Zee-egels

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zee-egels
Zee-egel
Zee-egel
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia
Stam: Echinodermata (Stekelhuidigen)
Onderstam: Eleutherozoa
Klasse
Echinoidea
Onderklassen
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Zee-egels en zeeappels (zeeklit, hartegel) zijn stekelige, ongewervelde waterdieren. Ze vormen de klasse van de Echinoidea die behoort tot het fylum van de Echinodermata (stekelhuidigen).

Kenmerken[bewerken]

Zee-egels zijn meestal min of meer bolvormig, hartvormig of schijfvormig en hebben een onderstandige mond. Ze hebben een hard pantser dat meestal bedekt is met stekels. Het pantser bestaat uit kleine plaatjes waarop zich knobbels bevinden waarop de stekels beweegbaar zijn vastgehecht door middel van een kogelgewricht. De stekels dienen bij vele soorten voor de voortbeweging. Sommige soorten graven zich in met behulp van de stekels. De stekels hebben ook een beschermende functie. Enkele soorten kunnen zelfs gif uitstoten. Tussen de stekels bevinden zich kortgesteelde, uiteenlopende pedicellariae. Deze dienen ook voor de verdediging en voor het schoonhouden van de huid. Zie ook: zanddollar.

Afmetingen[bewerken]

Een gemiddelde zee-egel is 3 tot 10 cm in doorsnede. De grootste zee-egel (Sperosoma giganteum) bereikt een schaaldoorsnede van 32 cm.

Regelmatige en onregelmatige zee-egels[bewerken]

Van de mond (onderzijde) naar de anus (op de rug, aan de top = aboraal) bevinden zich bij de regelmatige zee-egels (Regularia zoals Psammechinus, Echinus) 10 paren geplaatste rijen zuigvoetjes. De platen waardoor deze zuigvoetjes naar buiten komen heten ambulacrale platen. De andere platen zijn de adambulacrale platen. Alle Regularia bezitten een ingebouwd kauwapparaat: de lantaarn van Aristoteles.

Bij de onregelmatige zee-egels (Irregularia, zoals Echinocyamus, Echinocardium) bevinden de zuigvoetjes zich aan de bovenzijde van de schaal, waar ze een bloem- of stervormige figuur vormen. Bij deze groep bevindt de anus zich aan de zijkant en de mond aan de onderzijde. Zij hebben ook geen lantaarn van Aristoteles.

Voedsel[bewerken]

De zee-egels leven meestal van plantaardig voedsel of detritus. Sommige soorten nemen ook wel dierlijk voedsel. Ze brengen hun voedsel meestal met buisvoetjes en stekels naar de mond.

Voortplanting[bewerken]

Zee-egels zijn van gescheiden geslacht. Mannetjes en wijfjes zijn slechts zelden uiterlijk te onderscheiden. De eicellen worden in het water bevrucht. Daaruit komen pluteus-larven, die na enkele gedaanteverwisselingen naar de bodem zakken om daar uit te groeien tot volwassen zee-egels.

Families[bewerken]

Soorten[bewerken]

Er zijn wereldwijd 860 à 950 soorten beschreven, die onderverdeeld worden in twee onderklassen: Cidaroidea en Euechinoidea.

Aan de Nederlandse en Vlaamse kusten komen de volgende soorten voor:

In geheel Europa komen 79 soorten zee-egels voor, waaronder naast de voorgenoemde ook nog:

Zanddollar[bewerken]

Het neefje van de zee-egel is de zanddollar.

Icoontje WikiWoordenboek Zoek zee-egel op in het WikiWoordenboek.