Zdeněk Fibich

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zdeněk Fibich
Zdeněk Fibich
Zdeněk Fibich
Algemene informatie
Volledige naam Zdeněk Antonín Václav Fibich
Bijnaam Zdenik of Zdenko
Geboren 21 december 1850
Overleden 15 oktober 1900
Land Vlag van Tsjechië Tsjechië
Werk
Genre(s) symfonische muziek
Beroep(en) componist, muziekpedagoog, dirigent
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Zdeněk (Antonín Václav) Fibich (Všebořice, 21 december 1850 - Praag, 15 oktober 1900) was een Tsjechisch componist. Samen met Bedřich Smetana en Antonín Dvořák stond hij op de bres voor een eigen Tsjechische muziekcultuur.

Levensloop[bewerken]

Zdeněk Fibich (ook wel Zdenik of Zdenko genoemd) werd als kind van een boswachter geboren in Všebořice (Scheborschitz bij Kuttenberg) in Tsjechië. In de muziek kreeg hij eerst van zijn moeder les, die al snel zijn muzikaal talent zag en hem tot muziekstudie aanzette. Op 14-jarige leeftijd dirigeerde Fibich al een door hem zelf geschreven symfonie en een jaar later maakte hij een begin met de compositie van een opera.

Fibichs eerste echtgenote stierf 2 1/2 jaar na hun huwelijk. Fibich hertrouwde daarna met haar zuster, een zangeres aan de Prozatímní divadlo en aan het Nationale Theater (Tsjechisch: Národní Divadlo). Voor haar schreef Fibich de rol van drie operafiguren, waarvan de bekendste die van Isabel is in Nevěsta mesinská. Het huwelijk hield echter niet lang stand. Zijn derde vrouw had grote invloed op zijn componeerarbeid. Hij trouwde namelijk met Anežka Schulzová, die het libretto schreef voor Fibichs opera Šárka en die daarnaast Fibich inspireerde tot het schrijven van vele werken.

Fibich studeerde in Wenen, in Praag bij zijn landgenoot Bedřich Smetana, in Leipzig aan de universiteit, en verder in Parijs en Mannheim. Hij volgde ook lessen in Polen, en in Vilna (Litouwen). In 1874 keerde hij terug naar Praag, om zich aan compositie te wijden. Tussen 1875 en 1878 had hij werk als tweede kapelmeester aan het Prozatímní divadlo (Voorlopig Theater) en had van 1878 tot 1880 de leiding over het koor in de Russische Kerk in Praag. In 1899 werd Fibich operadramaturg van het Národní divadlo (Nationale Theater) in Praag. Na zijn dood werd hij in Vyšehrad bijgezet.

Composities[bewerken]

Fibich is bekend als schepper van 7 opera's, die deels beïnvloed zijn door Richard Wagner, symfonieën, pianowerken, kamermuziek, en scenische en concertante melodrama's.

Orkestwerken (selectie)[bewerken]

  • 1883 1e Symfonie in F-majeur, op. 17
  • 2e Symfonie in Es-majeur, op. 38
  • 3e Symfonie in e-mineur, op. 53
  • Othello
  • Ouverture Comenius, op. 34
  • Toman a lesní panna

Muziektheater[bewerken]

Opera's[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1863 Medea alleen fragmenten van de componist
1866 Der Kapellmeister in Venedig 6 januari 1868, Libáň, privé uitvoering van de componist
1866-1867 Loreley 3 aktes Emanuel Geibel
1870-1871 Bukovín 3 aktes 16 april 1874, Praag, Prozatímní divadlo (Provisorisch Theater) Karel Sabina
1871 Litocha alleen fragmenten J. Kaňka
1874 Frithjóf alleen fragmenten P. Lohmann
1874-1877 Blaník, op. 50 3 aktes 25 november 1881, Praag, Prozatímní divadlo Eliška Krásnohorská
1882-1883 Nevěsta messinská (De bruid van Messina), op. 18 3 aktes 28 maart 1884, Praag, Narodní divadlo Otakar Hostinský, naar Schillers gelijknamig drama
1893-1894 Bouře (De Storm), op. 40 3 aktes 1 maart 1895, Praag, Narodní divadlo Jaroslav Vrchlický, naar William Shakespeare, "The Tempest"
1894-1895 Hedy, op. 43 4 aktes 12 februari 1896, Praag, Narodní divadlo Anežka Schulzová, naar Byrons "Don Juan"
1896-1897 Šárka, op. 51 3 aktes 28 december 1897, Praag, Narodní divadlo Anežka Schulzová
1898 Pád Arkuna (De val van Arkun), op. 55;

ook: Helga

proloog Anežka Schulzová
1898-1899 Dargun, op. 60 3 aktes 9 november 1900, Praag, Narodní divadlo

Operettes[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1867 Gutta von Guttenfels 1 akte van de componist

Toneelmuziek[bewerken]

Kamermuziek (selectie)[bewerken]

  • Instruktivní sonatina (educatieve sonate) voor viool en piano in d-mineur op. 27 (1869)
  • Pianotrio in f-mineur (1872)
  • Jasná noc voor viool en piano (1873)
  • Kwartet in e-mineur, voor viool, altviool, cello en piano, op. 11 (1874)
  • Strijkkwartet in A-majeur (1874)
  • Sonate voor viool en piano in C-majeur (1874)
  • Sonate voor viool en piano in D-majeur (1875)
  • Koncertní polonesa (Pools Concert) voor viool en piano (1878)
  • Strijkkwartet in G-majeur op. 8 (1878)
  • Romance (Dalibor) voor viool en piano in B-majeur op. 10 (1879)
  • Selanka voor klarinet of viool en piano op. 16 (1879)
  • Tema con variazioni (Thema met variaties) voor strijkkwartet in B-majeur (1883)
  • Kwintet voor piano, klarinet, hoorn, viool en cello in D-majeur op. 42 (1893)

Overige werken[bewerken]

Fibich schreef meer dan 600 werken: ongeveer 10 opera's en andere muzikale toneelwerken, 3 symfonieën, ouvertures, symfonische gedichten (Othello, Toman a lesní panna), kamermuziek, pianowerken (zo'n 350 stukken), liederen en duetten. Ook melodrama's behoren tot Fibich's oeuvre, zoals de trilogie Hippodamia, met teksten van Jaroslav Vrchlický of Štědrý den a Vodní, geïnspireerd door Kytice van Karel Jaromír Erben. Zijn bekendste werk is het pianostuk Poem.

Leerlingen van Fibich[bewerken]

Bibliografie[bewerken]

  • Jaroslav Jiránek: Zdeněk Fibich, SHV, Praag, 1963, 283 S.
  • Jaroslav Jiránek: Zdeněk Fibich. Mistr scénického melodramu a lyrické miniatury (Ein Meister des szenischen Melodramas und der lyrischen Miniatur), OM, 27, 1995, Nr 2
  • Zdeněk Nejedlý: Zdenko Fibich, 1901
  • Artuš Rektorys: Sborník dokumentů a studií I-II. Praag 1951, 1952