Zwevend Geleed Tramrijtuig
| Zwevend Geleed Tramrijtuig | ||||
 |
||||
| Een ZGT in de huidige kleurstelling. | ||||
| Aantal | 50 + 50 | |||
| Serie | 701 - 750, 801 - 850 |
|||
| Fabrikant | Holec, Strömberg, RET, Düwag, RMO, Hainje | |||
| Bouwjaar | 1981-1988[1] | |||
| Spoorwijdte | 1.435 mm | |||
| Massa | 701: 27,6 t, 801: 24,5 t |
|||
| Lengte over buffers | 701: 23,8 m, 801: 22,8 m |
|||
| Breedte | 2,30 m | |||
| Hoogte | 3,20 m | |||
| Maximumsnelheid | 701: 70 km/h, 801: 60 km/h |
|||
| Vloerhoogte | 850 mm | |||
| Aantal zitplaatsen | 701: 59, 801: 58 |
|||
| Aantal staanplaatsen | 701: 91, 801: 88 |
|||
| Techniek | ||||
| Stroomsysteem | 600 V DC | |||
| Vermogen | 701: 252 kW, 801: 192 kW |
|||
|
||||
Het Zwevend Geleed Tramrijtuig (ZGT) is een Rotterdams trammodel uit de jaren tachtig. Deze honderd gelede trams vormden jarenlang het basismaterieel voor Rotterdam, maar zijn in fases tot 2012 allemaal vervangen door lagevloertrams van het type Citadis.
Inhoud |
Geschiedenis en constructie [bewerken]
Tussen 1981 en 1985 werden de eerste vijftig wagens, nr. 701-750, gebouwd door Düwag (nu: Siemens). De tram moest zo lang mogelijk zijn, met maar één geleding, omdat geledingen tot de duurste onderdelen van een tram behoren. Er werd gekozen om geen jacobsdraaistel te gebruiken, maar om de voorste twee draaistellen volledig onder de voorste wagenbak te plaatsen. De achterste bak is een soort halfgedragen aanhanger, die steunt op het derde draaistel en de zwevende geleding. Door deze constructie is de tram met 23,8 meter slechts een paar meter korter dan een traditionele dubbelgelede tram, maar heeft de tram slechts drie draaistellen in plaats van vier. In die tijd was een zwevende geleding voor een tram nog bijzonder. Tegenwoordig niet meer, omdat lagevloertrams altijd een zwevende geleding hebben.
De 701-750 waren de eerste trams in Nederland met draaistroommotoren. Alle zes de assen worden aangedreven (6x42 kW). Het vermogen van de trams bleek aanvankelijk groter dan wenselijk werd geacht. Daarom is kort na de indienststelling op alle 700's het vermogen begrensd; deze begrenzing is in verband met de invoering met het TramPlus-systeem op een aantal trams ongedaan gemaakt.
Tussen 1984 en 1988 zijn er nog eens vijftig ZGT's gebouwd, de nummers 801-850. Deze trams waren niet geheel nieuw: ze hadden elektrische onderdelen uit oude Rotterdamse gelede trams van de series 301 (ex-251) en 351. De 800-serie heeft dan ook gewone gelijkstroommotoren. Vier van de zes assen worden aangedreven. De trams uit de 800-serie zijn met een lengte van 22,80 meter ongeveer een meter korter dan de 700-serie. Oorspronkelijk zouden er 95 wagens worden gebouwd maar na vijftig exemplaren stopte de levering omdat men toch de voorkeur leek te geven aan lagevloertrams waarvoor in 1987 zelfs een rijtuig uit Grenoble op proef reed. Daardoor bleven een aantal rijtuigen uit de 351-serie nog enkele jaren in dienst.
TramPlus [bewerken]
Vanwege de eisen van TramPlus werd van een deel van de 700's het interieur gemoderniseerd voor gebruik op lijn 20. In deze trams zijn dezelfde stoelen geplaatst als in de nieuwe Citadis-trams en ze zijn groen/wit geschilderd. Ook hebben deze trams een exploitatiebeheersysteem (EBS) dat de haltes automatisch omroept.
Een aantal ZGT-trams heeft later een zilvergrijze kleurstelling gekregen, de nieuwe RET-huisstijl die ook al bij de Rotterdamse Citadis-trams en Citaro-stadsbussen werd toegepast. Ook hebben er diverse trams in reclame-uitmonstering gereden.
Nadagen van de 800's [bewerken]
In juli 2007 werden er 53 extra Citadistrams besteld ter vervanging van het grootste deel van de ZGT-700-serie en alle resterende uit de ZGT-800-serie. Deze worden sinds medio 2010 afgeleverd en sinds medio 2011 in dienst gesteld.
Tot de komst van de tweede serie Citadis-trams in 2011 waren er nog tien 800's voor de dienst beschikbaar: 812, 820, 822, 823, 828, 830, 834, 835, 840 en de 848. Ze reden vooral op lijn 2 en lijn 7 en tot januari 2011 op de toen opgeheven lijn 11. Sinds het begin van de zomerdienstregeling 2011 zijn er geen 800's meer in de reguliere dienst en zijn zij vervangen door de 700's die vrijkwamen van de TramPlus-lijnen. Naarmate er meer Citadis 2-trams in dienst kwamen nam ook het aantal 700's af. In juni 2012 werd afscheid genomen van de laatste 800's. De 819 en 834 worden museumtram, een aantal andere ging naar Roemenië.
Roemenië [bewerken]
Hoewel de 800's nieuwer zijn dan de 700's hadden ze draaistellen en elektrische installaties van oude gelede trams van Düwag uit de jaren zestig en werd deze serie eerder buiten dienst gesteld. In 2008 werden er 15 overgenomen door het trambedrijf van Galaţi in Roemenië. Daar zijn aanwezig: de 801, 803, 804, 807, 814, 817, 824, 832, 836, 837, 838, 842, 844, 845 en 846. Nummer 849 is daar reeds gesloopt.
In juni 2012 werden nog tien 800's naar Galaţi verkocht en per vrachtauto overgebracht: de 805, 812, 818, 820, 822, 823, 828, 830, 835 en 848. De 815 werd overgenomen als plukwagen voor onderdelen, zodat er in totaal 26 trams uit deze serie naar Roemenië zijn vertrokken.
Resterende 700's [bewerken]
Van de 700's waren tot de aflevering van de laatste Citadis 2-trams in 2011 op vier na alle wagens nog aanwezig. De 701 is in 2010 met zware aanrijdingsschade als eerste 700 afgevoerd. Later volgden ook de 718, 738 en de 744.
Tot augustus 2012 waren afgevoerd: 701, 707, 708, 718, 719, 725, 730, 732, 733, 735, 738, 740, 743, 744 en 747. De 741 en 742 maken als museumtram nu onderdeel uit van de collectie van Stichting RoMeO. Achttien overige wagens zijn niet meer beschikbaar voor de dienst en zijn of worden afgevoerd of verkocht.
Vijftien 700's zijn als reservematerieel en als mottenballenvloot (onder meer voor metro-vervangend vervoer) bewaard, mede omdat er maar 53 nieuwe trams zijn besteld om de 59 nog aanwezige oude trams te vervangen. Hierbij zijn in elk geval niet de de gele exemplaren (met oranje bankjes) maar alleen ZGT's in de nieuwe kleurstelling en met nieuwe bankjes.
Een deel van de vijftien nog voor de dienst beschikbare 700's (onder meer de 703, 706, 709-713, 723 en de 749) rijdt nog in dienst, vrijwel uitsluitend op lijn 2. Alleen bij een tekort aan Citadis 2-trams kunnen ze incidenteel ook nog op de lijnen 4, 7, 8 en 20 worden aangetroffen.
Afbeeldingen [bewerken]
-
De RET 834 op het Weena.
-
RET 714 in de TramPlus-kleuren op de Provenierssingel.
-
Een oude RET-tram in het Roemeense Galaţi.
-
Origineel interieur van een ZGT.
| Bronnen, noten en/of referenties |
 |
Zie de categorie ZGT trams in Rotterdam van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
 |
Rotterdams trammaterieel |  |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||
