Winterzwemmen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
IJszwemmen in Finland

Met winterzwemmen of ijsberen wordt bedoeld het gedurende de wintermaanden zwemmen in open buitenwater zoals een meer, rivier, vijver of de zee. De watertemperatuur ligt dan onder de 5 graden Celsius, maar ook dikwijls rond het vriespunt. De winterzwemmer die het enkel om de zwemtrainingen te doen is, kan zich kleden in een wetsuit of duikerpak om afkoeling te voorkomen. Zwemmers bij wie het juist gaat om de beleving van het koude water doen dit naakt of dragen reguliere zwemkleding. Nadeel van zwemkleding is dat wanneer men uit het water komt, het lichaam sterker afkoelt.

Hoewel door velen individueel beoefend, wordt het steeds vaker een massa-evenement. Verenigingen die zich met winterzwemmen bezighouden noemen zich vaak zeehonden, zeeleeuwen, ijsberen of pinguïns en treden daarmee graag naar buiten refererend aan hun weerstand tegen koude.

Niet echt bedoeld om te zwemmen, maar meer als ritueel is de zogenaamde Nieuwjaarsduik. Daar gaat de zwemmer - duiker of badgast - zich geheel voor een enig moment onderdompelen in het koude water. Dus niet enkel nat (laten) spatten.

IJszwemmen is een soortgelijke winterzwemactiviteit. Als het water is bedekt met een laag ijs wordt dit weggehakt zodat er gezwommen kan worden.

Bij een variatie op het ijszwemmen worden één of meer wakken geslagen en een voorziening getroffen om weer uit het water te klimmen. Bijvoorbeeld met behulp van een trapje, een touw, of een ondiepte waar men kan staan. De zwemmer zwemt onder het ijs door, al dan niet van wak tot wak.

Een bekende ijszwemmer is Wim Hof.

Een wak in het ijs wordt gebruikt als dompelbad bij een Finse sauna. De houten vlonder rechts in de sneeuw is er om het wak na gebruik af te dekken waarmee wordt voorkomen dat het dichtvriest

Soms wordt open water, ook in de winter - en indien bevroren met een geslagen wak - gebruikt als dompelbad zoals bij een sauna gebruikelijk is.

Gezondheid[bewerken]

Het winterzwemmen wordt in vele landen al honderden jaren als volkssport uitgeoefend. Het brengt wel enig risico met zich mee. Een goede lichamelijke conditie en begeleiding/toezicht is daarom wenselijk.

In de praktijk worden de begrippen winterzwemmen, winterbaden, ijszwemmen en ijsbaden vaak als synoniem gebruikt. De gemeenschappelijkheid hierin is de koude ervaring en het sterken van het immuunsysteem.

Net als bij explosieve sporten als sprinten en gewichtheffen, traint men ook de organen. In die enkele seconden van inspanning moeten deze heel veel energie aan de rest van het lichaam leveren. Dat is ook wat er gebeurt bij winterzwemmers. Door de reflex van koude-samentrekking zullen de energiereserves ervoor zorgen dat onderkoeling niet direct plaatsvindt.

De winterzwemmer blijft maar enkele minuten in het koude water. Zo koelt hij niet geheel af, maar geniet van de reactie die het lichaam hierop geeft. Het heeft een afhardend effect op de gezondheid. Ook verhoogt het de weerstand tegen griep en infecties, of in elk geval werkt het remmend en herstel bevorderend.[1]

Nationale tradities[bewerken]

Baden in een Pools ijswak

Noord-Europa[bewerken]

In de Noord-Europese landen Finland, Noorwegen, Zweden, Denemarken, Polen, Estland, Litouwen en Letland is het winter- en ijszwemmen een traditie. Deze is verbonden met de sauna-traditie of wordt gewoon als zelfstandig genot ervaren. In Finland heet zoiets ‘Avantouinti’, al dan niet met een (mobiele) sauna. Met name nabij Helsinki en Tampere.[2]

Vooral in het voormalige Oost-Duitsland is het winterzwemmen populair. Maar ook in het zuiden, het Donau-zwemmen bij Neuburg, waar duizenden mensen aan deelnemen. Voorts bestaan daar vele winterzwemverenigingen. Ook individueel wordt deze activiteit veel beoefend. Van Goethe is bekend dat hij ijs in de Ilm weghakte om in het koude water te kunnen baden.

Midden-Europa[bewerken]

In meerdere landen worden jaarlijks kerst- dan wel nieuwjaarsduiken georganiseerd. Ook zijn er verschillende "ijsberenclubs" die in de winter in openlucht zwemmen.[3]

China[bewerken]

In het Chinese Harbin doet men aan ijszwemmen in de Songhua. Het werd een populair ritueel aan het eind van het jaar 1940. Nu zijn er vele duizenden zwemmers geregistreerd. Het wak in de rivier is daar 25 bij 10 meter.

Rusland[bewerken]

In Rusland bestaan sterke tradities van zwemmen in - en afkoelen met - koud water. Hier ervaart men het als een gezondheidsvoordeel. Ook kent men het als ritueel van de orthodoxe kerk, voor Theofanie op 19 januari. Als sport worden clubleden wel aangeduid als walrussen.

Noord-Amerika[bewerken]

In Canada en de Verenigde Staten worden leden van een winter/ijszwemclub ijsberen genoemd die aan duiken meedoen. De zogenaamde "Polar bear plunges". In sommige streken weten zij aandacht te trekken van de pers om zo geld voor een goed doel bijeen te halen.

De oudste ijszwemclub van de VS zou de Coney Island Polar Bear Club zijn. Jaarlijks organiseren zij op nieuwjaarsdag een duik. Maar ook op elke zondag van november tot april.[4]

Wedstrijden[bewerken]

Wedstrijd winterzwemmen in Letland

De eerste wereldkampioenschappen winterzwemmen - World Winter Swimming Championships - werden gehouden in het Finse Jyväskylä. Bij een temperatuur van min 10 graden Celsius werd in een meer een 40 centimeter dikke ijsvloer van 25 bij 12 meter weggehakt.

Bij de stad Oulu zijn in 2006 de kampioenschappen gehouden.[5] [6]

Referenties[bewerken]

  1. Rainer Brenke und Werner Siems: Das Buch vom Winterschwimmen (ISBN 978-3-88042-791-4)
  2. (en) Avantouinti in Tampere
  3. overzicht Belgische ijsberenclubs
  4. (en) De Polarbearclub
  5. (en) Website van Winter Swimming World Championships 2006
  6. (en) Wereldkampioenschappen winterzwemmen