Zaanstreek
De Zaanstreek is het oudste industriegebied van Europa. Het ligt in de provincie Noord-Holland vlak ten noorden van het Noordzeekanaal. De Zaanstreek ligt aan weerszijden van de Zaan, die via het Noordzeekanaal uitmondt in het IJ en bevaarbaar is voor kleine kustvaarders.
Ter hoogte van Zaandijk is de Zaanse Schans, bekend om de toeristische windmolens. Andere plaatsen in de Zaanstreek zijn:
- Oostzaan
- Koog aan de Zaan
- Zaandam
- Krommenie
- Westzaan
- Assendelft
- West-Knollendam
- Wormer
- Jisp
- Oostknollendam
- Wormerveer
- Marken-Binnen
Nauerna, Molletjesveer en Krommeniedijk worden door de bewoners soms als dorp beschouwd, maar zijn geen officiële woonplaatsen.
Het grootste deel van de Zaanstreek ligt binnen de gemeente Zaanstad. Andere gemeenten zijn Oostzaan en Wormerland (Wormer, Jisp en Oostknollendam). Marken-Binnen hoort bij de gemeente Graft-De Rijp. De voormalige gemeente Wijdewormer, met als belangrijkste kern Neck maakt deel uit van Wormerland. Wijdewormer kan beschouwd worden als overgangsgebied tussen de regio's Zaanstreek en Waterland.
Belangrijke industrieën zijn houtverwerking en voedingsmiddelenindustrie. De inwoners van het gebied worden Zaankanters genoemd. Ooit was de Zaanstreek de provisiekast van Nederland. Er hebben meer dan 1000 molens gestaan door de jaren heen waaronder veel Zaag - Pel en Oliemolens maar ook andere molens. Er was zelfs een molen die poeder voor pruiken maalde. In de 17e en 18e eeuw kende men een enorme economische voorspoed. Er was in Europa geen streek te vinden waar op zo'n kleine oppervlakte zoveel verschillende nijverheid te vinden was. Weverijen, Stijfselfabrieken, zeildoekmakerijen, papier, tabak, verf, kaarsen, snuif, blauwsel, cacao, kuiperijen, smederijen, traankokerijen, zagerijen, scheepsbouw, zeevaart, handel en veeteelt, alles wat je maar kunt bedenken werd toen aan de boorden van de Zaan gemaakt of verwerkt. Ook met de walvisvaart ging het toen goed en bijna elk dorp in de Zaanstreek deed er aan mee. In het jaar 1697 kwamen maar liefst 78 Groenlandvaarders met de vlag in top tegelijkertijd op hun thuisreis de Zaan opvaren. Zij brachten bijna 40.000 vaten spek mee. Een fantastisch schouwspel. Met de komst van de stoommachine verdwenen de molens daar uit het landschap. De streek is ook bekend om de vele houten huizen, doorgaans in typerend groen en wit geschilderd. Hiervan zijn nog veel voorbeelden behouden gebleven. Een goede indruk hiervan krijgt men onder andere op de Zaanse Schans.
Van de Zaanse volkstaal werd door dr. Boekenoogen (Leiden, 1897) een lijvig woordenboek van 1368 pagina's gemaakt: De Zaansche volkstaal. Bijdrage tot de kennis van den woordenschat in Noord-Holland.
[bewerken] Literatuur
- Molens langs de Zaan. Door Thijs de Gooijer, Uitgeverij René de Milliano, Alkmaar 2005. ISBN 90-72810-50-3.
- Cacao langs de Zaan. Door Thijs de Gooijer, Uitgeverij Rene de Milliano , Alkmaar 2011. ISBN 90-72810-595
[bewerken] Externe link
| Plaatsen in de gemeente Zaanstad |  |
||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||
