Zeelst

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zeelst
Dorp in Nederland Vlag van Nederland
Zeelst
Zeelst
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Gemeente Vlag Veldhoven Veldhoven
Coördinaten 51° 25′ NB, 5° 25′ OL
Algemeen
Inwoners (31 december 2006) 5611[1]
Overig
Postcode 5502
Netnummer 040
Detailkaart
Locatie van de wijk Zeelst in de gemeente Veldhoven
Locatie van de wijk Zeelst in de gemeente Veldhoven
Foto's
Zeelst in 1867
Zeelst in 1867
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Museum 't Oude Slot
Het Trapjeshuis

Zeelst (Brabants: Zilst) was oorspronkelijk een kerkdorp en vormt tegenwoordig een wijk in de gemeente Veldhoven. Tot 1921 was Zeelst een zelfstandige gemeente in Noord-Brabant.

Later zijn delen van Zeelst geannexeerd door Eindhoven, onder andere om het vliegveld Eindhoven Airport geheel op het grondgebied te krijgen van Eindhoven en om de wijk Meerhoven te bouwen.

Geschiedenis[bewerken]

Zeelst is vanaf ongeveer 1400 een zelfstandige parochie geweest, en ook was het een kleine heerlijkheid, waar een edelmansfamilie in een slotje woonde. Dit is in de 15e eeuw gebouwd door de familie Van Eijck en later bewoond door de familie Lier, die de heerlijkheid in bezit had. Op de plaats daarvan is nu een museum gevestigd.

Bestuurlijk viel Zeelst evenals Blaarthem, Knegsel, Meerveldhoven, Oerle, Veldhoven, Vessem en Wintelre onder de schepenbank van Oerle, maar in 1560 werd deze opgesplitst, waarbij Veldhoven, Zeelst en Blaarthem een eigen schepenbank kregen. In 1811 werd Zeelst een zelfstandige gemeente. In 1855 kwam de eerste belangrijke verbindingsweg, de Steenweg op Turnhout, gereed. Langs deze weg kwamen tussen 1870 en 1915 veel fabrieken. In Zeelst betrof dit onder meer:

  • Sigarenfabrieken Gebr. Bazelmans
  • N.V. Nederlandsche Steenfabriek De Koraal
  • Linnenfabriek en Bleekerij van Wed. J. van Nuenen & Zoon

Vanaf de jaren '60 verdween de oorspronkelijke industrie, maar de bevolking vond werk in Eindhoven en elders in Veldhoven, waar veel nieuwe bedrijven werden opgericht.

Hoewel Zeelst in de tweede helft van de 20e eeuw geheel ingesloten is geraakt door de nieuwbouwwijken van Veldhoven, is er toch nog iets van de oude dorpskern overgebleven in de vorm van dorpsbebouwing en een deel van het oorspronkelijke stratenpatroon. Van de wijken kunnen genoemd worden: d'Ekker (1957) en Cobbeek (1973). Door de verstedelijking ontstonden meer parochies, zoals de Parochie Heilige Jozef Werkman in 1957 voor de nieuwbouwwijk d'Ekker en later gebouwde wijken, en de Sint-Maartensparochie in 1988 voor Veldhoven-Noord. In 2004 zijn deze parochies samengevoegd tot de pastorale eenheid Christus Hovenier, die ook de nieuwe wijk Meerhoven verzorgt.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • Sint-Willibrorduskerk uit 1873, ontworpen door Carl Weber. Ze is in 1952 verbouwd, daar ze te klein was geworden voor het groeiend aantal gelovigen. De kerk heeft een forse toren met vier spitse hoektorentjes en een traptorentje opzij. De kerk bezit enkele glas-in-loodramen.[2]
  • Heilige Jozefkerk is een doosvormige moderne kerk van na 1957 met een opvallende zuilvormige toren die van meerdere uurwerken is voorzien. Het interieur valt op door schone baksteen en grote glazen vensterwanden.
  • Sint-Maartenskerk uit 1990, een tentvormig parochiecentrum, ontworpen door Jan Merks.
  • Het Trapjeshuis aan de Kapelstraat-Noord, uit 1750, met speels vormgegeven zijgevels.
  • De muziekkiosk en de overblijfselen van karakteristieke dorpsbebouwing er om heen.
  • Zilster molen, een windmolen nabij het oude centrum
  • Langgevelboerderij op Hemelrijken, uit 1847, nu bewoond door een kunstenaar

Musea[bewerken]

  • Museum 't Oude Slot, op Hemelrijken, in een U-vormige herenboerderij uit de 18e eeuw, die gebouwd is op de fundamenten van de vroegere edelmanswoning. Opgravingen in 1964 openbaarden de contouren van de omgrachting, die weer gereconstrueerd is. Het museum is gewijd aan de Kempense volkenkunde, en ook zijn er voorwerpen te zien die bij de opgravingen zijn gevonden en afkomstig zijn van het slotje. De boerderij is in 1974 gerestaureerd.

Sport[bewerken]

Zeelst heeft een eigen amateurvoetbalvereniging, genaamd UNA. Deze vereniging is opgericht in 1929 en heeft als thuisbasis Sportpark Zeelst. Het eerste team van UNA komt sinds een aantal jaar uit in de Zondag hoofdklasse B. Vanaf het seizoen 2011 - 2012 kwam UNA uit in de Topklasse, maar kon zich daar niet handhaven en degradeerde naar de Hoofdklasse B. Het daaropvolgende seizoen presteerde UNA het wederom om kampioen te worden van de Hoofdklasse B en promoveerde opnieuw naar het hoogste amateurniveau. In 2013-2014 werd in de Topklasse de 2e plaats, na de Amsterdamse kampioen AFC, behaald, de beste prestatie van het Zeelterse UNA ooit.

Natuur en landschap[bewerken]

Door de verstedelijking is van het oorspronkelijke landschap niets meer over. Buurtschappen als Djept, Muggenhol, Heistraat en Sliffert zijn in het begin van de 21e eeuw door de nieuwbouwwijk Meerhoven opgeslokt.

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Meerhoven, Meerveldhoven, Oerle, Gestel

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Gemeente Veldhoven (2008) Bevolking
  2. Christus Hovenier Heilige Willibrorduskerk