Zeerijp (Gronings: Riep of Zairiep) is een dorp in de gemeente Loppersum in de Nederlandse provincie Groningen. De plaats telde 440 inwoners in 2008. De naam betekent ongeveer zeedijk (rijp = reep = strook langs de zee[1]).
Zeerijp telt 9 inschrijvingen in het rijksmonumentenregister - zie de lijst van rijksmonumenten in Zeerijp.
Zeerijp heeft een romanogotische kerk uit de 14e eeuw, de Jacobuskerk. Het bakstenen gebouw was oorspronkelijk gewijd aan de apostel Jakobus de Meerdere. Tegenwoordig is het een hervormde kerk, die ook nog als zodanig in gebruik is. Het orgel werd in 1651 gebouwd door Theodorus Faber en heeft tal van verbouwingen ondergaan. De losstaande kerktoren, die in de eerste helft van de 15e eeuw gebouwd is, heeft een open doorgang. De twee grote klokken in de toren dateren uit 1502.
In Zeerijp staat de koren- en pelmolen De Leeuw uit 1865.
Ten zuiden van Zeerijp heeft de borg Haykema gestaan. Het borgterrein is nog min of meer herkenbaar als een hoog weiland met grachten en bomen (Van Borckshof). In de 16e eeuw is er sprake van een heerd in eigendom bij de familie Ewsum. In de 17e eeuw woonde er de familie Van Borck. Van enkele leden van deze familie hangen de rouwborden in de kerk van Zeerijp. In 1745 is de borg verkocht en afgebroken. Een van Haykema afkomstige tuinvaas van zandsteen staat als doopvont in de kerk van Farmsum.
[bewerken] Riepster licht
In Groningen wordt het verhaal verteld van het Riepster licht licht dat af en toe in de buurt van Zeerijp wordt gezien. Hierbij behoort de onderstaande legende:
- Vroeger lag Zeerijp aan zee, er woonden Friezen. Toen Karel de Grote de Friezen had onderworpen, gaf hij koning Radboud II opdracht de geheime spreuken van hun heidense godsdienst in het Latijn op schrift te stellen. De Friezen moesten christenen worden. Tot die tijd werden deze wetten enkel mondeling overgeleverd van generatie op generatie, ze waren te heilig om opgeschreven te worden. Radboud II stelde twaalf wijzen aan om uit te zoeken welke wetten in de nieuwe tijd het best gebruikt konden worden. Ook Christus moest hierin worden verwerkt. Deze 'Wimoedes' kenden Oudfries, de taal waarin de oude wetten waren gesteld. Ze weigerden echter, waarop zij ter dood werden veroordeeld. Ze mochten kiezen uit onthoofding, levend worden begraven of op een stuurloos schip te worden achtergelaten. Ze kozen voor het laatste. Ze werden in Zeerijp op een schip gezet en de zee ingeduwd. Ze bidden tot hun goden, maar dit helpt hun niet. Ten einde raad begonnen ze te bidden naar de nieuwe god, die ze niet hadden willen aanvaarden, omdat ze gehoord hadden dat deze barmhartig was. Toen ze dat deden, kwam er een lichtende man met een kromhout aan boord, die het schip besturen kon. Eenmaal aan land gooide de dertiende man het kromhout op de grond, dat meteen begon te branden. De dertiende man verdwijnt en de Wimoedes beginnen met het vertalen van de spreuken. Het licht diende vanaf toen de zeereizigers tot baken. Nadat de haven van Zeerijp ('t Zandt) verzandde, verging het kromhout tot stof en doofde het licht. Maar nu ontstak de duivel een licht om zeelui te laten verongelukken. Dat is het Riepster licht[2][3].
Tussen Westeremden en Zeerijp vond in de nacht van donderdag op vrijdag 26 januari 2007 een lichte aardbeving plaats als gevolg van aardgaswinning. Deze had een kracht van 2,3 op de schaal van Richter. [4].
De schrijver Willem Frederik Hermans laat in zijn roman Uit talloos veel miljoenen (1981) een branieachtige wetenschapper optreden onder de naam "Klaas van Zeerijp".
- K.J. Steehouwers & Koos Steehouwer: Zeerijp. Meanderen door wijds en hoekig land in de Fivelboezem. Uitg. Rijksdienst voor het cultureel erfgoed, 2005, 84 p. ISBN 9789076046365
- 'Het Riepster licht', in: Verhalen van stad en streek: Sagen en legenden in Nederland/ W. de Blécourt, R.A. Koman [et al.]. Bert Bakker 2010, pp. 58-60.
|
|
|
De Jacobuskerk van Zeerijp
|
|
|
|
Ingang van de Jacobuskerk
|
|
|
|
Interieur van de Jacobuskerk
|
|
|
|
Koren- en pelmolen De Leeuw
|
|
[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties
Bronnen, noten en/of referenties:
Groningen
Loppersum
