Willem van de Poll

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zelfportret

Willem van de Poll (Amsterdam, 13 april 1895 – aldaar, 10 december 1970) was een Nederlands fotograaf die behoort tot de belangrijkste fotografen van zijn generatie. Hij volgde in 1919 een opleiding in Wenen en werkte als zelfstandig rondreizend persfotograaf in Europa, het Midden-Oosten, Indonesië en de Antillen. Na de oorlog werd hij huisfotograaf van de Koninklijke familie. Willem van de Poll heeft in zijn leven vele thema's gefotografeerd. Hij was naast pers- en hoffotograaf, reis-, reclame- en modefotograaf. Een geëngageerd fotograaf was hij echter niet; hij maakte weinig foto's van demonstraties of armoede.

Carrière[bewerken]

Tegen de wens van zijn vader, die wilde dat hij net als hij arts zou worden, ging Willem van de Poll na de HBS bij de politie werken. In 1919 volgde hij een opleiding bij een gerenommeerde foto-opleiding in Wenen, de Graphische Lehr- und Versuchsanstalt. Na korte tijd camera-assistent voor Alexander Korda te zijn geweest en foto's voor de Weense politie te hebben gemaakt, keerde hij in 1920 terug naar Nederland. Hij begon zijn carrière als een van de eerste reportagefotografen en zijn werk van voor de Tweede Wereldoorlog was in Nederland ongeëvenaard. Hij bezocht onder andere Polen (1934), IJsland (1934), Egypte (1935), Berlijn (1935) en Parijs (1935). Hij maakte fotoreportages over het Joodse getto in Warschau en de annexatie van Sudetenland. Niet alleen Europa was zijn werkterrein, maar ook bezocht hij de overzeese gebiedsdelen en het Midden-Oosten. Zijn werk werd verspreid via fotopersbureaus als Schostall (Parijs/Wenen/Milaan), Associated Press (Berlijn) en Black Star (New York). Hij verkocht niet alleen zijn foto’s aan tijdschriften en persbureaus maar schreef ook zelf artikelen, voorzien van zijn foto's. Zijn journalistieke werk werd gepubliceerd in De Spiegel, Panorama en de befaamde Berliner Illustrierte Zeitung. Hij maakte in Parijs modereportages voor Vogue en Harper's Bazaar. Hij was reclamefotograaf voor Philips, KLM, Unilever, Verkade, Droste, Van Nelle, Hero en Lucien Lelong.

Hij trad in de Tweede Wereldoorlog in dienst van Philips, en daarna werkte hij voor het Militair Gezag en Anefo. In 1945 werd hij benoemd tot staffotograaf voor Prins Bernhard als bevelhebber van de Binnenlandse Strijdkrachten, en reisde samen met de prins langs de Nederlandse steden die even tevoren door de geallieerden van de Duitsers waren bevrijd. Zo raakte hij betrokken bij het Koninklijk Huis en werd de huisfotograaf. Hij vergezelde Juliana en Bernhard op vakanties en staatsbezoeken, en maakte in die tijd opvallende portretten van de ongedwongen spelende prinsesjes. De jonge staat Israël werd zijn passie; in reportages berichtte hij zowel over het lot van de Israëliërs als van de Palestijnen.

Van de Poll had een vakkundig inzicht in de werking van licht en schaduw, en maakte zowel foto's met natuurlijke lichtinval als kunstmatig belichte foto's. Sfeer was zijn handtekening. Door het gebruik van onscherpte en opvallende uitsnedes verhuisden onvolkomenheden naar de achtergrond. Hij paste de principes van de Nieuwe Fotografie toe, en was dus niet alleen in zijn onderwerpskeuze, maar ook in zijn esthetica een modern fotograaf. Met uitzondering van portretfotografie was hij thuis in ieder genre. Nell Langlais, Eva Waldschmidt en zijn stiefdochters Hans en Renée traden vaak op als model.

De liberale en gezagsgetrouwe Van de Poll paste niet zo in de kring van artistieke vakgenoten van zijn tijd. Hoewel hij fel antifascistisch en anticommunistisch was, werkte hij in de Tweede Wereldoorlog voor Philips, dat voor de Duitse oorlogsindustrie als belangrijk werd gekenmerkt.

In 1965 mengde hij zich voor het eerst in de publieke discussie nadat door John de Rooy in het geheim genomen foto's van Beatrix en haar geliefde, Claus von Amsberg waren gepubliceerd. Voor Van de Poll was het stiekem fotograferen, "revolverfotografie" zoals hij het noemde, een gruwel. Nadat het huwelijk van Beatrix en Claus was verstoord door rookbommen, verhuisde hij naar Ascona in Zwitserland.

Willem van de Poll was driemaal getrouwd, met Gezina Sanders met wie hij 2 kinderen kreeg, Nell Langlais en Hildegard Eschen. Hij stierf in 1970 in Amsterdam. Zijn fotoarchief was met hem naar Zwitserland verhuisd, en toen zijn derde vrouw Hildegard overleed, droeg haar (aangetrouwde) nicht Eva Numann-Katzenstein het in 1988 over aan het Film- en Fotoarchief van de Rijksvoorlichtingsdienst. De complete collectie van Van de Poll wordt nu beheerd door het Nationaal Archief, dat intussen ook de auteursrechten verkreeg.

Bronnen[bewerken]

Externe links[bewerken]