Wormgat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een wormgat, ook bekend als een Einstein-Rosen brug, is een hypothetische mogelijkheid binnen de ruimtetijd. In de normale ruimte kan men tussen twee punten niet sneller reizen dan het licht, maar volgens de theorie van een wormgat bestaat er een "korte weg" in het universum. Langs deze korte weg is het dan mogelijk om sneller naar een ander punt in de ruimte te reizen dan wanneer je zou "omreizen" over de normale weg, ook al zou je dat doen met de snelheid van het licht.

Geschiedenis[bewerken]

Driedimensionale voorstelling van een wormgat

De term wormgat werd bedacht door de Amerikaanse theoretisch natuurkundige John Wheeler in 1957. Echter, was het idee van wormgaten al getheoretiseerd in 1921 door de Duitse wiskundige Hermann Weyl in verband met zijn analyse van de massa in termen van het elektromagnetisch veld.

De naam wormgat komt van de analogie die vroeger gebruikt werd om dit uit te leggen: beeld je in dat het universum de schil van een appel is, en een worm van de éne zijde van de appel naar de andere zijde wil geraken. Als de worm op de schil van de appel blijft is de kortste afstand de helft van de omtrek van de appel. Maar als de worm in plaats van rond te gaan, een gat (wormgat) graaft recht door de appel, is de afstand merkbaar minder, namelijk de diameter van de appel.

Theoretische basis[bewerken]

Het is onbekend of wormgaten mogelijk zijn binnen de algemene relativiteitstheorie (ART). Alle bekende oplossingen van de ART die wormgaten toelaten, vereisen het bestaan van materie die een negatieve energiedichtheid heeft. Toch is het nog niet wiskundig bewezen dat dit een absolute vereiste is voor wormgaten, noch is het bewezen dat die speciale materie niet kan bestaan. En aangezien er nog geen theorie van de Kwantumgravitatie bestaat, is het onmogelijk te zeggen of wormgaten mogelijk zijn of niet.

Veel fysici geloven dat wormgaten niet mogelijk zijn omdat ze theoretische problemen opwerpen, zoals de mogelijkheid tot tijdreizen, en dat de wetten van de fysica ze verbieden. Dit alles blijft speculatie.

Tijdgaten[bewerken]

Een wormgat zou tijdreizen mogelijk kunnen maken. Dit zou kunnen bereikt worden door één einde van het wormgat te versnellen ten opzichte van het andere einde, en deze twee eindes later terug te brengen. Voor het versnelde wormgat zou dan minder tijd voorbijgegaan zijn dan voor het wormgat dat is blijven staan (relativistische tijddilatatie). Dit zou dus betekenen dat alles wat het stationaire wormgat zou binnengaan, het versnelde wormgat zou buitenkomen op een tijdstip voor het object binnenging. Dit wordt een "tijdgat" genoemd. Men denkt dat het misschien niet mogelijk is om een wormgat in een tijdmachine te veranderen op deze wijze, maar sommige mathematische modellen tonen aan dat virtuele deeltjes continu door een tijdgat zouden reizen met een steeds toenemende intensiteit. Toch kan men ook denken aan een theorie van wormgaten als gaten in de tijd en dat het lijkt of de reissnelheid hoger is dan de lichtsnelheid, maar dat is een illusie. Wij kunnen reizen naar ver afgelegen sterrenstelsels in een fractie van de tijd die men nu denkt nodig te hebben, met een fractie van de lichtsnelheid.

Sciencefiction[bewerken]

In sciencefiction komen vaak wormgaten voor om vreemde en onalledaagse situaties te scheppen en als handig transportmiddel. Voorbeelden:

  • In de televisieserie Star Trek komen wormgaten voor en in een 'spin-off' van deze serie, Deep Space Nine spelen de avonturen zich af rond het ruimtestation Deep Space 9, dat is gestationeerd bij een wormgat; een belangrijk knooppunt in het ruimteverkeer tussen twee kwadranten.
  • Ook in de televisieserie Stargate SG-1 reist men vaak door wormgaten om zo in minder dan een seconde op een planeet vele lichtjaren verder te zijn.
  • Een bekende sf-roman is Eon van Greg Bear: hierin komt een wormgat voor dat een heel universum op zichzelf is: de Weg. Via dit reuzenwormgat kan men ook in andere universa komen.
  • De Star Wars films hebben een zogenaamd Hyperruimte, dit is een soort parallel universum dat ze bereiken en verlaten via een wormgat.
  • In de film Donnie Darko blijken gebeurtenissen samen te hangen met een bestaand wormgat.
  • In de televisieserie Farscape belandt hoofdpersonage John Crichton per wormgat in een afgelegen universum. Later zal hij ook de kennis krijgen om wormgaten te voorspellen, iets wat hem veel achtervolgers oplevert. Aan het eind van de serie worden wormgaten ook als wapen ingezet.
  • In de televisieserie Sliders reizen de hoofdpersonen door wormgaten naar parallelle universa.
  • In de film Contact, naar het gelijknamige boek van Carl Sagan, reist de hoofdpersoon door een wormgat door de ruimte.
  • In de film Déjà vu keert het hoofdpersonage terug in de tijd via het principe van een wormgat.
  • In het spel Halo 2 ontsnapt het ruimteschip met de profeet Regret aan boord door middel van een wormgat van de aarde. hierbij werd een hele stad vernietigd. Master Chief volgde het schip door het wormgat en kwam zo aan bij de tweede Halo.
  • In het spel EVE Online is reizen door wormgaten een mogelijke vorm van reizen. Zo is het mogelijk op zonnestelsels te komen die nog nooit eerder zijn ontdekt. EVE Online is een massively multiplayer online game net zo als World of Warcraft, maar dan is het ruimte-gebaseerd.
  • In de film Thor wordt er van de ene dimensie naar de andere dimensie gereisd door middel van een wormgat.
  • In de film Zathura: A Space Adventure verneem je dat de grote broer van het stel door een wormgat kruipt, waarna hij ongeveer 20 jaar ouder is.
  • In de film Interstellar van Christopher Nolan gaat een aantal astronauten op verkenning uit om te zien welke mogelijkheden er zijn om in de ruimte te reizen door een wormgat naar een andere dimensie van het universum.

Zie ook[bewerken]