Wouter Lutkie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wouter Lutkie
Afbeelding gewenst
Algemene informatie
Volledige naam Wouterus Leonardus Lutkie
Geboren 23 februari 1887, 's-Hertogenbosch
Overleden 23 januari 1968, Nuland
Land Nederland
Beroep kapelaan
Werk
Invloeden Action Française, Emile Verviers en Benito Mussolini
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Wouterus Leonardus Lutkie ('s-Hertogenbosch, 23 februari 1887 - Nuland, 23 januari 1968) was een Nederlandse katholieke priester en fascist.

Biografie[bewerken]

Lutkie stamde uit een welgestelde zakenfamilie en werd aanvankelijk beïnvloed door het idealisme van Ernest Hello en Léon Bloy. Hij raakte echter spoedig meer geïnteresseerd in nationalisme en combineerde dat met zijn fervente katholicisme. Hij werd in 1919 priester gewijd en kort daarna kapelaan in Gemonde. De verhouding met zijn bisschop, Arnold Diepen, verliep al vanaf het begin aan stroef en middels twee reizen benutte Lutkie de mogelijkheid zich enigszins doch tijdelijk aan diens gezag te onttrekken. De eerste was in het najaar van 1919. Toen vroeg en verkreeg hij voor enige tijd vrijstelling van de parochiële taken als toezichthouder bij het teruggeleiden van transporten van Oostenrijkse kinderen naar hun vaderland. In Wenen ontmoette hij schrijver Richard Kralik en bracht deze vervolgens in contact met Jacques Maritain, waar Lutkie zelf mee in briefwisseling was. De tweede reis was naar Poznan, Polen, waar hij enige tijd als priester werkzaam was in het ambtgebied van Sjepticzki, het hoofd der Oekraiense katholieken. In 1922 vroeg Lutkie toestemming aan zijn bisschop om zich terug te trekken uit de directe pastorale zorg. Zijn verzoek werd gehonoreerd en hij vestigde zich in Nuland, waar hij de rest van zijn leven als ambteloos priester doorbracht. De ware toedracht is enigszins onduidelijk aangezien verschillende bronnen spreken over verschilende oorzaken. Wellicht is het een combinatie van factoren, waaronder enerzijds de publicatie van de brochure Dokter Moller (1921) en een conflict over zijn bijdragen in het rechtse blad Vreugde, beiden een doorn in het oog van bisschop Diepen, maar anderzijds ook de rectorsbenoeming in het dorp Leeuwen waar Lutkie niets voor voelde.

Aanvankelijk aanhanger van Charles Maurras en diens Action Française en in lijn met het katholieke integralisme, schaarde Lutkie zich in de zogenaamde herstelbeweging, een rechtse, restauratieve stroming onder conservatieve katholieke jongeren in het interbellum als reactie op op de linksgerichte revolutionaire stromingen direct na de Eerste Wereldoorlog, die weldra sterk neigde naar het fascisme in Italiaanse stijl. Deze kring rond Emile Verviers verwierp het erfgoed van de Franse Revolutie en vooral het democratisch staatsbestel. Lutkie was een bewonderaar van de Latijnse cultuur en liet zich inspireren door Benito Mussolini. Hij zag in Mussolini’s fascisme, dat in 1922 in Italië aan de macht was gekomen, de ideale oplossing voor de problemen waarmee de Nederlandse samenleving worstelde. De kernwoorden en -waarden waren: orde, gezag, discipline, gemeenschap, hiërarchie, traditie en familie, godsdienst en kerk.

Lutkie reisde in 1924 naar Italië waar hij Erich Wichmann ontmoette met wie hij vriendschap sloot. Hij schreef voor een aantal fascistische bladen en stichtte in 1930 Aristo, een cultureel tijdschrift waarin anti-democratische opvattingen werden verkondigd. Het blad bestond tot 1943 om na de oorlog opnieuw te verschijnen tot 1965. Lutkie vertaalde Mussolini's werk in het Nederlands en publiceerde een aantal eigen interviews met de Italiaanse leider. Hij werkte ook samen met Arnold Meijer, oprichter van Zwart Front.

Lutkie distantieerde zich van de NSB en het nazisme in het algemeen. De Duitse inval in Nederland keurde hij af. Hij collaboreerde ook niet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daarom werd hij na de oorlog ondanks een onderzoek niet aangeklaagd en kon hij zijn naoorlogse jaren wederom als ambteloos priester slijten, waarbij hij Aristo nog lange tijd voortzette, nu meer als literair tijdschrift, totdat dit door gebrek aan abonnees ter ziele ging.

Literatuur[bewerken]

L.M.H. Joosten, Katholieken en Fascisme, Utrecht 1982, 2e druk.
Wouter Lutkie, Onze Rol Spelen, een keuze uit het werk samengesteld door Henk van Gelre, Nuland z.j. (1962).
Philip Rees, Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890.
Wim Zaal, De Herstellers, lotgevallen van de Nederlandse fascisten en van Wouter Lutkie's tijdschrift Aristo, Utrecht 1966.

Externe links[bewerken]