Willem Daniël Cramer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Willem Daniel Cramer)
Ga naar: navigatie, zoeken
Willem Daniël Cramer
Portret van Willem Daniel Cramer door Nicolaas Pieneman (1848)
Portret van Willem Daniel Cramer door Nicolaas Pieneman (1848)
Geboren Amsterdam, 10 september 1788
Overleden Amsterdam, 21 december 1856
Religie Nederlands Hervormd
Functies
1829 - 1834 lid stedelijke raad van Amsterdam
1836 - 1842 burgemeester van Amsterdam
1839 - 1840 lid Provinciale Staten van Holland
1840 buitengewoon lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
1840 - 1842;
1850 - 1855
lid Provinciale Staten van Noord-Holland
Website
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Willem Daniël Cramer (Amsterdam, 2 september 1788 - aldaar, 21 december 1857) is burgemeester van Amsterdam geweest van 1836 tot 1842.

Cramer gaat naar het Athenaeum Illustre en studeert daarna rechten aan de Universiteit van Leiden. Dan vestigt hij zich als advocaat in Amsterdam.

Amsterdam na 1813[bewerken]

Amsterdam is een rustige stad na de bevrijding. De stad wordt omringd door een stadsmuur met 26 bolwerken. 's Nachts is het stil op straat. De handel en scheepvaart moet herleven, de stad moet weer trots worden. De Nederlandsche Bank wordt door de koning in 1814 opgericht, voor een groot deel gefinancierd door de weduwe Borski, die enkele jaren later ook de Nederlandsche Handel-Maatschappij redt van een faillissement. Daarna floreert de NHM en verleent zij veel kredieten, die de handel stimuleren.

Na de bevrijding in 1813 wordt Cramer in 1814 aangesteld als substituut-officier bij de rechtbank van eerste aanleg in Amsterdam. Hij klimt op tot officier bij de rechtbank in 1824.

Verkiezingen[bewerken]

Op 5 november 1815 verschijnt het Koninklijk Besluit waarin wordt vastgelegd hoe een stadsbestuur in het vervolg wordt gekozen. Een kiescollege van 33 leden wordt gekozen. Zij zijn levenslang lid. Dit kiescollege wijst 36 Raden aan, die de functie ook levenslang uitoefenen. Uit deze Raden kiest de koning vier burgemeesters, waarvan één het presidium bekleedt. Na een periode van vier jaar moet de gekozen persoon terugtreden. Dit systeem werkt tot 1824, als de grondwet wordt gewijzigd en burgers meer rechten krijgen, ook bij verkiezingen van een stadsbestuur. Cramer is acht termijnen burgemeester geweest. Zijn voorgangers zijn Jhr Daniël Willem Elias tot 1828 en daarna mr Frederik van de Poll, die op 15 februari 1836 door de koning wordt ontslagen. Beiden zijn afstammelingen van Amsterdamse regenten.

De koning wil een krachtige opvolger na het zwakke beleid van Van de Poll en de keuze valt op de Amsterdamse advocaat mr F.A. van Hall. Hij wordt echter afgekeurd en dan valt de keuze op de bijna 50-jarige Officier van Justitie mr Cramer. Hij wordt op 10 maart 1836 beëdigd.

Gebeurtenissen[bewerken]

Er verandert veel in de periode van burgemeester Cramer:

1836[bewerken]

Er moet een nieuwe beurs gebouwd worden, want het oude gebouw van Hendrikck de Keyser is een bouwval. Architect Zocher wint de prijsvraag en mag de beurs bouwen op de plek waar nu de Bijenkorf aan de Dam staat. Het is pas in 1845 gereed.
Op 29 november en weer tijdens de kerstdagen brengt een orkaanstorm zware schade aan. Er vallen doden, daken en gevels worden beschadigd, schepen op het IJ slaan los.

1837[bewerken]

Er heerst een griepepidemie in Nederland. In Amsterdam is hij minder ernstig dan in andere steden. Cramer begeleidt de hulpacties. Er wordt gecollecteerd en kleding ingezameld.

1839[bewerken]

Cramer wordt op 1 juni 1838 door de Raad van Amsterdam gekozen tot lid der Provinciale Staten van Noord-Holland.

Op 3 september gaat een omnibus van de Firma Jonker & Co voor het eerst van de Dam naar de Haarlemmerpoort. Er kunnen maar twaalf passagiers in plaatsnemen maar er zijn zoveel klanten dat mensen om een plaatsje vechten en de dienst onmiddellijk wordt gestopt. Als de omnibus tien dagen later weer rijdt, wordt er door conducteurs te paard langs de route gesurveilleerd. De haltes worden door infanteristen bewaakt.

Op 4 september wordt een officiële volkstelling gehouden. Het blijkt dat er 211.349 Amsterdammers zijn. Amsterdam telt dan 24.532 huizen.

Op 6 september wordt Amsterdam bezocht door de erfprins van Oranje en zijn echtgenote prinses Sophie von Wurtemberg. De bevolking komt bijeen op de Dam om hen te bekijken.

Op 20 september 1839 gaat de eerste trein van de Haarlemmerpoort in Amsterdam naar Haarlem. De locomotief "Snelheid" van de Haarlemmer-Spoorweg legt de afstand in een half uur af met 300 genodigden aan boord. Cramer is de eerste burgemmeester die de trein naar Haarlem neemt.

1840[bewerken]

Vanaf 1840 worden grote delen van de stadswallen en een deel van de poorten gesloopt, en de modderige Binnen-Singel wordt van de Muiderpoort tot de Leidschepoort schoongemaakt. Er worden ook enkele parken aangelegd. Het Rokin wordt verbreed en daar wordt de eerste badinrichting van Amsterdam geopend, drijvend op het water. De Kalverstraat is dan al een voorname winkelstraat maar er komen andere winkelstraten.

Koninklijk bezoek[bewerken]

Tijdens zijn jaarlijkse bezoek aan Amsterdam benoemt de koning Cramer op 8 maart tot Staatsraad in buitengewone dienst.
Op 8 juli wordt Cramer door zijn medeleden in de Staten gekozen tot lid der dubbele Tweede Kamer, die de Grondwetsherziening moet beoordelen. De koning verleent ook zijn medewerking aan de grondwetswijziging. Op 7 oktober 1840 doet Koning Willem I op paleis Het Loo troonsafstand ten behoeve van de kroonprins.

Op 22 oktober komt de nieuwe koning naar Amsterdam met de kroonprins en prins Alexander. Cramer ontvangt hen met een lunch op het paleis op de Dam.

Cramer wil graag terug naar zijn oude beroep. De koning verleent hem ontslag en benoemt hem per 15 december 1846 tot vicepresident van het nieuwe Provinviaal Gerechtshof in Amsterdam. Op 20 mei 1852 volgt benoeming tot president van het Gerechtshof.

Voorganger:
mr Frederik van de Poll
Burgemeester van Amsterdam
1836-1842
Opvolger:
Pieter Huidekoper
Bronnen, noten en/of referenties
  • Twaalf burgemeesters, Vijfhonderd jaar Amsterdam, uitgegeven door Andries Blitz in 1939