem der elementen

Het periodiek systeem der elementen is een tabel met daarin een systematische weergave van alle scheikundige elementen. Op deze manier kunnen de chemische en fysische eigenschappen van de elementen in kaart worden gebracht. In deze tabel, ook de tabel van Mendelejev genoemd, die een lange geschiedenis kent, staan alle bekende elementen op volgorde van atoomnummer zodanig ingedeeld dat de elementen uit dezelfde periode naast elkaar staan en elementen uit dezelfde groep boven elkaar. Tevens staan de elementen die tot hetzelfde blok en dezelfde reeks behoren bij elkaar in de buurt. (Lees verder)

27 mei

Epicentrum van de aardbeving

Aardbeving Java 2006

Op zaterdag 27 mei 2006 's ochtends om 05.54 uur lokale tijd (vrijdag 22.54 UTC), vond er een aardbeving plaats in de provincies Jogjakarta en Midden-Java, allebei op het eiland Java in Indonesië. De aardbeving had een sterkte van 6,2 op de schaal van Richter. Het hypocentrum lag waarschijnlijk ongeveer 25 kilometer ten zuidzuidwesten van de stad Jogjakarta, 17,1 kilometer onder de zeebodem. Hoewel er onder de bevolking angst was voor een tsunami, bleef deze uit. (Lees verder)

16 mei

Pierre Cuypers

Pierre Cuypers

Petrus Josephus Hubertus (Pierre) Cuypers (Roermond, 16 mei 1827 – aldaar, 3 maart 1921) was een Nederlands architect. Zijn naam wordt vaak in een adem genoemd met het Rijksmuseum (1876-1885) en het Centraal Station (1881-1889), beide in Amsterdam. Cuypers was echter in de eerste plaats een architect van kerken. (Lees verder)

28 mei

Kaart van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden met o.a. de "Zuyder Zee", gemaakt door Johannes Janssonius

Zuiderzee

De Zuiderzee was een grote binnenzee in het noordelijk deel van Nederland die ongeveer vanaf het begin van de late middeleeuwen tot de jaren 30 van de 20e eeuw heeft bestaan. De oorspronkelijke oppervlakte was circa 5.900 km².

De Zuiderzee ontstond als gevolg van een serie overstromingen, waarbij steeds meer land verdween dat het oorspronkelijke binnenmeer – het Almeremeer – van de Noordzee en de latere Waddenzee gescheiden had gehouden. Uiteindelijk ontstond een rechtstreekse verbinding en werd het binnenmeer een binnenzee. Met de voltooiing van de Afsluitdijk in 1932 werd de Zuiderzee gesplitst. Het binnendijkse deel heet sindsdien IJsselmeer (waarvan het Markermeer weer is afgesplitst), terwijl het buitendijkse deel onderdeel is geworden van de Waddenzee. (Lees verder)

15 mei

afbeelding

Paraguay

Paraguay, officieel de Republiek Paraguay (Spaans: República del Paraguay), is een land in centraal Zuid-Amerika. Het grenst in het noorden aan Bolivia, in het oosten aan Brazilië en in het zuiden en westen aan Argentinië. Het land is vernoemd naar de Paraguay-rivier, waarvan de naam op verschillende manieren wordt verklaard. In de meeste gevallen wordt een combinatie voorgesteld van termen uit de inheemse taal Guaraní die een verbinding leggen tussen "rivier" en "zee". De uitspraak is Paragwaaj. (Lees verder)

29 mei

Mount Everest

Mount Everest

De Mount Everest is met zijn hoogte van 8848 meter de hoogste berg op aarde. Hij wordt ook wel het dak van de wereld genoemd. De berg bevindt zich in het Himalayagebergte, op de grens tussen Nepal en China (Tibet), en is genoemd naar de Britse geograaf Sir George Everest, 'surveyor general' van India. De eersten die de Everest met succes beklommen, waren de Nieuw-Zeelander Sir Edmund Hillary en de sherpa Tenzing Norgay. Zij bereikten op 29 mei 1953 de top, nadat een aantal eerdere expedities waren mislukt.

Junko Tabei uit Japan was de eerste vrouw die de top bereikte. Deze prestatie vond plaats op 6 mei 1975. Precies 22 jaar later werd de Mount Everest bedwongen door de jongste (niet-Nepalese) vrouw ooit, de achttienjarige Samantha Larson uit de Verenigde Staten, zes dagen later gevolgd door de oudste niet-Nepalese beklimmer: een 71-jarige Japanner. (Lees verder)

14 mei

Gebouw van de Hoge Raad aan het Lange Voorhout in Den Haag

Hoge Raad der Nederlanden

De Hoge Raad der Nederlanden (kortweg: Hoge Raad), van 1811 tot 1838 Hooggerechtshof der Verenigde Nederlanden genoemd, is de hoogste rechtsprekende instantie in Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten op civielrechtelijk, strafrechtelijk en belastingrechtelijk gebied. De Hoge Raad zetelt in Den Haag en is belast met het toezicht op de rechtseenheid en rechtsontwikkeling van het Nederlandse recht. Een rechter van de Hoge Raad wordt, ongeacht of het nu gaat om een man of vrouw, een raadsheer genoemd. (Lees verder)

30 mei

Miniatuur van Jeanne d'Arc (tussen 1450 en 1500), olie op canvas

Jeanne d'Arc

Jeanne d'Arc (Domrémy-la-Pucelle, 6 januari 1412 – Rouen, 30 mei 1431), bijgenaamd de Maagd van Orléans, is de nationale heldin van Frankrijk. In 1920 werd ze heilig verklaard. Jeanne werd geboren tijdens de Honderdjarige Oorlog tussen Engeland en Frankrijk. Engeland bezette met hulp van bondgenoten, de Bourgondiërs, het noorden van het land. Frankrijk had na de dood van Karel VI de Dwaze in 1422 geen koning, en de troonopvolger (de dauphin) was te apathisch om strijd te leveren voor de kroon. Hij betwijfelde of hij er wel recht op had, omdat het vaderschap van Karel VI omstreden was. (Lees verder)

13 mei

Stevie Wonder in 1973

Stevie Wonder

Stevie Wonder is een Amerikaans zanger, componist en multi-instrumentalist. Op twaalfjarige leeftijd werd deze blinde rhythm-and-blues-, soul-, pop- en funkartiest door Motown geïntroduceerd als de nieuwe Ray Charles. In het begin werd zijn carrière vrijwel geheel door de platenbazen bepaald, maar in de jaren zeventig verwierf hij met een nieuw platencontract artistieke vrijheid en nam hij een aantal muziekalbums op (waaronder Innervisions en Songs in the Key of Life) dat door zowel het publiek als recensenten gunstig werd ontvangen. (Lees verder)

31 mei

Deelnemers aan het experiment van Milgram

Experiment van Milgram

De vraag hoe het mogelijk was dat zoveel mensen in staat waren gebleken om mee te werken aan de uitroeiing van hele bevolkingsgroepen, was na de Tweede Wereldoorlog aanleiding voor diverse onderzoeken zoals het beroemde experiment van Milgram uit 1961. Waar de verwachting van collega's van Milgram was dat slechts psychopaten in staat waren om tot het uiterste te gaan, bleek dat gehoorzaamheid aan wat wordt ervaren als legitiem gezag voor zo'n twee derde van de proefpersonen dusdanig belangrijk was, dat men in staat bleek een medemens te doden. Tijdens de Neurenbergse processen werd het verweer van de Befehlsnotstand (het beruchte Befehl ist Befehl) evenwel verworpen. (Lees verder)

12 mei

Tweede slag om Charkov

De tweede slag om Charkov (Russisch: Харьковская операция) was de tweede van een reeks veldslagen die in de Tweede Wereldoorlog werden gestreden rond de plaats Charkov in de Oekraïne dat toen deel uitmaakte van de Sovjet-Unie. De tweede slag was deel van een tegenoffensief van de Sovjettroepen om de Duitse troepen terug te dringen en vond plaats tussen 12 mei en 28 mei 1942. (Lees verder)

1 juni

Landing op Kreta De Landing op Kreta (Engels: Battle of Crete, Duits: Luftlandeschlacht um Kreta; Grieks: Μάχη της Κρήτης) begon op de ochtend van 20 mei 1941 in de Tweede Wereldoorlog toen Duitsland een luchtlanding ondernam onder de codenaam Unternehmen Merkur (Operatie Mercurius). Het was de eerste grootschalige luchtlandingsoperatie uit de geschiedenis, mede hierdoor hadden de landende troepen veel problemen met de landing en bevoorrading en een gebrek aan zware wapens. De operatie was succesvol in de zin dat het eiland veroverd werd op de verdedigende geallieerde troepen, maar de overwinning was zo kostbaar dat de Duitsers nooit meer een belangrijke luchtlandingsaanval zouden uitvoeren. (Lees verder)

Alle dagen

januari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
februari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29
maart 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
april 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
mei 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
juni 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
juli 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
augustus 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
september 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
oktober 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
november 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
december 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31

Zie ook