Zeeuwsch-Vlaamsche Tramweg-Maatschappij

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Zeeuwsch-Vlaamsche Tramweg-Maatschappij N.V. (ZVTM), gevestigd te Terneuzen, was van 20 juni 1911 tot 23 januari 1978 een Nederlands openbaar-vervoerbedrijf in het midden en oosten van Zeeuws-Vlaanderen.

Geschiedenis[bewerken]

Trambedrijf[bewerken]

De oprichting van de ZVTM was het uitvloeisel van pogingen van de IJzendijksche Stoomtramweg Maatschappij (IJzSM), die de tramlijn Schoondijke - Veldzicht exploiteerde, om aansluitende stoomtramlijnen in de rest van Zeeuws-Vlaanderen aan te leggen. Direct na de oprichting in 1911 nam de ZVTM eigendom en exploitatie over van de IJzSM. In 1918 nam de ZVTM het eigendom over van de Stoomtram Hulst-Walsoorden (SHW). Vanaf 1933 verving ZVTM-materieel (vooral locomotieven) het oorspronkelijke SHW-materieel op de SHW-lijn.

De ZVTM legde de volgende lijnen met een spoorwijdte van 1000 mm (meterspoor) aan:

Na de overname van de IJzSM werd ook de tramlijn Schoondijke - Veldzicht door de ZVTM geëxploiteerd.

Het bedrijf verzorgde stoomtramvervoer van 1911 tot 1949.

Aansluitingen in België[bewerken]

Rijtuig ZVTM AB 8 bij de Stoomtram Hoorn-Medemblik, te Wognum-Nibbixwoud; 17 juni 2012. Foto: Erik Swierstra.
Motorrijtuig MABD 1602 met twee rijtuigen op de museumtramlijn van de Stichting voorheen RTM te Ouddorp; 25 augustus 2012.

Busbedrijf[bewerken]

Na 1949 was de ZVTM een volledig busbedrijf, dat het streekvervoer in het oostelijk van Zeeuws-Vlaanderen verzorgde met een doorverbinding naar Zelzate. Een bijzonderheid was de in 1953 opgerichte doorgaande buslijn 19 naar Breda over Belgisch grondgebied, zonder dat daar mocht worden in- of uitgestapt. Dit was oorspronkelijk een nooddienst om Zeeuws-Vlaanderen te verbinden met de rest van Nederland na de Watersnood van 1953. In 1975 werd de Stoomtram-Maatschappij Breskens-Maldeghem (SBM) te Aardenburg overgenomen, het busbedrijf in westelijk Zeeuws-Vlaanderen dat eveneens stoomtrambedrijf was geweest. Dit geheel vormde een personele unie met de Rotterdamse Tramweg Maatschappij (RTM) te Zierikzee en werd in 1978 opgenomen in de streekvervoermaatschappij Zuid-West-Nederland, ook gevestigd in Zierikzee.

Bijzonderheden[bewerken]

De ZVTM exploiteerde enkele van haar zijlijnen uitsluitend voor goederenvervoer:

  • IJzendijke - Stroopuit (suikerbieten);
  • Zaamslag - Grote Huissenspolder (idem);
  • Sas van Gent - Zelzate (idem + weg- en bouwmaterialen).

Enkele tracé's werden eerst voor goederenvervoer opengesteld, daarna ook voor reizigersvervoer.

Nog in 1940 legde Rijkswaterstaat een extra tramverbinding aan naar de veerhaven Perkpolderhaven vanaf Kloosterzande ten behoeve van de ZVTM. Dit tracé was eigendom van de Staat der Nederlanden.

In 1943 verkocht het bedrijf stoomlocomotief 21 aan de Kriegsmarine op het Duitse Waddeneiland Wangerooge om dienst de doen op de Wangerooger Inselbahn. De wagen werd na de Tweede Wereldoorlog vernummerd in DB 99 271 en bleef tot 1953 daar in dienst[1].

Museummaterieel[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • A. Dijkers, H.G. Hesselink: De stoomtrams op de Zuid-Hollandse eilanden en in Zeeland. Uitg. Wyt, Rotterdam, 1973 (serie Trams en Tramlijnen).
  • H.G. Hesselink: Geschiedenis der tramwegen in Zeeuwsch-Vlaanderen 1887-1949. Uitg. Duerinck-Krachten, Kloosterzande, 1984.
  1. NVBS: Op de Rails. Kiers, P.H.: Nederlandse trams naar en in Duitsland. 5-1995.

Externe links[bewerken]