Willem Ouweneel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Willem Ouweneel (2006)

Willem Johannes Ouweneel (Zaandam, 2 juni 1944) is een Nederlandse bioloog, filosoof en theoloog. Ouweneel is onder het evangelische/orthodox-protestantse deel van Nederland een bekend publicist en spreker. Ook is hij een ervaren debater. Hij is afgestudeerd als bioloog en meervoudig gepromoveerd, namelijk in de biologie, theologie en de filosofie. Daarnaast heeft hij talloze populair-wetenschappelijke boeken op zijn naam staan.

Biografie[bewerken]

Achtergrond[bewerken]

Ouweneel werd in 1944 geboren in Zaandam. Hij bracht zijn jeugdjaren door in Apeldoorn en Deventer en ging na de lagere school naar het Christelijk Lyceum Apeldoorn. Na zijn eindexamen Gymnasium Beta ging hij in 1962 aan de Universiteit Utrecht biologie studeren en studeerde in 1967 cum laude af met als hoofdvakken genetica en embryologie.

Na korte tijd als biologieleraar in Apeldoorn te hebben gewerkt ging hij van 1968 tot 1976 aan de slag als wetenschapper aan het Hubrecht Laboratorium te Utrecht waar hij o.a. de genetica van het fruitvliegje (Drosophila) bestudeerde. Tijdens deze periode promoveerde Ouweneel in 1970 met een proefschrift over het fruitvliegje: Genetics, Morphology, and Development of Homoeotic Wing Tissue in the Eye of Drosophila melanogaster.

Vanaf 1975 was Ouweneel free-lance medewerker bij de Evangelische Omroep waar hij veel programma's op radio en tv begeleidde en produceerde. Naast deze baan gaf hij ook veel spreekbeurten en studies op bijbels gebied en schreef tientallen boeken op creationistisch, filosofisch en bijbels gebied tot op heden aan toe. Tevens stond Ouweneel aan de wieg van de Evangelische Hogeschool waar hij lange tijd les gaf naast professoraten aan theologische hogescholen in België en Nederland. In 1986 promoveerde Ouweneel een tweede maal, nu aan de Universiteit van Amsterdam, als doctor in de wijsbegeerte. Tenslotte in 1993 promoveerde hij in de theologie aan de Universiteit van Oranje Vrijstaat te Bloemfontein in Zuid-Afrika.

Ouweneel maakt deel uit van de geloofsgemeenschap van de Vergadering van gelovigen waar ook zijn vader een bekend voorganger was. Verder is hij ook lid van de Vereniging voor Reformatorische Wijsbegeerte. Daarnaast geeft hij nog steeds veel lezingen over Bijbelse onderwerpen en publiceert hij veel over hoofdzakelijk godsdienstige onderwerpen.

Willem Ouweneel is heden woonachtig in Huis ter Heide (gemeente Zeist). Op 28 maart 1969 trouwde hij te Apeldoorn met Grada Gerhardina Terwel. Zij hebben vier kinderen; een van hen (Evert Jan Ouweneel) is eveneens als filosoof en op aanverwante terreinen werkzaam. Een jongere broer, Frank Ouweneel, treedt op als 'Bijbelleraar'.

Docent[bewerken]

Hij was van 1977 tot 2009 als docent verbonden aan de Evangelische Hogeschool te Amersfoort. Aan deze instelling, waarvan hij een van de oprichters was, gaf hij les in wijsbegeerte en cultuurgeschiedenis. Verder was hij hoogleraar in de wijsbegeerte aan de Universiteit van Potchefstroom in Zuid-Afrika en docent dogmatiek en Bijbelwetenschappen aan de Evangelical School of Theology in Suriname. Ook werkte hij enige tijd als invallend docent Duits en Frans aan de evangelische middelbare school De Passie te Utrecht.

Hij is thans hoogleraar dogmatologische vakken aan de Evangelische Theologische Faculteit Leuven (België) en docent dogmatiek aan de Evangelische Theologische Academie in Nederland.

Evangelische Omroep[bewerken]

In de jaren '70, '80 en '90 was Ouweneel veel te horen en te zien bij de Evangelische Omroep maar dit is de laatste jaren stukken minder geworden. Hij gaf o.a. jarenlang (vanaf begin jaren '80 tot en met 5 juli 2008) als panellid commentaar op maatschappelijke en kerkelijke gebeurtenissen in het EO-radioprogramma Deze Week op de zaterdagavond. Ook was hij een paar keer bij de EO-Jongerendag te gast als spreker samen met Henk Binnendijk. Ook gaf hij jarenlang voor de EO-radio commentaar op de kerkelijke cantates van Johann Sebastian Bach, waarbij het hem meer ging om de theologische dan om de muzikale aspecten van deze cantates.

Van creationist tot 'ontstaansagnost'[bewerken]

Ouweneel kan worden gekenschetst als een orthodox christen. Lange tijd was hij bovendien een jongeaarde-creationist die geloofde in een aarde die niet langer dan zes- à tienduizend jaar geleden geschapen is. Hij was een belangrijk medewerker bij de creationistische programma's en boeken die de EO over dit thema maakte. Sinds ongeveer 2000 was langzaam een verandering te zien in zijn voorheen aan de buitenwereld als rotsvast gepresenteerde geloof in een letterlijke scheppingsweek, onder meer in het orthodox-christelijke tijdschrift Ellips, waarvan hij de hoofdredacteur was. Daarin beschreef hij zijn vroegere opvattingen als "mijn creationistische periode"[1].

In een artikel op zijn eigen website stelde Ouweneel meer te neigen naar een model van 'Geleid evolutionisme', iets waar hij voorheen een fel tegenstander van was en het een hellend vlak naar een uiteindelijk onversneden evolutiegeloof noemde. Hij noemt hij zichzelf tegenwoordig een 'ontstaansagnost'. Hij definieert hij dit als volgt:

Aanhalingsteken openen

"Een 'ontstaansagnost' is iemand die niet zeker weet hoe het leven zich hier op aarde ontwikkeld heeft, en die zich bovendien afvraagt of we het ooit zeker zullen kúnnen weten".[2]

Aanhalingsteken sluiten

Ouweneel zegt nog wel onvoorwaardelijk in een scheppende God te geloven, maar hoe dat precies zit, laat hij nu in het midden. Hij had enige tijd sympathie voor de Intelligent design-beweging, maar ook daar plaatst hij nu kritische kanttekeningen bij. In februari 2009 noemde hij sommige vormen van creationisme 'pseudowetenschap'. Door deze wending in zijn denken is er enige consternatie ontstaan onder de achterban en (oud)medewerkers van de EO en krijgt Ouweneel, naast instemming met zijn nieuwe standpunten[3], soms ook heftige verwijten.[4]

Toenadering tot charismatische beweging[bewerken]

Ouweneel is bekend om zijn steeds veranderende standpunten. Recentelijk verraste hij vriend en vijand door zijn cessationistische visie (de opvatting dat de Heilige Geest nadat Paulus in Rome aankwam niet meer openlijk zichtbaar is, met wonderen e.d. zoals in de eerste gemeente, totdat Jezus terugkomt) in te wisselen voor een voluit charismatische theologie.

De laatste jaren begaf hij zich dan ook meer op charismatisch terrein. Zo is hij een tijdlang pleitbezorger geweest van T.B. Joshua, een christelijke gebedsgenezer in Nigeria. Ook heeft hij meer radicale standpunten ingenomen in de leer van de gebedsgenezing en werkt hij nu en dan nauw samen met TRIN, een charismatische zendingsorganisatie, die ook opwekkingsbijeenkomsten organiseert. Door wendingen als deze is zijn populariteit in sommige kringen gegroeid, maar de tijd dat hij bijkans de hele breedte van de evangelische beweging aansprak, is voorbij.

Politiek[bewerken]

Ouweneel heeft zich ook op het politieke pad begeven; zo stond hij in 1998 voor het eerst op de kieslijst voor de RPF. Dit markeerde eveneens een omslagpunt in zijn denken; in eerdere publicaties had hij tegen deelname van christenen aan de gang naar de stembus geargumenteerd.[5] Tegenwoordig is hij lid van de ChristenUnie, de opvolger van de RPF. In 2003 stond hij voor de CU op de 21e plek op de kieslijst voor de Tweede Kamer en leverde hij 1.921 stemmen.

Theïstisch manifest[bewerken]

In 1995 verscheen het Atheïstisch manifest van de filosoof Herman Philipse. In 2004 verscheen van dit manifest een tweede herziene uitgave. Philipse betoogt in dit manifest dat het atheïsme logisch bewijsbaar is. Het niet-bestaan van God zou door de wetenschap zijn vastgesteld. Ouweneel publiceerde in maart 2005 een boek waarin hij de gedachten van Philipse bekritiseert. Zijn boek draagt als titel: De God die is, waarom ik geen atheïst ben. Ouweneel betoogt in dit boek dat er volstrekt geen redelijke argumentatie is voor het atheïsme. Volgens Ouweneel heeft het atheïsme zeer vergaande consequenties.

Aanhalingsteken openen

Het echte, consequente atheïsme houdt mijns inziens het volgende in: er is geen orde en wetmatigheid, er is geen echte menselijke persoonlijkheid, er zijn geen morele plichten, er is geen rationeel denken, er zijn geen ideeën en opvattingen, er is geen echte naastenliefde – er zijn alleen maar niet-geestelijke, niet-rationele niet-persoonlijke bewegende atomen en met de tijd veranderende moleculaire structuren, zoals brain states, onderworpen aan toevallige mutaties en aan de wet van de natuurlijke selectie. Ook de hooggeloofde wetenschappelijke methode, de eis van empirische en logische verifieerbaarheid, enzovoort, zijn niets anders dan brain states. Ook al ons spreken over brain states gaat terug op een brain state, die zich maskeert als een standpunt, een theorie. Echt, consequent atheïsme leidt noodzakelijk tot nihilisme. Nogmaals: wie God is kwijtgeraakt, raakt in uiterste consequentie ook de menselijke persoonlijkheid kwijt. [6]

Aanhalingsteken sluiten

Kritiek[bewerken]

Willem Ouweneel heeft in orthodox-christelijke/evangelische kringen jaren in hoog aanzien gestaan. Dat is ietwat gewijzigd sinds hem vanuit die kringen verweten werd met bijbelse waarheden op de loop te zijn gegaan. Zo werd hem zijn instemmende belangstelling voor de Nigeriaanse gebedsgenezer T.B. Joshua, waarbij door sommige waarnemers getwijfeld wordt aan Joshua's betrouwbaarheid, niet door iedereen in dank afgenomen.[7] Datzelfde geldt voor zijn betrokkenheid bij de organisatie TRIN en Mattheus van der Steen.

Ook zou hij volgens sommigen, wijzend op Ouweneels recente omslag in zijn denken over de schepping/evolutie controverse, op een hellend vlak terecht zijn gekomen wat betreft de vraag hoe letterlijk de dagen in het Bijbelse scheppingsverhaal moeten worden genomen.[8]

Onder 'gangbare' wetenschappers en theologen vindt hij weinig weerklank voor zijn theorieën. In het algemeen wordt hij niet aangehaald in theologische academische publicaties. Het is door de grote hoeveelheid boeken die Ouweneel al heeft geschreven niet eenvoudig een duidelijk beeld te krijgen van de plaats van Ouweneel ten aanzien van (theologische) onderwerpen. Daarbij wordt het niet door iedereen gewaardeerd dat hij in zijn geschriften en lezingen soms nuanceert of zelfs herroept wat hij in eerdere publicaties geschreven heeft.

Boeken[bewerken]

Ouweneel heeft zo'n 150 boektitels op zijn naam staan. Hieronder een beknopte selectie, gerangschikt op jaar van uitgave.

Drie proefschriften[bewerken]

  • Genetics, Morphology, and Development of Homoeotic Wing Tissue in the Eye of Drosophila melanogaster, biologisch proefschrift Utrecht:Rijksuniversiteit 1970.
  • A Critical Analysis of the Internal and External Prolegomena of Systematic Theology, theologisch proefschrift Bloemfontein:Universiteit van die Oranje-Vrystaat 1993.
  • De leer van de mens, Amsterdam:Buijten & Schipperheijn 1986 (handelsuitgave wijsgerig proefschrift Amsterdam:Vrije Universiteit).

Christelijke boeken[bewerken]

  • Kanttekeningen bij Genesis één, Winschoten: Uit het Woord der Waarheid 1974.
  • Operatie Supermens: Een Bijbels-biologische blik op de toekomst, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn 1975.
  • De ark in de branding, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn 1976.
  • Het verhaal van de 'Broeders', dl. 1, Winschoten: Uit het Woord der Waarheid 1977.
  • Het verhaal van de 'Broeders', dl. 2, Winschoten: Uit het Woord der Waarheid 1978.
  • Het domein van de slang: Christelijk handboek over occultisme en mysticisme, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn 1978.
  • Gij zijt allen broeders: Het Nederlands Réveil en de Vergaderingen van de Broeders, Vaassen: Medema 1980.
  • De schepping in 't geding, Amsterdam:Buijten & Schipperheijn 1981.
  • Het Nieuwe Testament: Herziene Voorhoeve-uitgave (met J. Klein Haneveld, G.H. Kramer & H.P. Medema), Vaassen: Medema 1982.
  • Psychologie: Een christelijke kijk op het mentale leven, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn 1984.
  • Hart en ziel: Een christelijke kijk op de psychologie, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn 1984. (Verkorte en gepopulariseerde versie van voornoemd Psychologie)
  • Woord en wetenschap: Wetenschapsbeoefening aan de Evangelische Hogeschool, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn 1987.
  • De Openbaring van Jezus Christus: Bijbelstudies over het boek Openbaring, dl. 1, Vaassen: Medema 1988.
  • De Openbaring van Jezus Christus: Bijbelstudies over het boek Openbaring, dl. 2, Vaassen: Medema 1990.
  • Israël en de Kerk, oftewel: Eén of twee volken van God? Confrontatie van de verbondsleer en de bedelingenleer, Vaassen: Medema 1991.
  • Bach, Mattheüs en het drama, Kampen: Kok 1994.
  • Geloofszekerheid (serie Geloofsleven dl. 1), Vaassen: Medema 1996.
  • De negende Koning: Het laatste van de hemelrijken: De triomf van Christus over de machten (Metahistorische trilogie, dl. 1), Leiden: Barnabas 1996.
  • De zevende koningin: Het eeuwig vrouwelijke en de raad van God (Metahistorische trilogie, dl. 2), Heerenveen: Barnabas 1998.
  • De zesde kanteling: Christus en 5000 jaar denkgeschiedenis: Religie en metafysica in het jaar 2000 (Metahistorische trilogie, dl. 3), Heerenveen: Barnabas 2000.
  • Het Jobslijden van Israël: Israëls lijden oplichtend uit het boek Job, Vaassen: Medema 2000.
  • Hoe lief heb ik uw Wet! De Eeuwige Thora tussen Oude en Nieuwe Verbond, Vaassen: Medema 2001.
  • Israël en de Palestijnen: waarheid en misleiding, Heerenveen: Barnabas 2002.
  • Geneest de zieken!: Over de bijbelse leer van ziekte en genezing, Vaassen:Medema 2003.
  • Meer Geest in de gemeenten, Vaassen: Medema 2004.
  • De God die is, waarom ik geen atheïst ben, Vaassen: Medema 2005.
  • Sta op, laat je dopen, Vaassen: Medema 2005.
  • Seks in de Kerk, Vaassen: Medema 2006.
  • De Geest van God: ontwerp van een pneumatologie, Vaassen: Medema 2007.
  • De Christus van God: ontwerp van een christologie, Vaassen: Medema 2007.
  • De schepping van God: ontwerp van een scheppings-, mens- en zondeleer, Vaassen: Medema 2008.
  • Komt er een Grote Opwekking?, Plaats?: Bread of Life Jaar?.
  • Joden en christenen, Vaassen: Medema 2013, met rabbijn Lody van de Kamp

Uitgaven via de Evangelische Omroep[bewerken]

Voor de Evangelische Omroep schreef Willem Ouweneel onder redactie van W.J.J. Glashouwer, de begeleidende boeken van de vier televisieserie's over Het ontstaan van de wereld, Het ontstaan van de bijbel, Het ontstaan van Israël en Het ontstaan van het christendom. Er zou nog een vijfde boek met televisieserie komen over Het ontstaan van een nieuwe wereld waarin de Bijbelse profetische visie op de toekomst zou worden behandeld, maar dat is nooit verwezenlijkt:

  • Het ontstaan van de Bijbel (red.: W.J.J. Glashouwer), Hilversum: Evangelische Omroep 1979, herdruk Amsterdam: Telos 1998 (met Willem Glashouwer jr.).
  • Het ontstaan van de wereld (red.: W.J.J. Glashouwer), Hilversum: Evangelische Omroep 1980.
  • Het ontstaan van Israël (met V.I. Kerkhof) (red.: W.J.J. Glashouwer), Hilversum: Evangelische Omroep 1982, herdruk Barneveld: Vuurbaak 1999 (met Willem Glashouwer jr.).
  • Het ontstaan van het christendom (red.: W.J.J. Glashouwer), Hilversum: Evangelische Omroep 1986.

Romans[bewerken]

  • De kleine kudde, De hugenoten van de Vivarais, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn 1989.
  • Het Godsgetal, Soesterberg:Aspekt 2002.
  • Veldhoen op de bergen, De hugenoten van de Vivarais, Heerenveen 2005.

Externe links[bewerken]

Debatten met atheïsten: Willem Ouweneel heeft verschillende publieke debatten gevoerd met bekende atheïsten.

Kritieken van vrijdenkers:

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Ouweneel, Willem J.: Hoe relevant is Darwin nog?, pagina 44. Ellips 291, mei 2009.
  2. Ouweneel, Willem J.: Hoe relevant is Darwin nog?, pagina 47. Ellips 291, mei 2009.
  3. Willem Ouweneel:"Het lijkt alsof ik wispelturig ben", CIP.nl, 2 december 2008.
  4. Open Brief aan professor Willem Ouweneel; professor Cees Dekker, Andries Knevel en de EO, opiniestuk van Bert Dorenbos op website Schreeuw om Leven, 14 februari 2009
  5. RPF'er prof. Ouweneel vond met Groen de weg naar de politiek. Voor de soevereiniteit in eigen kring, Reformatorisch Dagblad, 26 feb 1998
  6. Theïstisch manifest, pagina 53
  7. Van der Ven contra Ouweneel en TB Joshua, www.dossiers.tk
  8. Evangelisch fundamentalisme onder druk van binnenuit, Stichting Europese Apologetiek, december 2001