Wikipedia:Uitgelicht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Overzicht navigatie

Elke dag van het jaar wordt op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit de Nederlandstalige Wikipedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Hiertoe zijn 366 sjablonen beschikbaar. Na een jaar wordt de cyclus automatisch herhaald, voor zover tussentijds geen andere artikelen worden geselecteerd en samengevat. De uitgelichtjes zijn bedoeld om bezoekers via deze manier naar artikelen te laten navigeren.

Op Wikipedia:Uitgelicht/Richtlijnen staat een voorstel voor richtlijnen voor de uit te lichten artikelen.

  • Het artikel wordt om 24.00 uur 's nachts (MET/MEZT, dus Belgische/Nederlandse tijd) automatisch vervangen, indien de pagina Sjabloon:Uitgelicht_<dag>_<maand> bestaat.
  • Elke maand heeft een eigen subpagina met een overzicht van de uitgelichte artikelen uit die maand. Dit maakt het ook eenvoudig om een artikel van de dag aan te maken en/of te bewerken.
  • Uitgelichtjes van vóór 8 september 2005 kun je hier terugvinden.
  • Hieronder staat een overzicht van alle maanden en van de 10 voorbije en 10 toekomstige artikelen.

PS. Als de wijzigingen van de sjablonen niet meteen zichtbaar zijn op deze pagina: ververs pagina


Uitgelicht (maand):
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december


22 augustus
Vlag van het Rode Kruis

Het Rode Kruis is een wereldwijde hulpverleningsorganisatie, waarvan de activiteiten op zeven beginselen (menselijkheid, neutraliteit, onpartijdigheid, onafhankelijkheid, vrijwilligheid, eenheid en universaliteit) berusten. De beweging ontstond na de Eerste Conventie van Genève, een verdrag dat op 22 augustus 1864 werd aangenomen door de vertegenwoordigers van zestien Europese landen. Het Rode Kruis (en zijn pendanten: de Rode Halve Maan en het Rode Kristal) is een embleem dat volgens de Geneefse Conventies aan humanitaire en medische voertuigen alsmede gebouwen bescherming biedt tegen militaire aanvallen. (Lees verder)

 
Voorbije 10 dagen Komende 10 dagen
21 augustus

Het begrip taal heeft in het algemeen betrekking op elke min of meer complexe vorm van communicatie in de vorm van tekens, die gezamenlijk een systeem vormen. De term kan daarbij betrekking hebben op het systeem als geheel waarvan de tekens de individuele bouwstenen vormen, of op slechts een of enkele van de tekens afzonderlijk.

Heel vaak wordt met taal ook meer specifiek het met behulp van het spraakkanaal voortgebrachte communicatiemiddel van de mens bedoeld, dat de vorm heeft van klanken (gesproken taal), naast de geschreven afspiegeling hiervan (geschreven taal). Een van de hoofdkenmerken van dit communicatiesysteem is dat het alleen door de mens kan worden voortgebracht en gebruikt en meestal ook alleen door de mens wordt begrepen. (Lees verder)

23 augustus
Rijksuniversiteit Groningen

De Rijksuniversiteit Groningen werd opgericht in 1614. De officiële opening vond plaats op 23 augustus 1614. De universiteit startte met vier faculteiten: Protestantse godgeleerdheid, Rechten, Geneeskunde en Filosofie. Het wapen van de universiteit, in 1615 vastgesteld, bestaat uit het wapenschild van het gewest Stad en Lande van Groningen met daarop een opengeslagen boek met de tekst Verbum Domini lucerna pedibus nostris (in afgekorte vorm): "Het woord van de Heer is een lamp voor onze voeten". Tegenwoordig hanteert de universiteit in de praktijk het motto: "Werken aan de grenzen van het weten". (Lees verder)

20 augustus
Slobodan Milošević

Slobodan Milošević (20 augustus 1941 – 11 maart 2006) was een Servisch politicus en president van het voormalige Joegoslavië.
Vanaf 1989 werd Milošević president van achtereenvolgens de Socialistische Republiek Servië, Servië en de Federale Republiek Joegoslavië. Hij was president ten tijde van de oorlog tegen Bosnië en Herzegovina (1992-1995) en tijdens de etnische zuiveringen in datzelfde land en in Kroatië. Voor deze daden werd hij op 27 mei 1999 aangeklaagd voor het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag. Hem werden misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden, de verdrijving van 200.000 burgers uit Kosovo en de dood van minstens 900 mensen ten laste gelegd. Hij werd op 1 april 2001 gearresteerd in zijn villa in Belgrado, en vanaf 12 mei 2002 stond hij terecht in Den Haag, waar hij op 11 maart 2006 in de cel een natuurlijke dood stierf. (Lees verder)

24 augustus
Na de Slag om Warschau

De Slag om Warschau – ook wel het wonder aan de Wisla genoemd – was een belangrijke slag na de Eerste Wereldoorlog, waarbij de Polen als bij wonder een overwinning behaalden. De slag was onderdeel van de Pools-Russische oorlog en werd gestreden tussen 12 augustus en 25 augustus 1920.
De overwinning van Polen zorgde ervoor dat het land onafhankelijk bleef. De Sovjet-Unie wilde na de verovering van Polen een hele communistische revolutiegolf opstarten in het westen van Europa, maar doordat de slag werd verloren kon dit niet meer. (Lees verder)

19 augustus
Beeld van Imperator Caesar Augustus

Imperator Caesar Augustus (23 september 63 v.Chr. – 19 augustus 14 n.Chr.) was de eerste princeps (vergelijkbaar met "keizer") van Rome. Door steeds meer verschillende bevoegdheden van republikeinse magistraten naar zich toe te trekken, kreeg hij de feitelijke macht over Rome in handen. Deze achterneef en voornaamste erfgenaam van Julius Caesar won de machtsstrijd die volgde op de moord op Caesar in het jaar 44 v.Chr. Hij was in 31 v.Chr. de enige die ten slotte levend uit deze strijd kwam. Vanaf 27 v.Chr. zou hij als princeps (eerste burger) de teugels van het Romeinse Rijk in handen houden. Hij maakte een einde aan een eeuw van burgeroorlogen en stichtte in de daaropvolgende periode de Julisch-Claudische dynastie. (Lees verder)

25 augustus
Vesuvius

De Vesuvius is een vulkaan in het zuiden van Italië bij de Golf van Napels. De vulkaan is 1200 meter hoog en heeft een doorsnede van 8 kilometer. De Vesuvius is een samengestelde vulkaan, dat wil zeggen dat hij bestaat uit afwisselende lagen van as en lava.
De vulkaan is in het verleden ettelijke malen uitgebarsten, maar de eruptie van 24 en 25 augustus van het jaar 79, waarbij de Romeinse steden Pompeï, Herculaneum en Stabiae volledig onder een aslaag bedekt werden, is zeer bekend, voornamelijk door de geschriften van Gaius Plinius Caecilius Secundus minor. (Lees verder)

18 augustus
Insuline

Insuline is een polypeptidehormoon. Dit hormoon heeft invloed op de glucosestofwisseling, het verlaagt het glucosegehalte van het bloed. Een tekort aan insuline leidt tot suikerziekte.

Insuline wordt gemaakt door de bètacellen van de alvleesklier, in de eilandjes van Langerhans (vandaar de naam, afgeleid van het Latijnse insula, eiland) en via het bloed vervoerd. (Lees verder)

26 augustus
De Triglav

De Triglav is met zijn hoogte van 2864 meter de hoogste berg van Slovenië. De berg ligt in het noordwesten van Slovenië, in de Julische Alpen. De Triglav (Sloveens voor driekoppige) heeft drie toppen, die geacht worden te verwijzen naar het verleden, het heden en de toekomst. De berg is een nationaal symbool in Slovenië en is dan ook verwerkt in het Sloveense wapen en de Sloveense vlag. De Triglav werd op 26 augustus 1778 voor het eerst beklommen. (Lees verder)

17 augustus
Sexy Mouth transparent.png

De mond is een orgaan in de vorm van een holte in het hoofd van mensen en de kop van de meeste dieren, naast de neus en oren. Deze lichaamsholte vormt de hoofdingang van het maag-darmstelsel; alle voedsel en drank die het lichaam binnenkomen passeren normaal gesproken als allereerste halte de mond. (Lees verder)

27 augustus
Het paleis van de sultan na het Britse bombardement

De Engels-Zanzibarese oorlog werd uitgevochten door Groot-Brittannië en Zanzibar op 27 augustus 1896. Met een duur van 38 minuten is het de kortste oorlog in de geschiedenis. Toen bekend werd dat de sultan van Zanzibar de oorlog aan Groot-Brittannië verklaarde, opende een Brits oorlogsschip dat net buitengaats lag, prompt het vuur. Na enkele voltreffers op het paleis van de sultan, gaf deze zich direct over. (Lees verder)

16 augustus
Union of Soviet Socialist Republics (orthographic projection).png

De Sovjet-Unie, voluit Unie van Socialistische Sovjetrepublieken, was een communistische staat in Eurazië tussen 1922 en 1991.

De Sovjet-Unie was een eenpartijstaat geregeerd door de Communistische Partij vanaf de oprichting in 1922 tot het uiteenvallen in 1991. Hoewel de Sovjet-Unie officieel een unie van 15 subnationale sovjetrepublieken was, waren de overheid en economie sterk gecentraliseerd. (Lees verder)

28 augustus
Een waarschuwingsbord dat aangeeft dat winkels in deze winkelstraat met DNA-spray zijn uitgerust.

DNA-spray is een onschadelijke, kleurloze vloeistof waarin synthetisch DNA (SDNA) is verwerkt. Het wordt ingezet als overvalpreventie, waarbij personen door middel van een "DNA-douche" al of niet merkbaar besproeid worden (het kan in combinatie met mistgenerator om het zicht te belemmeren), en zo op het eerste oog onzichtbaar gemarkeerd worden. De markering is zeer moeilijk te verwijderen. (Lees verder)

15 augustus
De dom van Keulen

De dom van Keulen (Dom St. Peter und Maria) is een gotische kathedraal in het centrum van de Duitse stad Keulen. Het is de hoofdkerk van het aartsbisdom Keulen. Daarnaast is het de grootste kathedraal in Duitsland en tevens een van de grootste in heel Europa.

De bouw begon op 15 augustus 1248 en duurde 632 jaar, waardoor de dom uiteindelijk in neogotische stijl werd voltooid. (Lees verder)

29 augustus
Tomatina in 2006

La Tomatina is een feest dat jaarlijks in het dorpje Buñol in de Spaanse provincie Valencia gevierd wordt. Het is een tomatengevecht - vandaar de naam - op de laatste woensdag van augustus. Dit evenement trekt altijd veel toeristen. Na de San Fermínfeesten en de bijbehorende stierenrennen in Pamplona en de Semana Santa in Sevilla is het een van de populairste feesten van Spanje. (Lees verder)

14 augustus
De Amsterdam ArenA

De Amsterdam ArenA is een multifunctioneel stadion aan de noord-west-kant van de ArenA Boulevard op nog geen 200 meter ten westen van Station Amsterdam Bijlmer ArenA. Het is met 53.052 zitplaatsen het grootste stadion van Nederland. Het valt vergeleken met andere voetbalstadions niet op door de lengte en breedte maar vooral door de hoogte. Sinds 14 augustus 1996 is het de thuisbasis van de voetbalclub AFC Ajax. Ook de american footballers van Amsterdam Admirals speelden er hun thuiswedstrijden.

Met een helling van 37 graden zijn de tribunes van de Arena de op drie na steilste van Europa. (Lees verder)

30 augustus
Warmte-opname van de Golfstroom

Zeestromen zijn continue bewegingen van het oceaanwater, voor het grootste deel veroorzaakt door de energie van de zon. Deze stromen vormen een complex en veranderlijk verschijnsel. Binnen de oceanen bevinden zich hoofdcirculaties die bestaan uit meerdere stromen. De hoofdcirculaties staan met elkaar in verbinding met een wereldwijde transportband, de thermohaliene circulatie. Dit is een combinatie van zeestromingen aan de oppervlakte en onderzeese stromingen die opwellen en diepwater vormen; het geheel verzorgt daarmee met de algemene circulatie het warmtetransport over de aarde. (Lees verder)

13 augustus
Fidel Castro

Fidel Castro (Birán, 13 augustus 1926) was tot 2008 de president en de belangrijkste leider (Líder Máximo) van Cuba. Vanaf de Cubaanse Revolutie van 1958-1959, waarin de toenmalige pro-Amerikaanse dictatuur van Fulgencio Batista werd omvergeworpen, was hij in dat land aan de macht. Castro werd geboren op een suikerplantage in de provincie Oriente als derde kind van Ángel Castro y Argiz en Lina Ruz González. Hij heeft twee broers, Ramón en Raúl, en drie zusters, Angela, Juanita en Emma. Fidel werd erg laat gedoopt, pas toen hij acht jaar was.

Na een zware operatie van Castro heeft zijn broer Raúl Castro sinds 31 juli 2006 de macht overgenomen. (Lees verder)

31 augustus
Bliksem tijdens een uitbarsting van de Rinjani op Lombok in 1994

Vulkanische bliksem is bliksem die optreedt tijdens vulkaanuitbarstingen. Vooral tijdens waterrijke uitbarstingen treedt veel bliksem op. Hoe de omstandigheden tijdens een uitbarsting bijdragen aan deze elektrostatische ontladingen is nog niet goed begrepen, maar er zijn verschillende vormen. De kleinste bliksem vormt zich rond de krater en is 10 tot 100 meter lang. Deze kraterbliksem begint al in de eerste explosieve fase van de uitbarsting. Daarna kunnen ontladingen ontstaan bij de krater die enkele kilometers boven de vulkaan uitschieten. Tijdens de pluimfase ontstaat bliksem die lijkt op die in onweerswolken (intracloud, IC), maar dan optreedt in de uitbarstingskolom of aspluim van de vulkaan. Deze pluimbliksem wordt daarom ook wel dirty thunderstorm genoemd en kan meer dan 10 kilometer lang zijn. (Lees verder)

12 augustus
Cover van Graceland

Graceland was het zevende studioalbum van de Amerikaanse folkmuzikant Paul Simon, uitgebracht in augustus 1986. Het album werd als zeer vernieuwend gezien. Simon had de muziek opgenomen in Zuid-Afrika, samen met Zuid-Afrikaanse artiesten. Dit maakte het album ook direct omstreden. Aangezien in dit land destijds de apartheid nog van kracht was, werd hem dit door velen erg kwalijk genomen. In die tijd hadden de Verenigde Naties een culturele boycot afgeroepen over het land. Onder anderen Oliver Tambo van het ANC protesteerde hevig tegen het bezoek van Simon. (Lees verder)

1 september
Neus van een mens

De neus is een orgaan dat primair dient voor de ademhaling en het ruiken.

Bij de meeste gewervelden zit de neus centraal op het gezicht of aan het eind van de snuit. In de neus zitten bij mensen en de meeste dieren ook twee openingen aan de voorzijde, de neusgaten. Hierachter ligt de neusholte. Ademhalen gebeurt voornamelijk door de neus. De neus heeft daarbij als specifieke functie de lucht te reinigen en te verwarmen alvorens deze naar de longen gaat.

De natte neus van zoogdieren dient tevens om de richting van de luchtstroom te bepalen, en maakt daardoor de reukzin ook richtingsgevoelig. (Lees verder)

Alle dagen

januari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
februari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29
maart 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
april 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
mei 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
juni 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
juli 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
augustus 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
september 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
oktober 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
november 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
december 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31

Zie ook