Zaan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zaan
Wormerveer - Zaanbocht.jpg
Lengte 13,5 km
Van Tapsloot (Starnmeer)
Naar Noordzeekanaal
Stroomt door Zaanstreek
Coördinaten 52° 28′ NB, 4° 50′ OL
Zaan
Zaan
Portaal  Portaalicoon   Geografie

De Zaan is een historische waterloop van 13,5km die begint vanaf de Tapsloot ten noorden van Zaanstad en uitkomt in het Noordzeekanaal.

Geschiedenis[bewerken]

Voor de aanleg van de droogmakerijen en het Noordzeekanaal liep de Zaan van het Starnmeer naar het IJ. Langs de oever van de Zaan ontstonden aanvankelijk door lintbebouwing buurtschappen als Oostknollendam, Westknollendam, Molletjesveer, Wormer, Wormerveer, Zaandijk, Haaldersbroek, 't Kalf, Koog aan de Zaan Oostzaandam en Westzaandam (in 1812 samengesmolten tot de 'stad' Zaandam), die eeuwen later zouden opgaan in de huidige gemeente Zaanstad. Strikt genomen is de Zaan de door indijking verkregen waterloop tussen de 'Knollendam' ter hoogte van Oost- en West-Knollendam in het noorden en de 'Zaandam' in het huidige Zaandam in het zuiden. Door het openen en sluiten van die twee dammen kon men de waterstand in de Zaan bij noord- en zuidwesterstorm reguleren. De waterloop tussen de 'Zaandam' en het historische IJ, nu het Noordzeekanaal, noemt men de Voorzaan. Tussen 1879 en 1884 werd de oude Voorzaan verbouwd tot Zijkanaal G van het Noordzeekanaal, waarbij het Oostzijder Kattengat, een eiland vóór de 'Zaandam', werd doorgraven, zodat er een rechte vaarweg ontstond tussen het Noordzeekanaal en de Zaansluis van Zaandam. Wat er overbleef van het Oostzijder Kattengat werd in gebruik genomen door de houthaven, met name door houthandel William Pont, en werd het gebruikt voor houtopslag. Met het verdwijnen van de houthaven kreeg het 'William Pont eiland' een woonbestemming, die in de jaren '90 van de vorige eeuw gerealiseerd werd, en een nieuwe naam: Zaaneiland.

Door middel van sluizen aan beide zijden van de ‘Zaandijk’, als de Oostknollendammersluis (naar het Zwet), de Bartelsluis naar de Engewormer, de Gerrit Jan Honigsluis, de Mallegatsluis en de Papenpadsluis (naar de Westzanerpolder) stond de Zaan in verbinding met het ‘veld’, het weidelandschap ten westen en ten oosten van de Zaan dat reikte tot Westzaan en Oostzaan.

Bruggen over de Zaan[bewerken]

De bruggen voor motorvoertuigen over de Zaan van noord naar zuid:

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

Externe link[bewerken]