Wikipedia:Uitgelicht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Overzicht navigatie

Elke dag van het jaar wordt op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit de Nederlandstalige Wikipedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Hiertoe zijn 366 sjablonen beschikbaar. Na een jaar wordt de cyclus automatisch herhaald, voor zover tussentijds geen andere artikelen worden geselecteerd en samengevat. De uitgelichtjes zijn bedoeld om bezoekers via deze manier naar artikelen te laten navigeren.

Op Wikipedia:Uitgelicht/Richtlijnen staat een voorstel voor richtlijnen voor de uit te lichten artikelen.

  • Het artikel wordt om 24.00 uur 's nachts (MET/MEZT, dus Belgische/Nederlandse tijd) automatisch vervangen, indien de pagina Sjabloon:Uitgelicht_<dag>_<maand> bestaat.
  • Elke maand heeft een eigen subpagina met een overzicht van de uitgelichte artikelen uit die maand. Dit maakt het ook eenvoudig om een artikel van de dag aan te maken en/of te bewerken.
  • Uitgelichtjes van vóór 8 september 2005 kun je hier terugvinden.
  • Hieronder staat een overzicht van alle maanden en van de 10 voorbije en 10 toekomstige artikelen.

PS. Als de wijzigingen van de sjablonen niet meteen zichtbaar zijn op deze pagina: ververs pagina


Uitgelicht (maand):
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december


28 februari

De Romeinse of Latijnse kalender is gebaseerd op de maanstanden en verdeelt het jaar onder in twaalf maanden. Het jaar begon met maart en eindigde met februari. De week was in de Romeinse tijd niet bekend, deze werd in Europa pas rond het jaar 400 (volgens de christelijke jaartelling) ingevoerd, samen met de namen van de dagen. (Lees verder)

 
Voorbije 10 dagen Komende 10 dagen
27 februari

De aardbeving van Chili 2010 was een aardbeving met een momentmagnitude van MW = 8,8 in het Zuid-Amerikaanse land Chili. De aardbeving vond plaats op 27 februari 2010 om 3:34 plaatselijke tijd (07:34 Belgische en Nederlandse tijd). Het hypocentrum lag volgens de eerste berichten, voor de kust van Chili, op 115 kilometer afstand van de stad Concepción en op zo'n 91 kilometer van de Chileense kust op een diepte van 35 kilometer. (Lees verder)

1 maart
Mars in de villa Hadriana

Mars was de Romeinse god van de oorlog, maar had daarnaast ook nog enkele vruchtbaarheidsfuncties. Hij was bij alle Italische volkeren zeer populair. Zijn Griekse equivalent is Ares. Zijn Etruskische equivalent is Laran.

Hij was de zoon van Juno (de koningin der Goden) en een magische bloem (of Jupiter, de vader der Goden).

Oorspronkelijk was hij de Romeinse god van de vruchtbaarheid en beschermer van het vee, maar smolt later samen met de Griekse god Ares en werd toen vooral geassocieerd met de strijd en werd ook de god van de dood en oorlog. (Lees verder)

26 februari
Rie Mastenbroek in 1936

Rie Kuypers-Mastenbroek (Rotterdam, 26 februari 1919 – aldaar, 6 november 2003) was een Nederlands zwemster, die in haar loopbaan drie olympische titels won.

Mastenbroek startte met zwemmen onder leiding van 'Ma' Braun. Braun had haar eigen dochter getraind toen deze een olympische gouden medaille behaalde bij de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam. In 1934 won Mastenbroek drie gouden en één zilveren medaille bij de Europese kampioenschappen langebaan (50 meter) in Maagdenburg. (Lees verder)

2 maart
Max Havelaar

Max Havelaar, of de koffi-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappy is een in 1860 gepubliceerde roman van Multatuli (pseudoniem van Eduard Douwes Dekker) over een man die probeert te vechten tegen het corrupte regeringssysteem van Nederlands-Indië. Het werk heeft een grote invloed gehad op zowel de Nederlandse literatuur als de Nederlandse koloniale politiek. Max Havelaar geldt als een van de belangrijkste werken uit de canon van de Nederlandse literatuur. Het boek werd in 1976 verfilmd. (Lees verder)

25 februari
De Dokwerker, monument ter nagedachtenis aan de Februaristaking

De Februaristaking was een staking op 25 en 26 februari 1941 die begon in Amsterdam en zich uitbreidde naar de Zaanstreek, Haarlem, Velsen, Hilversum en de stad Utrecht en directe omgeving. Het was de eerste grootschalige verzetsactie tegen de Duitse bezetter in Nederland. De staking was het enige massale en openlijke protest tegen de Jodenvervolging in heel bezet Europa. (Lees verder)

3 maart

De Blauwe Lotus (originele Franse titel: Le Lotus bleu) is het vijfde album uit de stripreeks Kuifje van de Belgische tekenaar Hergé. Het album komt na De sigaren van de farao, waar het een rechtstreeks vervolg op is. De originele versie in zwart-wit verscheen in 1936. In 1946 volgde een vernieuwde, ingekleurde uitgave van 62 pagina's, die in 1947 in het Nederlands vertaald werd. De zwart-witversie werd pas in 1990 in een Nederlandse vertaling uitgebracht. (Lees verder)

24 februari
Keizer Karel V door Titiaan

Keizer Karel V (Gent, 24 februari 1500 – Cuacos de Yuste, Spanje, 21 september 1558), voor zijn mondigverklaring Karel van Luxemburg geheten, uit het Huis Habsburg, was sinds 1506 landsheer van uiteindelijk (1543) alle Nederlandse gewesten, van 1516 tot 1556 als Karel I koning van Spanje en van 1519 tot 1556 als Karel V Rooms-keizer. In België staat hij algemeen bekend als keizer Karel, in Nederland als Karel V. (Lees verder)

4 maart

Het W-boson is een elementair boson dat de zwakke kernkracht overbrengt (W is afkomstig van 'weak', oftewel 'zwak') en komt in twee varianten voor: positief en negatief geladen, W+ en W. Het werd ontdekt in 1983 in het CERN-lab. De natuurkundigen Simon van der Meer en Carlo Rubbia kregen onder andere voor hun bijdrage aan de ontdekking van het W-boson in 1984 de Nobelprijs voor de Natuurkunde. De massa van het W-boson is 80,4 GeV/c². (Lees verder)

23 februari
Carl Friedrich Gauss rond 1840

Carl Friedrich Gauss (oorspronkelijk in het Duits met een ß, dus Gauß) (Brunswijk, 30 april 1777 – Göttingen, 23 februari 1855) was een Duits wiskundige en natuurkundige, die een zeer belangrijke bijdrage heeft geleverd aan een groot aantal deelgebieden van de wiskunde en de exacte wetenschappen, waaronder de getaltheorie, statistiek, analyse, differentiaalmeetkunde, geodesie, elektrostatica, astronomie en de optica.

Gauss had een opmerkelijke invloed op vele deelgebieden binnen zowel de wiskunde als andere exacte wetenschappen. (Lees verder)

5 maart
Vrouwenkerkhof met de overblijfselen van de Vrouwekerk

De Vrouwe(n)kerk was een gotische kerk in de Nederlandse stad Leiden. De kerk is in de 14e eeuw gebouwd en heette voor de Reformatie Onze-Lieve-Vrouwekerk. Hier gingen in de 17e eeuw de Pilgrim Fathers en de eerste kolonisten van Manhattan ter kerke. In de Vrouwekerk zijn verder onder meer Carolus Clusius en Josephus Justus Scaliger begraven.

De kerk werd in de 19e eeuw goeddeels gesloopt. Van de kerk zelf zijn alleen nog muurresten blijven staan. De overblijfselen van de kerk hebben de status van rijksmonument. (Lees verder)

22 februari
Robert Baden-Powell

Robert Baden-Powell (22 februari 1857 – 8 januari 1941) was een Brits militair, die vooral bekend is geworden als grondlegger van de scouting (padvinderij). Op 31 juli 1907 voer hij met negen jongens naar Brownsea Island, waar het eerste verkenningskamp uit de geschiedenis werd gehouden. Ze deden spelletjes en beleefden avonturen waarvan ze thuis alleen maar konden dromen. De jongens sprak dit zo aan dat ze er hun vrienden over vertelden. Overal in Engeland werden daarop kleine groepjes padvinders opgericht.
Tussen 1911 en 1913 maakte Baden-Powell een wereldreis om de padvinderij te stimuleren. Op deze reis ontmoette hij zijn latere vrouw, Olave St. Clair Soames. Ze kregen drie kinderen. (Lees verder)

6 maart
Keizerin Elisabeth op 30-jarige leeftijd

Elisabeth Amalie Eugenie in Beieren (München, 24 december 1837 – Genève, 10 september 1898) was hertogin in Beieren en prinses van Beieren uit het Huis Wittelsbach en later – door haar huwelijk met keizer Frans Jozef I – keizerin van Oostenrijk en vanaf 8 juni 1867 tevens koningin van Hongarije. Ze is algemeen bekend onder haar bijnaam Sisi, zoals haar familie haar noemde. Met deze naam ondertekende ze ook haar brieven naar intimi.

In de titel van de losjes op haar leven gebaseerde filmtrilogie en animatieserie werd de bijnaam als Sissi geschreven, waardoor ook die naam wijdverbreid is. Elisabeth was de tweede dochter van hertog Maximiliaan Jozef in Beieren en prinses Ludovika, dochter van koning Maximiliaan I Jozef van Beieren. Met haar zeven broers en zussen had ze een gelukkige kindertijd in het Hertog-Max-Paleis aan de Ludwigstrasse nr. 8 in München. De hertogelijke familie had ook een zomerkasteeltje, Schloß Possenhofen, in Possenhofen aan de Starnberger See. (Lees verder)

21 februari
Paus Julius II

Paus Julius II (1443 – 1513) was paus van de rooms-katholieke Kerk van 31 oktober 1503 tot 21 februari 1513. Hij had zijn kerkelijke carrière te danken aan zijn oom paus Sixtus IV. Toen deze in 1471 tot paus gekozen was, benoemde hij Giuliano tot bisschop en korte tijd later al tot kardinaal. Giuliano wilde het voorbeeld van zijn oom volgen en ook paus worden. Om dat doel te bereiken, trachtte hij de andere kardinalen te overtuigen hem te kiezen tijdens de vier conclaven volgend op de dood van Sixtus IV in 1484. Zijn grootste tegenstander was de Spaanse kardinaal Rodrigo Borgia. (Lees verder)

7 maart
De Stijl,. omslag 7e jaargang

De Stijl is een Nederlandse kunstbeweging, vernoemd naar het in 1917 in Leiden opgerichte tijdschrift De Stijl. De belangrijkste leden van De Stijl waren Theo van Doesburg, Piet Mondriaan, Vilmos Huszár, Bart van der Leck, J.J.P. Oud, Jan Wils, Robert van 't Hoff, Gerrit Rietveld en Georges Vantongerloo. De Stijl is vooral een project van kunstenaar en publicist Theo van Doesburg, de zelfbenoemde oprichter, redacteur en propagandist van De Stijl. (Lees verder)

20 februari
André van Duin

André van Duin is een Nederlandse revueartiest, komiek, zanger, acteur, regisseur, presentator, tekstschrijver en programmamaker. Van Duins vader werkte als magazijnbediende bij de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij. Van Duin zag daar als kleine jongen op personeelsfeesten optredens van onder meer Johnny Kraaykamp en Rita Corita. Hierop bekwaamde hij zich in het imiteren van bekende Nederlanders. Op de lagere school viel Van Duin niet alleen op met zijn rode haar, maar ook door deze imitaties en zijn gevoel voor humor. Hij werd al snel de ster van elk klassenfeest. (Lees verder)

8 maart
Temperatuur op de aarde, van 500 miljoen geleden tot nu

Klimaatverandering is de verandering van het gemiddelde weertype of klimaat over een bepaalde periode. De verandering manifesteert zich het duidelijkst in een stijging of daling van de gemiddelde temperatuur, veranderingen van luchtstromingen en van de waterkringloop en daarmee van de bewolking en de hoeveelheid neerslag op Aarde. Deze veranderingen hebben invloed op verwoestijning, wetlands, overstromingen door buiten hun oevers tredende rivieren en de grootte van ijskappen en gletsjers. Op langere termijn hebben klimaatveranderingen ook invloed op zeestromingen, het zeeniveau en het zoutgehalte van het zeewater. (Lees verder)

19 februari
Portret van Copernicus uit de 16e eeuw

Nicolaas Copernicus (19 februari 1473 – Frauenburg (Ermland, Koninklijk Pruisen), 24 mei 1543) was een Poolse, etnisch Duitse kanunnik en een belangrijk wiskundige, arts, jurist en sterrenkundige uit het Koninkrijk Polen.

Copernicus is bekend geworden door zijn heliocentrische theorie over het zonnestelsel, zoals gepubliceerd in zijn De revolutionibus orbium coelestium. Deze gedachten betekenden 60 jaar na zijn dood een omwenteling in het wetenschappelijk denken en in ons wereldbeeld (de copernicaanse revolutie). (Lees verder)

9 maart
Spaceshuttle Discovery tijdens de roll-out voor STS-121

De Discovery (NASA-aanduiding OV-103) was de derde van de vijf operationele Amerikaanse spaceshuttles die werden gebouwd. Doordat de Challenger en de Columbia zijn verongelukt zijn er drie spaceshuttles over.

De Discovery is genoemd naar een van de twee schepen van de Britse ontdekkingsreiziger James Cook die rond 1770 werden gebruikt voor reizen over de Grote Oceaan die hebben geleid tot de ontdekking van Hawaï. Naar het zusterschip van Cooks Discovery is de Endeavour vernoemd.

Omdat er veel ervaring was opgedaan met de bouw van de Enterprise, de Columbia en de Challenger was de Discovery een stuk lichter dan de Columbia. (Lees verder)

18 februari
Universiteitsbibliotheek Maastricht, locatie Binnenstad

De universiteitsbibliotheek Maastricht is de bibliotheek van de Universiteit Maastricht. De bibliotheek beschikt over 18 kilometer aan boeken, 19.000 e-books en heeft 30.000 abonnementen op tijdschriften. De grootste en belangrijkste collectie is die van het voormalige Jezuïetenklooster. Deze bevat ongeveer 265.000 banden en beslaat met name onderwerpen als theologie, geschiedenis en filosofie. Sommige boeken uit deze collectie dateren uit de 16e eeuw. (Lees verder)

10 maart
Monkey-typing.jpg

De stelling van de eindeloos typende apen is een theoretische stelling die inhoudt dat, indien men er maar lang genoeg de tijd voor neemt, een aap die in willekeurige volgorde letters intikt op een schrijfmachine een volledig werk van William Shakespeare kan naschrijven. De aap staat in deze stelling symbool voor elk soort dier of apparaat dat willekeurig een letter kiest. De statistische kans dat er vervolgens een werk van Shakespeare uitkomt is uitermate klein, maar niet nul. De stelling kent meerdere varianten, zoals een variabel aantal apen en de lengte en complexheid van de te schrijven tekst. (Lees verder)

Alle dagen

januari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
februari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29
maart 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
april 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
mei 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
juni 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
juli 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
augustus 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
september 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
oktober 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
november 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
december 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31

Zie ook