Wymysöryś

Wymysöryś (Wymysöryś)
Gesproken in	Polen - in de stad Wilamowice
Sprekers	ca. ~70
Rang	?
Taalfamilie	Indo-Europees Germaans West-Germaans Wymysöryś
Dialecten
Creoolse talen	-
Alfabet	Latijns alfabet
Officiële status
Officieel in	-
Taalorganisatie	-
Taalcodes
ISO 639-1	-
ISO 639-2	-
ISO 639-3	wym
SIL	-
Portaal    Taal

Wymysöryś (Pools: język wilamowski) is een West-Germaanse taal of een dialect van de Hoogduitse taal in de kleine stad Wilamowice (Wymysau, Wymysoj in het Wymysöryś), op de grens van Klein-Polen en Silezië in Polen. Wymysöryś is beïnvloed door het Platduits, Hoogduits, Nederlands, Fries en Pools.

Er zijn nog zo'n honderd sprekers die het Wymysöryś als moedertaal hebben. Dit zijn allen oudere mensen. De taal staat dan ook op uitsterven. De UNESCO spant zich in voor uitstervende talen als onderdeel van het vluchtig cultureel erfgoed van de mensheid.

Alfabet

Het Wymysöryś wordt geschreven met het Latijnse alfabet. Het Wymysöryś alfabet telt 34 letters en luidt als volgt:

a

ao

b

c

ć

d

e

f

g

h

i

j

k

ł

l

m

n

ń

o

ö

p

q

r

s

ś

t

u

ü

v

w

y

z

ź

ż

A

AO

B

C

Ć

D

E

F

G

H

I

J

K

Ł

L

M

N

Ń

O

Ö

P

Q

R

S

Ś

T

U

Ü

V

W

Y

Z

Ź

Ż

Kort woordenboek

Een kort woordenboek van Wymysöryś met Duitse, Nederlandse, Friese en Engelse vertalingen. Net zoals in het Pools wordt de ł als een bilabilale (Zuid-Nederlandse of Engelse) w en de w als een v uitgesproken:

Wymysöryś	Duits	Nederlands	Fries	Engels
ałan	allein	alleen	allinne	alone
ana an	und	en	en	and
bryk	Brücke	brug	brêge	bridge
duł	dumm	dom	dom	dull
fuylgia	hören [folgen]	horen [volgen]	heare [folgje]	to hear [to follow]
ganc	ganz	gans	gâns	entirely
gyrycht	Gericht	gerecht	gerjocht	court
dyr hymół	Himmel	hemel	himel	heaven
muter	Mutter	moeder	mem	mother
myttółt	Mittel	middel	middel	middle
nimanda	niemand	niemand	nimmen	no-one
ny	nein	nee	nee	no
ödum	Atem	adem	azem	breath (maar Oudengels: ǽðm)
öwyt	Abend	avond	jûn	evening
śraeiwa	schreiben	schrijven	skriuwe	to write
syster	Schwester	zuster	suster	sister
śtaen	Stein	steen	stien	stone
trynkia	trinken	drinken	drinke	to drink
wełt	Welt	wereld	wrâld	world
wynter	Winter	winter	winter	winter
zyłwer	Silber	zilver	sulver	silver
zyjwa	sieben	zeven	sân	seven

Voorbeeld-wiegeliedje

Een wiegeliedje in Wymysöryś met Nederlandse vertaling:

Śłöf duy buwła fest!

Skumma frmdy gest,

Skumma muma ana fettyn,

Z' brennia nysła ana epułn,

Śłöf duy Jasiu fest!

Slaap, mijn jongen, vast!

Er komen vreemde gasten,

Er komen tantes en ooms,

Ze brengen noten en appels,

Slaap, mijn Jantje, vast!

Literatuur

• Ludwik Młynek, "Narzecze wilamowickie", Tarnów, 1907: J.Pisz.
• Józef Latosiński, "Monografia miasteczka Wilamowic", Kraków, 1909.
• Hermann Mojmir, "Wörterbuch der deutschen Mundart von Wilamowice" (Słownik niemieckiej gwary Wilamowic), Kraków, 1930-1936: Polska Akademia Umiejętności.
• Adam Kleczkowski, "Dialekt Wilamowic w zachodniej Galicji. Fonetyka i fleksja". Kraków, 1920: Polska Akademia Umiejętności.
• Adam Kleczkowski, "Dialekt Wilamowic w zachodniej Galicji. Składnia", Poznań, 1921: Uniwersytet Poznański.
• Maria Katarzyna Lasatowicz, "Die deutsche Mundart von Wilamowice zwischen 1920 und 1987". Opole, 1992: Wyższa Szkoła Pedagogiczna.
• Tomasz Wicherkiewicz, The Making of a Language: The Case of the Idiom of Wilamowice, Mouton de Gruyter, 2003, ISBN 3-11-017099-X
• Vlamingen in de vergetelheid (Flamandowie w zapomnieniu) - [1]

Indo-Europese talen > Kentum-talen > Germaanse talen >
Noord-Germaanse talen: Deens · Faeröers · IJslands · Noors · Norn* · Zweeds West-Germaanse talen: Afrikaans · Duits · Engels · Fries · Jiddisch · Luxemburgs · Nederlands · Nedersaksisch · Schots Oost-Germaanse talen: Bourgondisch* · Gotisch* · Vandaals* · Krim-Gotisch* * = Uitgestorven taal