Wikipedia:Verifieerbaarheid

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Voorstel
De onderstaande tekst is een voorstel dat momenteel geen deel uitmaakt van de regels en richtlijnen op de Nederlandstalige Wikipedia.
Raadpleeg de overlegpagina voor discussie over dit voorstel.
Overzicht beheerpagina's
Pagina's met betrekking tot Wikipedia-richtlijnen en beleidsvoorstellen

Zie ook Artikelen bewerken
Zie ook Regels en richtlijnen

1rightarrow.png WP:V
1rightarrow.png WP:VER

Met verifieerbaarheid ('VER') wordt bedoeld dat alle inhoud op Wikipedia nagekeken kan worden in een betrouwbare publicatie. Dit kan de bron zijn waar de informatie aan ontleend is, maar ook andere literatuur. Iets mag niet worden opgenomen alleen omdat het 'waar' is. Eigen meningen en/of speculaties zijn niet toegestaan. Als in betrouwbare publicaties diverse opvattingen over een onderwerp te vinden zijn, dient het artikel deze diverse opvattingen weer te geven, waarbij elke opvatting ruimte krijgt naar gelang het relatieve belang dat in de literatuur aan deze opvatting toegekend wordt, iets dat ook verifieerbaar hoort te zijn.

De pagina's 'verifieerbaarheid' ('VER'), 'neutraal standpunt' ('NPOV') en 'geen origineel onderzoek' ('GOO') beschrijven de kernprincipes waaraan de inhoud van Wikipedia moet voldoen. Ze vullen elkaar aan en kunnen niet afzonderlijk worden geïnterpreteerd. Gebruikers doen er goed aan zich met deze pagina's vertrouwd te maken. De daarin behandelde principes kunnen nooit opzij geschoven worden, zelfs niet bij consensus.

Onderbouwen[bewerken]

Alles in de hoofdnaamruimte van Wikipedia dient terug te vinden te zijn in publicaties die niet alleen betrouwbaar zijn en waaraan een zekere autoriteit toegekend wordt, maar die ook op het onderwerp betrekking hebben. Wikipedia zelf geldt nooit als betrouwbare publicatie (in sommige gevallen kan materiaal in Wikisource of een afbeelding in Commons als betrouwbare bron gebruikt worden; bijvoorbeeld de sloop van een gebouw).

Bewijslast[bewerken]

Voor heel Wikipedia geldt dat de bewijslast voor juistheid van materiaal ligt bij diegene die de bijdrage levert (iedere gebruiker is verantwoordelijk voor zijn eigen bijdragen) en bij diegene die het materiaal terugzet na een verwijdering. Als iets niet onderbouwd kan worden, dient het verwijderd te worden.

Bronvermelding[bewerken]

Om het makkelijk te maken de informatie in een artikel te verifiëren, kan gebruik gemaakt worden van bronvermelding door middel van verwijzingen. Bronvermeldingen of literatuurverwijzingen zijn niet verplicht, behalve voor materiaal dat omstreden is. Veel is immers algemeen bekend ("De hoofdstad van Frankrijk is Parijs.") of in heel veel publicaties op te zoeken ("de zwaartekracht op de maan is 1,6 m/s²"). En een literatuurlijst of notenapparaat kan erg afleidend zijn.

N.B. Bij het citeren uit auteursrechtelijk beschermd werk is het wettelijk verplicht de bron te vermelden, evenals de naam van de auteur en andere regels zoals het citaatrecht). Deze gelden altijd, ook buiten Wikipedia.

Beschikbaarheid[bewerken]

Op zich maakt het niet uit of een publicatie makkelijk beschikbaar is; het gaat in de eerste instantie om de betrouwbaarheid en de gepastheid van een publicatie. Een bepaalde website mag dan makkelijk toegankelijk zijn, maar is daarom niet beter dan, of ook maar vergelijkbaar met, een naslagwerk dat hoofdzakelijk in universiteitsbibliotheken te vinden is. "Ik kan dit niet op internet vinden" is daarom geen valide argument om informatie van Wikipedia te verwijderen. Bij zeer oude bronnen kan men het voor iedereen raadpleegbaar maken door een scan te uploaden in Wikipedia Commons. Bijvoorbeeld: File:Journal de Bruxelles nr 167 1800 (614, 615).png.

Historische bronnen[bewerken]

Historische bronnen moeten in de context en belevingswereld van die tijd geplaatst worden. Een interpretatie van historische gebeurtenissen moet gestaafd worden door moderne bronnen, anders wordt het origineel onderzoek.

Achtergrond[bewerken]

Wikipedia-oprichter Jimmy Wales schrijft 16 mei 2006 op de mailinglist voor de Engelstalige Wikipedia over het belang van verifieerbaarheid op Wikipedia. Hij benadrukt dat het ontbreken van informatie de voorkeur verdient boven misleidende of foutieve informatie.[1]

Wat te doen bij twijfel?[bewerken]

Als er twijfel bestaat over de inhoud van een artikel zijn er diverse mogelijkheden:

  • De onjuiste passage(s) direct verwijderen/verbeteren (maar dan moet de gebruiker zeker zijn van zijn zaak).
  • Een bericht plaatsen op de bijbehorende overlegpagina, of de overlegpagina van de betreffende gebruiker (of op de overlegpagina van het artikel met een melding op de overlegpagina van de gebruiker) met gerichte vragen: Welke zinnen of zinsneden worden betwijfeld?
  • Een tussenoplossing is de passage te verplaatsen naar de overlegpagina, met daarbij de vraag.

De tweede oplossing is meestal beter voor de samenwerking. Als er binnen een afzienbare tijd (maximaal een paar weken) geen reactie komt op een vraag naar bronnen, mag de niet onderbouwde passage verwijderd worden.

Het is mogelijk dat de vragen op bijbehorende overlegpagina niet (direct) beantwoord worden. Is dit het geval, dan kan in de tussentijd bij de gewraakte passage in het artikel het sjabloon {{bron?}} of {{feit}} geplaatst worden. Het sjabloon geeft als resultaat [bron?], waarbij de link verwijst naar deze pagina. Een alternatief sjabloon is {{twijfel}} of {{twijfel-gedeelte}}; bovenaan de gewraakte alinea of het artikel te plaatsen. Uiteraard moet met het plaatsen van zo'n sjabloon terughoudend omgegaan worden: het is heel storend voor de lezer.

Het is ook mogelijk om anderen om een reactie te vragen of bij het overleg te betrekken door een bericht te plaatsen op Wikipedia:Overleg gewenst.

Persoonlijke twijfel over (toegevoegde) inhoud kan verschillende vormen hebben. De eenvoudigste vorm is twijfel over de feitelijke juistheid. Men kan een literatuurverwijzing aanvoeren om de twijfel weg te nemen, mits deze acceptabel en geloofwaardig is. Er kan ook getwijfeld worden aan de noodzakelijkheid en relevantie van informatie binnen de context van het artikel; hoort de informatie wel aan bod te komen op een bepaalde plek of in een bepaald artikel?

Levende personen[bewerken]

Extra aandacht op dit punt verdient informatie over levende personen, aangezien alles wat over een persoon geschreven wordt directe onwenselijke consequenties kan hebben voor die persoon zelf (of zijn omgeving). Hier dient materiaal waar twijfel over ontstaat meteen verwijderd te worden.

In Nederland en België is het verboden om personen onterecht en in het openbaar te beschuldigen met als doel de reputatie van het slachtoffer te ruïneren. Het Nederlandse Wetboek van Strafrecht en het Belgische Strafwetboek verbieden smaad en laster op straffe van een gevangenisstraf of een geldboete.

Verdere informatie[bewerken]

Bron
  1. (en) Jimmy Wales. Zero information is preferred to misleading or false information. WikiEN-l mailing list (16 mei 2006) Geraadpleegd op 8 mei 2010