Zeeslag bij Trafalgar

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Zeeslag bij Trafalgar

De Zeeslag bij Trafalgar (21 oktober 1805) was de belangrijkste zeeslag tijdens de Derde Coalitieoorlog tegen het Franse keizerrijk van Napoleon. Deze overwinning van de Britten had gevolgen tot ver in de twintigste eeuw.

Een vloot van de Britse Royal Navy, bestaande uit 27 linieschepen en geleid door Horatio Nelson vernietigde op 21 oktober 1805 een Frans-Spaans eskader, bestaande uit 33 linieschepen onder leiding van de Franse officier Pierre De Villeneuve in een slag bij kaap Trafalgar (Spanje, 70 mijl ten noordwesten van Gibraltar) en verzekerde zo, voor een periode van meer dan honderd jaar, de heerschappij over de golven voor de Britten. Hierdoor konden zij, en niet de Fransen, een wereldrijk uitbouwen dat India, Canada, Hongkong en Singapore omvatte en bleef Londen het Europese financiële centrum.

[bewerk] De aanloop

Nelson had lang gewacht op het bericht dat de Frans-Spaanse vloot was gevonden. Toen hij op 2 september 1805 het bericht kreeg dat zijn tegenstander in de haven van Cádiz voor anker lag vertrok hij de 15^e uit Portsmouth, aan boord van zijn vlaggenschip, de H.M.S. Victory om zich bij de vloot te voegen die voor de haven van Cádiz patrouilleerde.

[bewerk] Britse tactiek

Nelson was van plan van de klassieke kiellinietactiek af te wijken door zijn schepen op te delen in twee groepen. De eerste groep zou onder een rechte hoek tussen het centrum en de achterhoede van de vijandelijke vloot varen terwijl de tweede groep hetzelfde zou doen tussen de voorhoede en het centrum. Zo kon hij zijn hele strijdmacht inzetten tegen twee derde van die van de tegenstander. Daarbij gaf hij aan iedere kapitein volledige verantwoordelijkheid voor eigen handelen en liet de schepen met de grootste vuurkracht vooraan in de groep plaatsnemen zodat ze snel grote schade konden aanrichten.

[bewerk] De slag

Op 20 oktober liep de Frans-Spaanse vloot uit om slag te leveren en zochten de tegenstanders een geschikte positie op. De hele dag en nacht bleef De Villeneuve met zijn wanordelijke vloot een weg zoeken om bij dageraad van de volgende dag vast te stellen dat de schepen nog steeds geen perfecte slagorde hadden gevormd.

Nelson had twee rechte linies gevormd en liet het sein Engeland verwacht dat iedere man zijn plicht zal doen hijsen. Collingwood, kapitein van de Royal Sovereign zag zijn kans toen hij een opening zag tussen de Fougueux en de Spaanse driedekker Santa Ana en met het eerste breedzijvuur stelde hij 400 Spanjaarden buiten gevecht. De grotere snelheid en uithoudingsvermogen van de Britten wierp zijn vruchten af.

De Victory liep op de tegenstander af zonder te vuren om munitie te sparen. Alhoewel Nelson werd gevraagd om de onderscheidingstekens op zijn borst te bedekken wimpelde hij dit af. De Victory zeilde parallel met de vijandelijke linie naar de voorhoede toe om dan volgens plan, negentig graden wendend, het centrum af te snijden van de voorhoede. De Villeneuve die met zijn Bucentaire in het centrum voer, aarzelde zijn voorhoede het sein te geven om te wenden en zo de Britten in te sluiten. Toen hij dat toch deed, duurde het nog een uur voordat kapitein Dumanoir Le Pelley van de Formidable hieraan gehoor gaf. Later beweerde hij dat hij het sein door de rook niet had kunnen zien.

Scherpschutters aan boord van de Redoutable kregen aan dek van de Victory een man te zien wiens mouw op de borst was gespeld. Iedere Franse matroos wist dat dit Nelson was en zijn borst vormde een prachtig doelwit. Hij werd geraakt door een dodelijke kogel die in zijn ruggengraat bleef steken. Kapitein Lucas van de Redoutable deed met zijn manschappen een poging om de Victory te enteren, maar de Britse driedekker Temeraire verijdelde dat.

De slag verliep zoals Nelson had voorspeld en Collingwood veroverde of vernietigde twaalf van de zestien schepen die hij had aangevallen. Dumanoir besloot met zijn zeven overige schepen dan toch maar te keren, maar bij die poging raakten vier van de schepen met elkaar in aanvaring, en maakte zich uit de voeten. Nelson hoorde nog van zijn overwinning voordat hij stierf en vroeg om niet over boord te worden gezet. Zijn lichaam werd in een vat Franse cognac geconserveerd en mee naar Engeland teruggebracht voor een passende begrafenis.

Aan Britse zijde telde men 449 doden en 1246 gewonden, de Spanjaarden 1025 doden en 1383 gewonden en aan Franse zijde waren er 2218 doden en 1155 gewonden. Er werden ongeveer 7000 Fransen en Spanjaarden gevangen genomen. De dag na de slag woedde er een storm, die meer dan een halve week aanhield. Daarbij kwamen nog eens honderden scheepslui om en zonken de Spaanse Rayo, San Francisco de Asis, en de Franse Indomptable.

Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Battle of Trafalgar op Wikimedia Commons.

Veld- en zeeslagen in de Derde Coalitieoorlog
Kaap Finisterre - Wertingen - Haslach-Jungingen - Elchingen - Ulm - Trafalgar - Caldiero - Amstetten - Kaap Ortegal - Dürenstein - Schöngrabern - Austerlitz