Xanthopan morganii

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Xanthopan morgani)
Ga naar: navigatie, zoeken
Xanthopan morganii
Tekening uit 1867
Tekening uit 1867
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)
Klasse: Insecta (Insecten)
Orde: Lepidoptera (Vlinders)
Superfamilie: Bombycoidea
Familie: Sphingidae (Pijlstaarten)
Onderfamilie: Sphinginae
Geslacht: Xanthopan
Soort
Xanthopan morganii
Walker, 1856
Afbeeldingen Xanthopan morganii op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Xanthopan morganii op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Insecten

Xanthopan morganii is een vlinder uit de familie pijlstaarten (Sphingidae). De soort werd door de auteur ervan, Francis Walker, in het geslacht Macrosila geplaatst.[1] In 1903 maakten Lionel Walter Rothschild en Heinrich Ernst Karl Jordan de combinatie in het door hen tegelijk nieuw benoemde geslacht Xanthopan, waarvan deze soort de typesoort werd, en nu de enige soort is.[2]

Geschiedenis[bewerken]

Charles Darwin voltooide in 1862 een boek over planten van onder andere het Afrikaanse eiland Madagaskar en beschreef hierin een orchidee Angraecum sesquipedale, die een opmerkelijke, zweepvormige spoor met nectarieën had, met een lengte tot 35 centimeter. Er waren echter geen dieren bekend die een dusdanig lange tong hadden dat ze bij de nectar konden komen. Toch moest er wel een dier zijn dat dit kon, omdat de lange spoor anders geen functie zou hebben wat strijdig was met Darwin´s evolutietheorie. Pas in 1903 werd ontdekt dat dit gebeurde door de al in 1856 door Francis Walker als Macrosila morganii beschreven pijlstaart. Walter Rothschild en Karl Jordan benoemden de Malagassische populatie van de vlinder als een aparte ondersoort daarvan: praedicta, wat "voorspeld" betekent. Tegelijkertijd plaatsten ze de soort in het nieuw door hen benoemde geslacht Xanthopan. In de protoloog van de ondersoort verwijzen ze overigens niet naar Darwin maar naar een publicatie van diens collega Wallace, uit 1891.

Inmiddels wordt verondersteld dat er vlinders moeten zijn met een tong die nóg langer is, aangezien er een orchidee is beschreven met een spoor van meer dan 40 centimeter: Angraecum longicalcar. Dit is dus 10 cm langer dan de reikwijdte van de tong van Xanthopan morganii [3].

Kenmerken[bewerken]

De kleur van de vlinder is bruin, met donkere markeringen op de voorvleugels en lichtere voorranden van de achtervleugels. De soort is met name bekend om zijn roltong of proboscis, die een lengte van ongeveer 30 centimeter kan bereiken. Toch was men hierover niet verbaasd toen de vlinder werd beschreven, omdat de soort al was voorspeld. De spanwijdte bedraagt 10 tot 13 cm.

Verspreiding en leefgebied[bewerken]

De soort komt voor op Madagaskar en in het westelijk deel van Afrika.

De rups en zijn waardplanten[bewerken]

De waardplanten behoren tot de geslachten Annona en Uvaria.

Bronvermelding[bewerken]

Referenties
  1. Walker, F. (1856). List of the Specimens of Lepidopterous Insects in the Collection of the British Museum 8: 206.
  2. Rothschild, L.W. & Jordan, H.E.K. (1903). A Revision of the Lepidopterous Family Sphingidae. Novitates Zoologicae 9 Suppl.: 30.
  3. Kritsky, G. (2001). Darwin's Madagascan hawk moth prediction. American Entomologist 37: 206-210.
Bronnen
  • (nl) Bernhard Grzimek - Het leven der dieren Deel II: Insecten - Uitgeverij Het Spectrum, Antwerpen - 1970 - ISBN 90 274 8621 2