Willeskop

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Willeskop
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Willeskop
Willeskop
Willeskop
Situering
Provincie Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
Gemeente Vlag Montfoort Montfoort
Coördinaten 52° 1′ NB, 4° 54′ OL
Algemeen
Oppervlakte 12,03 km²
Inwoners (2009) 760
Overig
Postcode 3417
Netnummer 0348
Belangrijke verkeersaders N228
Voormalige gemeente 1818 - 1989
Ontstaan uit de gerechten Willeskop, Kort-Heeswijk en Blokland
Opgegaan in Montfoort in 1989
Detailkaart
Locatie in de gemeente Montfoort
Locatie in de gemeente Montfoort
Foto's
Foto-impressie van Willeskop
Foto-impressie van Willeskop
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Willeskopper Stier als teken van verzet tegen het opheffen van de gemeente Willeskop

Willeskop is een buurtschap die deels in de gemeente Montfoort en deels in de gemeente Oudewater ligt in de Nederlandse provincie Utrecht en bestaat uit een aantal boerderijen en huizen langs de N228. De plaats ligt in de polder Lopikerwaard en was van 1818 tot 1989 een zelfstandige gemeente.

Geschiedenis[bewerken]

Cope-ontginning[bewerken]

De oudste bekende vermelding van Willeskop stamt uit het jaar 1282. In de 12e eeuw werd een start gemaakt met de ontginning van het woeste veengebied tussen de Lek en de Hollandse IJssel. Delen van het gebied werden aan ontginners uitgegeven. De overeenkomst tussen de eigenaar en de ontginner werd een cope genoemd. In het geval van Willeskop, werd het recht tot ontginning verworven door ene Wilhelmes. Zijn cope kreeg daarom de naam Wilhelmscoop. Hetgeen later verbasterde tot Willescop en uiteindelijk tot Willeskop. Voorbeelden van andere copes zijn Heeswijk en Cattenbroek.

Aan het eind van de ontginning werd een sloot gegraven en een kade opgeworpen om water van buiten de ontginning te keren. De kade aan het eind van de Willeskopse ontginning heet de Bloklandse Dijk, ook wel Blokland genoemd. Deze dijk loopt parallel met de weg door Willeskop. Aan deze weg staan vele oude boerderijen. De meeste stammen uit de 19e en 20e eeuw. Enkele hebben gevelstenen en namen als 'Welgelegen', 'Ouders Vrucht' en 'Ojerslust'.

Ontstaan van de gemeente Willeskop[bewerken]

Tegen het eind van de 18e eeuw werd midden in Willeskop een klein verdedigingswerk aangelegd 'De Pleyt' genaamd. Het was een onderdeel van de Oude Hollandse Waterlinie. De in de nabijheid gelegen boerderij en schippersherberg 'de Pleyt' deed tot ver in de 19e eeuw dienst als rechthuis. Vanaf 1818 werden de gerechten Willeskop, Kort-Heeswijk en Blokland samengevoegd tot de gemeente Willeskop. Deze drie Ambachtsheerlijkheden vielen tot die tijd onder Utrecht. Het huidige wapen is afgeleid van het voormalige heerlijkheidswapen, waarbij het eerste en vierde kwartier omgedraaid werden. Dit eerste wapen werd verleend op 30 september 1818. Het huidige wapen stamt uit 1908.

Steenindustrie[bewerken]

In de 19e en 20e eeuw werden er vier steenfabrieken gebouwd in Willeskop.
Steenfabriek IJsseloord werd opgericht in 1867, maar op deze plek was al in 1865 een overdekte oven aanwezig. In 1944 werd de fabriek geslopt. Van IJsseloord zijn onder de schuur en directeurswoning bewaard gebleven.
Een andere steenfabriek was de Vlamovensteenfabriek M.P. Splinter n.v. Deze kwam voort uit Steenfabriek De Hoop die gesticht werd in 1867.[1] Hier werden stenen gemaakt in Waal- en Rijnformaat. De fabriek werd in 1974 opgeheven en gesloopt.[2] De steenfabriek bestond uit een directeurswoning, een ruimte voor de ovens, schoorsteen, droogrekken en -hutten. De directeurswoning, Willeskop 88, is wel bewaard gebleven. Dit huis is gebouwd van stenen uit deze steenfabriek.
De Montfoortse Waalsteenfabriek v/h Gebr. Wiegerinck werd opgericht in 1906 en gesloten in 1975.
Steenfabriek De Vlijt heeft slechts kort bestaan en is in 1904 gesloopt.
Er staan nog enkele arbeidershuizen uit de tijd van de steenfabrieken aan de N228.

Einde van de zelfstandige gemeente[bewerken]

In 1989 is Willeskop bij de gemeente Montfoort gevoegd. Hiertegen was destijds veel verzet onder de Willeskopse bevolking. Als protest bevestigden veel Willeskoppers een bordje van een (Willes)koppige stier aan hun huis. Toen Willeskop uiteindelijk toch bij de gemeente Montfoort werd gevoegd, plaatste het gemeentebestuur een bronzen beeld van een stier als herinnering in de gemeente. Dit beeld is gemaakt door Toon Grassens.

Bouwwerken van cultuurhistorisch belang[bewerken]

Willeskop bezit een aantal bouwwerken die volgens het Monumenten Inventarisatie Project van lokaal (*), regionaal (**) of nationaal (***) cultuurhistorisch belang zijn:

Afbeelding Nummer Huisnaam Bouwjaar Soort object Verdere info Waardering
Willeskop 5.JPG 5 - 19e eeuw langhuisboerderij - **
Willeskop 9 De Vlijt.JPG 9 De Vlijt 19e eeuw villa gebouwd door A. Muller ***
Willeskop 24 transformatorhuisje PUEM.JPG 24 PUEM.JPG 1927 transformatorhuisje opdrachtgever: elektriciteitsbedrijf PUEM **
Willeskop 29 Nooit Gedacht.JPG 29 Nooit Gedacht 1909-1910 landbouwerswoning - **
35 - - langhuisboerderij - *
Willeskop 37.JPG 37 - 19e eeuw dwarshuisboerderij - **
Willeskop 60.JPG 60 - - dwars huis - *
Willeskop 65 Kooylust.JPG 65 Willeskop 65 Kooylust Gevelsteen.JPG 1840 langhuisboerdrij - **
67 - 1910 langhuisboerdrij afgebroken en herbouwd
niet meer origineel
*
Willeskop 68a.JPG 68a - 1928 villa opdrachtgever: steenfabrikant Wiegerinck
architect: J.H. van Zutphen
**
Willeskop 69.JPG 69 - 1915-1916 boerderij opdrachtgever: H. van Vliet
aannemer: H.J. Versteegen
*
71 - 1925 dwarshuisboerderij opdrachtgever: C. van Jaarsveld
architect: J.C. Beukelaar
*
Willeskop 72.JPG 72 - 1906 vrijstaand huis opdrachtgever: steenfabriek G.J.W. Kolemans Beijnen
gebouwd voor voorman Anton van Leeuwen
*
Ojerslust 0905012.JPG 75 Ojerslust Gevelsteen.JPG
Ojerslust
1821 langhuisboerderij gebouwd door Arend Ojers **
Willeskop 77 Ouders Vrucht.JPG 77 Ouders Vrucht 1900-1910 langhuisboerderij - *
Willeskop Bastion De Pleit.JPG - De Pleit 1796 halfbastion opdrachtgever: Cornelis Rudolphus Theodorus Krayenhoff
onderdeel van de Hollandse Waterlinie
**
Welgelegen Willeskop.JPG 79 Welgelegen 1903 dwarshuisboerderij opdrachtgever: J.H. de bruin
ontwerp en bouw: A. Kijneveld
gebouwd op gewelven van afgebrande voorganger uit 1671
**
Willeskop 85.JPG 85-85a - 1874 langhuisboerderij - **
Montfoort Willeskop IJsseloord Schuur.jpg 90 Steenfabriek IJsseloord 1905 schuur en directeurswoning laatste industriële overblijfsel van de
steenfabrieken in Willeskop
**
94-96 - 1931-1932 vrijstaande woning opdrachtgevers: gebroeders Wiegerinck
architect: J.C. Hogendorn
*
Wileskop N228 Arbeidershuisjes.JPG 98-112 - 19e eeuw arbeidershuisjes gebouwd voor de werknemers van de
voormalige steenfabrieken
**
Willeskop 134.JPG 134 - 1883 langhuisboerderij - *
Willeskop 136 De Pleit.JPG 136 De Pleit 18e eeuw langhuisboerderij deed dienst als rechthuis voor
het gerecht Willeskop
**

Overige bijzondere bouwwerken in Willeskop zijn:

Afbeelding Nummer Huisnaam Bouwjaar Soort object Verdere info
Montfoort Willeskop Nieuwe Weg 2 Bunker.JPG Nieuwe
Weg 2
- 20e eeuw bunker met zendmast Provinciaal Commando Utrecht
Civiele Verdediging
In gebruik bij KPN Mobiele Netwerken
Willeskop Recht door Zee.JPG - Recht door Zee - boerderij -
Bedelaarskerkhof Willeskop 2.jpg - Bedelaarskerkhof Willeskop 1875 begraafplaats Voormalige begraafplaats voor dak- en thuislozen

Natuurgebied[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Natuurgebied Willeskop voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Willeskop is sinds 2002 ook een nieuw natuurontwikkelingsgebied dat in de Lopikerwaard ter hoogte van de Bloklandse Dijk ligt.

Verkeer[bewerken]

Op de N228 hebben de afgelopen jaren drie keer zoveel ongelukken plaatsgevonden dan gemiddeld op andere provinciale wegen.
Nadat er ook enkele ongelukken met dodelijke afloop hadden plaatsgevonden, dreigde de actiegroep Willeskoppig Gas Terug de weg te blokkeren. De provincie beloofde hierop om maatregelen te nemen. De weg is in 2006 gereconstrueerd.
Buslijn 107 loopt door Willeskop: Utrecht - De Meern - Achthoven - Heeswijk - Montfoort - Willeskop - Oudewater - Haastrecht - Gouda.
De Hollandse IJssel stroomt door de plaats.

Polder[bewerken]

In Willeskop bevindt zich het Gemaal De Pleyt. Dit gemaal pompt het water uit de Lopikerwaard omhoog in de Hollandse IJssel.

Geboren in Willeskop[bewerken]

Fotogalerij[bewerken]


Trivia[bewerken]

  • Willeskop wordt genoemd in het boek 'Het wassende water' uit 1925 van Herman de Man.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen:

  1. Gaasbeek, F. & Noordam, C. (1992). Montfoort, Geschiedenis en Architectuur. Zeist: Uitgeverij Kerckebosch. ISBN 9067201316
  2. Het Wassende Water, Herman de Man, Uitgeverij Nijgh en Van Ditmar, Den Haag
  3. Natuurontwikkeling Willeskop. Toelichting bij het ontwerpplan. Dienst Landelijk Gebied, Utrecht.
  4. Website van de Stichts-Hollandse Historische Vereniging - SHHV, http://www.shhv.info/
  5. Wilskracht en koppigheid in beloken land, J.G.M. Boon, 1984

Referenties:

  1. Gaasbeek, F. & Noordam, C. (1992). Montfoort, Geschiedenis en Architectuur. Zeist: Uitgeverij Kerckebosch. ISBN 9067201316
  2. Severs-Hilgeman (2008). Zeven dagen per week brandde de oven. Zenderstreeknieuws Montfoort/Oudewater, woensdag 13 februari 2008, p. 14.
Vista-kmixdocked.png
Door op de afspeelknop te klikken kunt u dit artikel beluisteren. Na het opnemen kan het artikel gewijzigd zijn, waardoor de tekst van de opname wellicht verouderd is. Zie verder info over deze opname, bekijk de oorspronkelijke versie of download de opname direct. (Meer info over gesproken Wikipedia)

Beluister

(info)