World Forum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
World Forum
Voorzijde World Forum in 2010
Voorzijde World Forum in 2010
Locatie Churchillplein 10, Den Haag, Nederland
Start bouw 1964
Bouw gereed 1969
Opening 14 maart 1969
Verbouwing 1996, 2005
Hoogte tot top 43,5 meter (sinds 1997)
Status In gebruik
Bouwstijl Nieuwe Bouwen (initieel)
Architect Jacobus Oud (initieel)
Eigenaar Gemeente Den Haag
Aannemer Nedam (initieel)
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het World Forum, voorheen Nederlands Congresgebouw, Nederlands Congres Centrum (NCC) en World Forum Convention Center (WFCC), is een groot multifunctioneel gebouw waar diverse soorten bijeenkomsten worden georganiseerd, zoals congressen, festivals, concerten, recepties, beurzen en persconferenties. Het gebouw is gevestigd aan het Churchillplein in het noorden van de wijk Zorgvliet in Den Haag.

Geschiedenis[bewerken]

Ontwikkeling[bewerken]

Op 16 november 1953 wordt door de gemeenteraad van Den Haag een Commissie inzake de bouw van een Congresgebouw ingesteld.[1] Bij de gemeente alsook het Rijk bestond de behoefte aan een gebouw waarin nationale en internationale congressen en evenementen georganiseerd zouden kunnen worden. Jacobus Oud maakte voor het gewenste gebouw in 1956 een eerste ontwerp in de stijl van het Nieuwe Bouwen of Functionalisme. Na het overlijden van Oud in 1963 is de bouw vanaf 1964 onder toezien van zijn zoon Hans Oud aangevangen. Opdrachtgever is de N.V. Nederlands Congresgebouw. Deze stichting was op 30 november 1962 opgericht en had als grootaandeelhouders het Rijk (50%) en de Gemeente Den Haag (30%) gekregen. Als aannemer wordt Nedam gekozen. Hans Kolfschoten, destijds burgemeester van Den Haag, stortte op 30 juni 1964 het eerste beton voor de fundering.[2] Het Nederlands Congresgebouw werd vervolgens op 14 maart 1969 in aanwezigheid van prins Bernhard officieel geopend.[3] De lange ontwerptijd was het gevolg van discussies omtrent voornamelijk de bouwhoogten, de benodigde voorzieningen en het ontwerp zelf. Als ander uiterste van een mogelijke gang van zaken verrees in korte tijd even ten zuiden van het terrein van het Nederlands Congresgebouw het hotel Bel Air (opgeleverd in 1971).

Het gerealiseerde complex was zeer modern voor de jaren 1960.[4] Het bestond uit een congrescentrum met onderliggende, eenlaagse parkeergarage, een loodrecht op de westzijde staande vleugel en een vrijstaande hoteltoren, de Toren van Oud.[5][6] Het oorspronkelijke, nog bestaande congresgedeelte omvat een grote congres-, toneel- en concertzaal, twee kleinere congreszalen alsmede diverse vergaderzalen en foyers. Al deze ruimten worden onderling verbonden door middel van een hal met trappen. De vlakke, langgerekte gevels van het hoofdgebouw zijn afgewerkt met blauwgeglazuurde tegels (op de gevels van de congreszalen) en geelgeglazuurde baksteen. De buitenmuren aan weerszijden van de hoofdingang worden gesierd door twee tegeltableaus uit 1968, ontworpen door Karel Appel en gemaakt door De Porceleyne Fles.[7] Na de ingebruikname van het gebouw bracht Max Raedecker in 1969-1970 in opdracht vier muurschilderingen aan in een van de zalen (destijds de Carrouselzaal genaamd). De schilderingen verdwenen echter in 1992 uit het zicht naar aanleiding van een renovatie waarbij de binnenmuren overgeschilderd werden.

De vleugel aan de westzijde voorzag voor een gedeelte, reeds vanaf oktober 1967, in twee filmtheaters, Studio 2000 en De Uitkijk.[8][9] Van beide theaters was de Maatschappij voor Cinegrafie de exploitant. Deze huurde voor De Uitkijk eerder, vanaf februari 1950, de aula van het Gemeentemuseum Den Haag. De twee filmtheaters moesten in juli 1981 opgeheven worden vanwege concurrentie met bioscopen in de binnenstad van Den Haag.[10]

Uitbreiding[bewerken]

Het complex is tussen 1986 en 1989 naar een ontwerp van Flip Rosdorff door de Hollandsche Beton Groep (HBG) uitgebreid. Op het parkeerterrein ten zuiden van de vleugel verrees een evenementenhal van 8000 m2 met ondergrondse parkeergarage (de Statenhal, opgeleverd in 1988) alsook een congreszaal tussen de hal en het hoofdgebouw in (de Van Goghzaal).[11] De Statenhal beschikte uit praktische overwegingen over een stalen constructie, om zodoende de hal kolomvrij te kunnen houden, en uit esthetische overwegingen over een vliesgevel aan de westzijde langs de Eisenhowerlaan. Een tankstation van Shell aan de Eisenhowerlaan en een hellingbaan voor auto's naar de parkeergarage onder het congresgebouw moesten wijken voor de nieuwbouw. Het Churchillplein veranderde van aanzien door de komst van een derde ondergrondse parkeergarage, mede bedoeld voor een kantoor van AEGON. Het dak van deze garage verkreeg een vijver waarin in 1992 een beeldhouwwerk gemaakt door Auke de Vries kwam te staan.[12]

Omstreeks 1994 wijzigde de naam van het congrescentrum in Nederlands Congres Centrum (NCC). In 1995 stemde de gemeenteraad van Den Haag in met een voorstel van het college van burgemeester en wethouders tot verbetering van de exploitatie van het NCC. Het NCC had te kampen met structureel geworden exploitatietekorten. Met name de Statenhal bleek om ontwerptechnische redenen onvoldoende rendabel te exploiteren. Onderdeel van het voorstel was onder meer de sanering van schulden bij het Rijk en de Gemeente Den Haag, verkoop van de aandelen van het Rijk aan de gemeente voor het symbolische bedrag van 1 gulden (waardoor de Gemeente Den Haag 80% van de aandelen verkreeg), meer nadruk te gaan leggen op de congresfunctie, instemming met de bouw van een hotel, het wegwerken van achterstallig onderhoud en het streven naar een verzelfstandiging van de NV na 5 jaar.

Met de bouw van het hotel is in 1996 aangevangen: bovenop de voorzijde van het hoofdgebouw plaatste BAM een 43,5 meter hoog gebouw (opgeleverd in 1997). Het hotel is eerst door Dorint geëxploiteerd, vervolgens een korte periode door Dorint en Novotel samen, vanaf de tweede helft van 2007 is Novotel de exploitant.[13] Tevens in 1996 is door IBC Bouwgroep een compact, in de grond verzonken openlucht amfitheater, direct aan de achterzijde van het congresgebouw tussen twee bestaande trappartijen in, aangelegd en opgeleverd. Dit theater kon middels een tentdoek overdekt worden. Flip Rosdorff tekende, in samenwerking met Gert Wiebing, het ontwerp voor zowel het hotel als het theater. Opdrachtgever voor het amfitheater was naast het Nederlands Congres Centrum ook Mojo Concerts, eigenaar en organisator van het North Sea Jazz Festival, daar de voorziening vooral voor dit festival bedoeld was. Het theater, vanaf 2000 gedurende het North Sea Jazz Festival het Paul Acket Paviljoen geheten, diende ter vervanging van een tent. Die werd vanaf 1981 jaarlijks opgebouwd op een groot grasveld aan de achterzijde van het congrescentrum. Vanaf 1996 verviel deze mogelijkheid in verband met de bouw van een nieuw hoofdkantoor voor de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens op de plaats van het grasveld.

Verzelfstandiging[bewerken]

In het kader van de verzelfstandiging van het NCC besluit de gemeenteraad van Den Haag op voorstel van het college van B en W in februari 2001 tot de oprichting van twee BV’s door het NCC. Een BV voor de onderbrenging van het onroerend goed van het NCC (een onroerend goed-maatschappij) en een BV voor de onderbrenging van de overige activa en passiva alsook de rechten en verplichtingen gerelateerd aan de exploitatie van het onroerend goed (een exploitatiemaatschappij). Beide BV’s zouden onder een holdingmaatschappij gaan vallen, de NV van het NCC. Ook werd besloten tot verkoop van de exploitatiemaatschappij. Een in november en december 2000 door een adviesbureau in opdracht van de Gemeente Den Haag uitgevoerd financieel onderzoek bij het NCC lag ten grondslag aan de beslissing. Ook een in opdracht van de gemeente uitgevoerd toekomstonderzoek omtrent het NCC door Tramell Crow Nederland Property Projects (TCN) vormde een basis.

Gedurende het in gang gezette herfinancieringstraject zou het NCC door Ernst & Young bijgestaan worden. Onderdeel van het te belopen traject was een (buitengewone) Algemene vergadering van aandeelhouders op 21 februari 2001. Vervolgens is door het NCC en de Gemeente Den Haag een lijst van potentiële kandidaten voor overname van de exploitatiemaatschappij samengesteld (zgn. long list). Voorwaarde bij een overname was dat de mogelijkheid voor het organiseren van (inter-)nationale congressen voor de stad Den Haag te allen tijde behouden moest blijven. Ook het bestemmingsplan en geldende erfpacht- en huurcontracten vormden voorwaarden. De benaderde bedrijven bevonden zich in de economische sectoren entertainment, beurzen, horeca, uitgeverijen, projectontwikkeling en brouwerijen. Deze partijen ontvingen een algemene aankondiging van verkoop (zgn. teaser). Een aantal bedrijven toonde interesse en na ondertekening van een geheimhoudingsverklaring verkregen zij een informatie-memorandum. Na onderhandelingen is van een tiental partijen een plan van aanpak ontvangen, dat een toekomstvisie omtrent de exploitatie van het NCC schetste.

Op basis van de tien aanbiedingen stemde in juli 2001 de gemeenteraad ermee in dat twee commerciële partijen hun plannen nader mochten uitwerken: TCN en Libéma. Beiden wilden zowel de exploitatie als het onroerend goed van het NCC overnemen. Op 28 september 2001 brachten Libéma en TCN hun indicatieve biedingen alsook onderliggende plannen uit. Begin november besluit de gemeenteraad om met TCN door te onderhandelen. Dit vanwege haar toekomstvisie op de (her-)ontwikkeling van zowel het complex, het terrein alsmede de omgeving van het NCC. Deze visie had als gebiedsontwikkelingsplan de naam 'World Forum' meegekregen. De Gemeente Den Haag tekende daarop met TCN een intentie-overeenkomst. TCN verkreeg hiermee toegang tot alle gegevens van het NCC (zgn. data room) en de mogelijkheid tot het uitvoeren van een boekenonderzoek (zgn. due diligence). Op grond hiervan bracht TCN een definitief bod uit.[14]

Op 18 december 2001 stemde de gemeenteraad van Den Haag in met de overdracht van alle aandelen in het NCC aan TCN. Dit leidde tot het opstellen van een koopovereenkomst, vervaardigd door De Brauw Blackstone Westbroek, met daarbij afspraken over de vernieuwing van het hoofdgebouw, de herontwikkeling van het terrein en het behoud van de congresfunctie. De definitieve variant van deze overeenkomst kon op 11 januari 2002 ondertekend worden (zgn. closing). Hiermee droeg de Gemeente Den Haag zowel het onroerend goed als de exploitatie van het NCC over aan TCN. In de loop van 2002 leverde TCN 50% van de aandelen N.V. Nederlands Congres Centrum over aan Provastgoed Nederland (Provast). De rechten en verplichtingen als genoemd in de koopovereenkomst gaf TCN over aan de samen met Provast (50%) opgerichte The Hague World Forum B.V. (THWF). THWF, 100% dochter van TCN Assets B.V., werd op haar beurt 100% eigenaar van de World Forum Convention Center N.V., die het vastgoed en het beheer daarvan ging bevatten. TCN Assets maakte reeds deel uit van de holdingmaatschappij van TCN, TCN Urop SE.

Herontwikkeling[bewerken]

De vleugel die toegang gaf tot de Statenhal, januari 2006

Het hoofdgebouw van het NCC onderging begin 2005 een renovatie waarbij het interieur een geheel nieuwe uitstraling verkreeg. Op 1 september 2005 wijzigde de naam van het centrum in World Forum Convention Center (WFCC).[15][16]

In het kader van de herontwikkeling van het terrein en de omgeving van het NCC tekenden op 20 januari 2004 THWF, de Gemeente Den Haag en de Rijksgebouwendienst een samenwerkingsovereenkomst, die door De Brauw Blackstone Westbroek opgesteld was. Grondslag voor de overeenkomst vormde een stedenbouwkundige visie voor het gebied, 'World Forum Den Haag' geheten. Deze was in maart 2003 in opdracht van de Gemeente Den Haag en THWF door KCAP gemaakt. Uit de stedenbouwkundige visie vloeide een nieuw bestemmingsplan, mede getoetst aan de Structuurvisie Den Haag 2020, voor het terrein van de NCC voort.

Concreet werd alle bebouwing ten westen van het hoofdgebouw begin 2006 gesloopt: de Statenhal (met name bekend geworden bij bezoekers van het North Sea Jazz Festival), de parkeergarage onder de Statenhal, de Van Goghzaal, de vleugel en een hellingbaan voor vrachtauto's naar de parkeergarage onder het WFCC. Het westelijke deel van het door THWF bouwrijp opgeleverde terrein droeg de Gemeente Den Haag op 31 maart 2006 over aan het Rijk. Op dit gedeelte verrees vanaf mei 2008 in opdracht van de Rijksgebouwendienst een nieuw hoofdkantoor voor Europol, dat in februari 2011 opgeleverd is. J.P. van Eesteren bouwde eerder, vanaf augustus 2006, aan de oostzijde van het beschikbaar gekomen terrein een nieuwe, drielaagse ondergrondse parkeergarage (opgeleverd in 2008). Opdrachtgever voor de garage was THWF en wat het ontwerp betreft had Mecanoo getekend. De toegang voor auto's gaat (grotendeels) via de bestaande hellingbaan van de parkeergarage onder het Churchillplein. De hoofduitgang voor voetgangers komt uit op een promenade gelegen tussen de westzijde van het gebouw en Europol in. De promenade, waarvan het ontwerp afkomstig is van DS landschapsarchitecten, kent vanaf april 2011 een gefaseerde aanleg. Aan de achterzijde van het WFCC op de plaats van de twee trappartijen en het amfitheater werd een nieuwe laad- en loszone voor vrachtauto's gerealiseerd.

De naam van het congrescentrum wordt in april 2008 verkort tot World Forum. Tevens is sindsdien de slogan "Events that shape the world" aan het centrum verbonden.[17][18] In juli 2009 verkoopt TCN het hotelgebouw alsook de parkeergarage ten behoeve van het World Forum onder het Churchillplein aan Invesco, een Amerikaanse vermogensbeheerder, die de aankoop onderbrengt in het zogeheten European Hotel Real Estate Fund. De exploitatie van het hotel bleef in handen van Accor, waarvan Novotel deel uitmaakt. In oktober 2009 droeg TCN de exploitatie van het World Forum over aan GL events, een Franse, wereldwijd opererende organisator van congressen, evenementen en beurzen alsmede beheerder van diverse conferentiecentra. De samenwerking had als doel de internationale marktpositie van het World Forum te versterken.

Terugkoop[bewerken]

De Rechtbank Midden-Nederland verklaart TCN in november 2012 echter nagenoeg in zijn geheel failliet. Om de congresfunctie voor de stad te kunnen behouden wordt in juli 2013 de Gemeente Den Haag wederom eigenaar van het eerder in 2002 aan TCN verkochte complex (exclusief het hotel en de parkeergarages onder de promenade en het Churchillplein). Dit door het World Forum uit de failliete boedel van TCN te kopen. Andere partijen waren niet in overname geïnteresseerd daar er noodzakelijke investeringen in de techniek en het onderhoud van het gebouw gepleegd moesten worden. Gedurende het overnameproces is de Gemeente Den Haag door Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn bijgestaan. Voor wat het boekenonderzoek betreft werd een juridische due diligence door Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn verricht, een financiële due diligence door Deloitte en een bouwkundige due diligence door Braaksma & Roos Architectenbureau en VH Engineering. Met GL events kon de Gemeente Den Haag een nieuwe, langjarige huurovereenkomst ondertekenen en omtrent het beheer en behoud van het gebouw zijn afspraken vastgelegd.

Jazz[bewerken]

Het Haagse congrescentrum verwierf grote bekendheid door het huisvesten van het North Sea Jazz Festival, dat daar van 1976 tot en met 2005 plaatsvond. Vanwege de herontwikkeling van het terrein van het Nederlands Congres Centrum verhuisde dit festival in 2006 naar Ahoy in Rotterdam. Vanaf dat jaar bood het congrescentrum onderdak aan The Hague Jazz. Sinds 2011 vindt dit evenement in het Kyocera Stadion plaats.

Residentie Orkest[bewerken]

In 1964 brandde het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen in Den Haag af en moest het Residentie Orkest als gebruiker van dit gebouw een nieuwe zaal zoeken. Eind 1968 verhuisde het orkest naar de Prins Willem-Alexanderzaal in het Nederlands Congresgebouw.[19] Op 15 maart 1969 vindt het eerste concert in deze zaal plaats: de Mattheus Passion door het Haags Toonkunstkoor onder leiding van Marius Borstlap en met medewerking van het Residentie Orkest. Ook na een ingrijpende akoestische verbouwing bleef de Prins Willem-Alexanderzaal echter ongeschikt als concertzaal. Hierop besloot het orkest in 1983 een eigen zaal middels privaat geld te bouwen.

Speciale evenementen[bewerken]

Nederlands Congresgebouw
Nederlands Congres Centrum
World Forum

Wetenswaardigheden[bewerken]

  • In de directe omgeving van het World Forum hebben zich vanaf de jaren 1990, als gevolg van onder meer beleid van de Gemeente Den Haag, verschillende organisaties op het gebied van bestuur en internationaal recht gevestigd zoals, naast Europol, het Joegoslavië-tribunaal en de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens. Vanaf 2016 zal ook Eurojust zich in de omgeving vestigen.
  • Het World Forum staat op een plaats waar tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1943 een brede strook met bebouwing langs onder andere het huidige traject van de Johan de Wittlaan en de President Kennedylaan gesloopt werd voor de aanleg van een tankgracht. De zigzaggende structuur was onderdeel van de Atlantikwall[21].
  • De Johan de Wittlaan waaraan het World Forum ligt, maakt onderdeel uit van de Noordelijke Randweg Haagse Regio (NORAH).

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties:
  • De paragrafen Verzelfstandiging en Herontwikkeling onder het hoofdstuk Geschiedenis zijn deels gebaseerd op diverse raadsvoorstellen/-besluiten van de gemeenteraad van Den Haag uit de periode 2000-2013 (op: www.denhaag.nl, Gemeente Den Haag)
  1. Gemeenteverslag Den Haag 1953, Haags Gemeentearchief, Den Haag
  2. Foto 'Burgemeester Kolfschoten stort het eerste beton voor de bouw van het Nederlands Congresgebouw' (30 juni 1964), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  3. Foto 'Officiële opening van het Nederlands Congresgebouw' (14 maart 1969), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  4. Foto 'Het Nederlands Congresgebouw na oplevering' (ca. 1969), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  5. Foto 'De hoteltoren van het Nederlands Congresgebouw na oplevering' (1969), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  6. Foto 'Het oorspronkelijke exterieur van het Nederlands Congresgebouw aan de achterzijde' (ca. 1989), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  7. Foto 'Tegeltableau ontworpen door Karel Appel bij de hoofdingang' (ca. 1980), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  8. De gevels van de vleugel waren op dezelfde manier afgewerkt als die van het hoofdgebouw
  9. Foto 'Ingang van Studio 2000 en De Uitkijk aan het Churchillplein' (mei 1974), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  10. Elisa Mutsaers, Een reis om de wereld. Zoektocht naar de identiteit van Haagse bioscopen in de jaren vijftig, in: Jaarboek Die Haghe (1997), Geschiedkundige Vereniging Die Haghe, Den Haag
  11. Foto 'Gevel van de Statenhal aan de Eisenhowerlaan' (juni 1988), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  12. Foto 'Nieuwe vijver op het Churchillplein boven de parkeergarage voor de hoofdingang van het Nederlands Congresgebouw' (juni 1991), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  13. Foto 'Het Nederlands Congres Centrum met Dorint-hotel', (14 september 2001), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  14. Persbericht 'Definitief voorstel tot overname Nederlands Congres Centrum', op: www.nieuwsbank.nl (14 december 2001), Nieuwsbank, Utrecht
  15. Patrick Hendriks, 'Nederlands Congres Centrum officieel World Forum Convention Center', op: www.missethoreca.nl (2 september 2008), Reed Business Media, Doetinchem
  16. Foto 'Complex van het World Forum Convention Center' (ca. 2005), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  17. Lonneke Gillissen, ’Nieuw imago voor World Forum’, in: Holland in Congres, nr. 1 (mei 2008), Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen, Leidschendam, p. 28
  18. Bij binnenkomst in het gebouw wordt de bezoeker op een zogenoemde 'wereldloper' ontvangen, waarin de werelddelen op Aarde verwerkt zijn.
  19. Foto 'De Prins Willem-Alexanderzaal als onderdeel van het Nederlands Congresgebouw' (ca. 1975), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  20. Foto 'Het Nederlands Songfestival 1978 gehouden in de Prins Willem-Alexanderzaal van het Nederlands Congresgebouw' (1978), Haags Gemeentearchief, Den Haag
  21. Kaartuitsnede Den Haag, omgeving World Forum, van: www.watwaswaar.nl, Stichting Archiefprogrammatuur, Den Haag