Woerden

Woerden

Gemeente in Nederland
Situering
Provincie	Utrecht
Coördinaten	52°5' NB 4°53' OL
Algemeen
Oppervlakte	92,89 km²
- land	89,50 km²
- water	3,39 km²
Inwoners (1 november 2012)	50.361? (563 inw/km²)
Hoofdplaats	Woerden
Belangrijke verkeersaders	A12 N198 N204 N458, Spoorlijn Utrecht - Rotterdam, Spoorlijn Woerden - Leiden, Spoorlijn Woerden - Breukelen
Politiek
Burgemeester (lijst)	Victor Molkenboer (sinds 28 februari 2013)
Zetels CDA VVD Progressief Woerden Inwonersbelangen D66 ChristenUnie SGP	29 6 (-2) 6 (+2) 5 (-2) 5 (+1) 4 (+2) 2 (-1) 1 (-)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006)	€ 14.200 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008)	€ 271.000
WW-uitkeringen (2007)	11 per 1000 inw.
Autobezit (2007)	429 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s)	3440-3449
Netnummer(s)	0348
CBS-code	0632
CBS-wijkindeling	zie wijken en buurten
Amsterdamse code	10974
Website	www.woerden.nl
Portaal    Nederland

Woerden rond 1550

De skyline van Woerden

Woerden vanuit de lucht

Kerkplein met Petruskerk (links) te Woerden

Kasteel van Woerden

Oude stadhuis

Sint-Bonaventurakerk

Opstandingskerk

Woerden ( uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in het westen van de Nederlandse provincie Utrecht, in het oosten van het Groene Hart. De gemeente bestaat uit de kernen Woerden, Harmelen, Kamerik en Zegveld. De gemeente Woerden heeft 50.361 inwoners (1 november 2012, bron: CBS) en de stad Woerden heeft 34.804 inwoners (1 januari 2010).

Geschiedenis

De plaats Woerden stamt uit de Romeinse tijd, toen rond 41 n.Chr er het castellum Laurium op deze plek werd gesticht. Dit castellum was een legerplaats langs de noordgrens van het Romeinse Rijk, die gevormd werd door de Rijn, tegenwoordig de Oude Rijn. Laurium is in gebruik geweest tot omstreeks 270.

Rond het jaar 795 werd Woerden Wyrda genoemd. Gaandeweg de Middeleeuwen begon Woerden vanaf de 12e eeuw meer versterkt te worden (een slot, wallen, grachten) en kreeg op 12 maart 1372 stadsrechten van hertog Albrecht van Beieren. In 1410 begon de bouw van het Kasteel van Woerden, in 1501 het stadhuis en in 1755 de stellingmolen De Windhond. Deze gebouwen bestaan nog steeds.

Overige monumentale gebouwen zijn: het Arsenaal (1762), de Pastorie (1672), Petruskerk (1673),Het Kruijthuis (1784), Kazerne (1790), Klooster (1899), de Watertoren (1906), de Lutherse kerk (1646) en de Sint-Bonaventurakerk (1892).

De Woerdense priester Jan de Bakker is de eerste in de Noordelijke Nederlanden, die om zijn van de R.K. kerkleer afwijkende prediking in 1525 ter dood werd gebracht op de brandstapel. De godsdiensttwisten zijn in Woerden aanvankelijk beperkt. Echter, de katholieke hertog Erik van Brunswijk, die door Filips II benoemd was tot Heer van Woerden, onderdrukte in september 1566 op hardhandige wijze pogingen om de Lutherse eredienst in te voeren in de Petruskerk. In 1575-1576 volgde het Beleg van Woerden. Woerden, dat zich in 1572 aan de kant van de Opstand schaarde, werd door de Spanjaarden belegerd: de stad houdt stand en de Spanjaarden breken hun beleg na een jaar op.

De stad had tot tweemaal toe zwaar te lijden onder de Fransen. De eerste keer was in het rampjaar 1672, toen de Fransen de stad gedurende een jaar bezetten, gedurende welke zij een schrikbewind uitvoerden, waarbij vele gebouwen werden verbrand en archieven werden vernietigd. De tweede maal was in 1813, aan het einde van de Franse Tijd, toen de bevolking iets te vroeg de kant van de prins van Oranje koos, namelijk toen de Franse soldaten zich nog in de stad bevonden. Zij namen hiervoor op een afschuwelijke manier wraak, door op 24 november de stad zwaar te plunderen en vele burgers te vermoorden. Bij deze slachtpartij werden 28 burgers gedood en raakten 37 gewond.

Gemeentelijke herindelingen

Van 1814 tot 1989 was Woerden onderdeel van de provincie Zuid-Holland.

De gemeente Woerden is ontstaan uit de oorspronkelijke stad Woerden, waaraan zijn toegevoegd:

• in 1964 (delen van) de gemeenten Barwoutswaarder, Rietveld en Waarder
• in 1989 het grootste deel van de gemeente Kamerik (ontstaan in 1857 uit de gemeenten Kamerik en de Houtdijken, Kamerik Mijzijde, 's-Gravesloot, Teckop), de gemeente Zegveld en een klein deel van de gemeente Nieuwkoop
• in 2001 de gemeente Harmelen, met als toevoegingen de gemeenten Indijk (1820), Gerverscop (1857) en een deel van Veldhuizen (1954).

Op 29 oktober 2009 sprak de gemeenteraad van Woerden unaniem uit positief te staan tegenover aansluiting van Kockengen bij de gemeente Woerden. Dit naar aanleiding van een referendum in Kockengen, waarbij een groot deel van de bevolking zich uitsprak voor aansluiting bij Woerden. Desondanks maakt Kockengen sinds 1 januari 2011 deel uit van de gemeente Stichtse Vecht, zoals de rest van de voormalige gemeente Breukelen. De minister van Binnenlandse Zaken stelde pas over de indeling van Kockengen te willen praten wanneer ook Woerden zelf weer bij een herindeling betrokken zou raken.

Topografie

Topografisch kaartbeeld van Woerden, 2011-2012. Klik op de kaart voor een vergroting.

Geografie

Woerden ligt in het oosten van het Groene Hart van Holland, de groene zone omsloten door de Randstad. Buiten de bebouwing bestaat Woerden voor een groot deel uit weilanden en akkers. De gemeente Woerden is omringd door de gemeenten (met de klok mee, begin noord) De Ronde Venen, Stichtse Vecht, Utrecht, Montfoort, Bodegraven-Reeuwijk en Nieuwkoop.

Aangrenzende gemeenten
Nieuwkoop	De Ronde Venen	Stichtse Vecht
Bodegraven-Reeuwijk		Utrecht
	Montfoort

De Oude Rijn loopt door Woerden en de riviertjes Linschoten en Grecht komen erin uit. In het centrum van de stad is de Oude Rijn in de jaren zestig gedempt. Men spreekt er nu van 'Rijnstraat'.

Economie

Enkele internationale bedrijven zijn gevestigd in Woerden:

• Koninklijke Eru Kaasfabriek B.V.
• Campina
• QBTEC

Bestuurlijk

College van B&W

Het College van burgemeester en wethouders bestaat uit:

• Burgemeester Victor Molkenboer (PvdA), met de portefeuilles Algemeen bestuurlijke en juridische zaken, Burgerzaken, verkiezingen, Communicatie, Veiligheid, crisisbeheersing; Relatie Overheid-Burger en Regionale Samenwerking;

en vier wethouders:

• Martin Schreurs (VVD): Ruimtelijke ordening, Vastgoed, Grondbeleid, Stedelijke vernieuwing, Volkshuisvesting en Personeel en organisatie;
• Yolan Koster-Dreese (Progressief Woerden): Sociale zaken/WWB, Welzijn/WMO, Volksgezondheid, Ouderenbeleid, Onderwijs, Minderhedenbeleid, Jeugdbeleid en Sport;
• Bob Duindam (D66): Financiën, Economische zaken, Grondbedrijf, Milieu en Duurzaamheid; Cultuur en Evenementen, Recreatie en Toerisme, Binnenstad en City-marketing;
• Cor van Tuijl (ChristenUnie / SGP): Onderwijshuisvesting, Leerplicht, Leerlingenvervoer, Wijkgericht werken en leefbaarheid, Verkeer en vervoer, A12 BRAVO, Beheer openbare ruimte, Begraven en begraafplaatsen, Monumenten en archeologie en Afval en reiniging.

Wilfred Goedmakers is (interim) gemeentesecretaris.

Gemeenteraad

De gemeenteraad van Woerden bestaat uit 29 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij	1994	1998	2001	2006	2010
CDA	8	8	9	8	6
VVD	5	6	5	4	6
D66	4	2	2	2	4
Progressief Woerden*	-	-	-	7	5
ChristenUnie*	2	2	2	3	2
PvdA	3	4	4	-	-
Inwonersbelangen	-	-	2	4	5
GroenLinks	2	2	2	-	-
SGP	1	1	2	1	1
Woerden2006	-	-	1	-	-
Totaal	25	25	29	29	29

• Per 1 januari 2001 werden Woerden en Harmelen samengevoegd tot de nieuwe gemeente Woerden.
• De ChristenUnie werd in 1994 en 1998 vertegenwoordigd door de RPF, één van haar voorgangers.
• Vanaf 2006 gingen de lokale afdelingen van GroenLinks en de PvdA samen verder als Progressief Woerden.
• Vanaf 17 mei 2010 werken de fracties van ChristenUnie en SGP als één fractie ChristenUnie/SGP.
• Op 9 januari 2012 heeft raadslid Jaap van der Does de fractie van D66 verlaten. Hij is verder gegaan onder de naam Lijst Van der Does.

Wijken

• Centrum
• Staatsliedenkwartier
• Meander
• Vogelbuurt
• Bomen- & Bloemenkwartier
• Schilderskwartier
• Molenvliet
• Snel en Polanen
• Waterrijk Woerden
• Barwoutswaarder (Vroeger een zelfstandig dorp, nu deel van Woerden.)

Stedenband

De plaats Steinhagen in Duitsland is een partnerstad van Woerden. Deze officiële vriendschapsband bestaat sinds 1972 en is ontstaan in een tijd waarin ook veel andere Europese steden jumelages met elkaar sloten. De band tussen de twee steden wordt onder andere geuit in bezoeken van de gemeentebesturen aan elkaar en uitwisselingsprojecten tussen scholen uit beide gemeenten. Er is in Woerden een weg die de Steinhagenseweg heet. Ook heeft het Minkema College een uitwisselingsproject met Steinhagen.

Cultuur

Monumenten

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en oorlogsmonumenten, zie:

• Rijksmonumenten in de stad
• Rijksmonumenten in de gemeente
• Gemeentemonumenten in de gemeente
• Lijst van oorlogsmonumenten in Woerden

Kunst in de openbare ruimte

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

• Lijst van beelden in Woerden

Evenementen

• maart - Promsconcert van Fanfarecorps Excelsior
• tweede pinksterdag - Triatlon Woerden
• mei - Jazz festival
• juni - straattheaterfestival
• augustus - Woerdense Vakantie Week, Shantyfestival Bravour
• Eind augustus/begin september - Akoestival en Kunstmarkt
• september - Atelierroute Groot Woerden
• september - Eru Taptoe Woerden, de oudste burgertaptoe van Nederland,
• september - Babypop, Cultureel muziekfestival
• oktober - Nacht van Woerden, Woerdense Koeienmarkt - jaarmarkt op de eerste woensdag na 20 oktober, waarop traditioneel snert wordt gegeten.

Media

Woerden kent diverse media. De gemeente Woerden is zelf een van de belangrijkste bronnen met de gemeentelijke website. Daarnaast biedt de lokale radiozender RPL FM, het vroegere Radio Prosana, dagelijks nieuws. De lokale online videoportal Woerden TV is sinds maart 2010 actief als informatiekanaal voor Woerden. Middels diverse themakanalen en video's via het YouTube-kanaal van Woerden TV.

Er verschijnt een gratis huis-aan-huisblad in Woerden, de Woerdense Courant, die sinds 1949 bestaat. Van 1984 tot oktober 2012 verscheen ook nog het Woerdens Nieuwsblad (PCM Lokale Media). De Woerdense Courant verschijnt op woensdag. Het AD heeft een speciale editie voor het Groene Hart, AD Groene Hart genaamd, waarin dagelijks een katern zit met al het nieuws over Woerden en omgeving

Sport

In 2007 werd in Woerden het Nederlands Kampioenschap veldrijden georganiseerd. Lars Boom werd Nederlands kampioen bij de mannen en Daphny van den Brand won de titel bij de vrouwen. Woerden organiseert elk jaar De Nacht van Woerden, een internationale wedstrijd voor veldrijders.

Woerden kent drie voetbalverenigingen: SC Woerden, Sportlust '46 en VEP.

Woerden kent tevens drie zwemverenigingen: Zwemclub Woerden, One Team Swimming en Zwemvereniging Watervrienden Woerden.

Geboren in Woerden

• Jan de Bakker (1499-1525), eerste protestantse martelaar
• Evert Willemsz Bogaert (1608-1647), tweede dominee van Manhattan (Nieuw Amsterdam)
• Ferdinand Jacob Nieuwenhuis (1848-1919), architect
• Jan Kriege (1884-1944), edelsmid en kunstenaar
• Herman de Man (1898-1946), schrijver
• Gerardus Sizoo (1900-1994), fysicus
• Arie van Vliet (1916-2001), wielrenner
• Peter Prijdekker (1948), zwemmer
• Jaap Blonk (1953), muzikant en dichter
• Simone Angel (1971), televisiepresentatrice en zangeres
• Patrick van Diemen (1972), voetballer
• Ralf van der Rijst (1977), schaatser
• Sam Oud (1978), slalomkanoër
• Jurjen Bijleveld (1979), voetballer
• Esther Vergeer (1981), rolstoeltennisster. Zij werd in 2013 de eerste ereburger van Woerden.
• Maarten Heisen (1984), atleet
• Eelco Veldhuijzen (1984), atleet
• Wouter Artz (1985), voetballer
• Erwin l'Ami (1985), schaker
• Jiske Griffioen (1985), rolstoeltennisster
• Robin Demeijer (1986), voetballer
• Jeffrey Hamilton (1988), acteur

Trivia

Woerden wordt door marktonderzoekers beschouwd als de meest gemiddelde gemeente van Nederland. Daarom is de Woerdense bevolking al meermaals gebruikt als testpannel:

• In 2004 werd een proef gehouden met afronding op vijf eurocent bij contante betalingen. De proef begon op 26 april 2004. Woerden was daarmee na Finland, dat de munten van 1 en 2 eurocent nooit invoerde, het eerste gebied in Europa waar deze munten de facto werden afgeschaft, zij het tijdelijk. De proef eindigde op 6 juni van dat jaar. De meeste consumenten bleken voorstander van afronden, en afronden had op het prijspeil geen effect. Daarop werd de mogelijkheid om contante betalingen af te ronden landelijk ingevoerd.
• Ook vanwege Woerdens gemiddeldheid werd in 1990-1992 in de gemeente een proef gehouden met de "Chipcard", een voorloper van de huidige chipknip, waarmee in Woerdense winkels betaald kon worden voor boodschappen. Na de proef bleek het gebruik van de kaart geen succes te zijn.

Externe links

• (nl) Gemeente Woerden
• (nl) Woerden TV
• (en) Artikel historicus Jona Lendering over Woerden in de Romeinse tijd

Zie ook

• Lijst van burgemeesters van Woerden

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Woerden van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Beluister

(info)

52° 5' NB 4° 53' OL