Zelfbeschikkingstheorie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Zelfdeterminatietheorie)
Ga naar: navigatie, zoeken
Zelfdeterminatietheorie.png

De zelfbeschikkingstheorie of zelfdeterminatietheorie (ZDT) is een door Edward L. Deci en Richard M. Ryan ontwikkelde macrotheorie over de menselijke motivatie. De kern van de theorie wordt gevormd door de stelling dat er drie natuurlijke basisbehoeften zijn die, indien deze bevredigd worden, een optimale functionering en groei van een persoon toestaan. Ook de intrinsieke motivatie van een persoon om doelen te bereiken hangt mede van de bevrediging van deze behoeften af. Een belangrijke stelling van de theorie is dat vormen van controle op het gedrag van anderen zorgt voor een afname van hun intrinsieke motivatie, omdat deze controle de bevrediging van de basisbehoeften frustreert [1].

De drie basisbehoeften[bewerken]

Volgens Deci en Ryan delen alle mensen drie aangeboren psychologische basisbehoeften, te onderscheiden van de fysiologische behoeften. Dit zijn:

  1. "competentie"[2]
  2. "(relationele of sociale) verbondenheid"[3]
  3. "autonomie"[4]

Intrinsieke en extrinsieke motivatie[bewerken]

Volgens de zelfdeterminatietheorie kan extrinsieke motivatie de intrinsieke motivatie 'verdringen'. Een persoon die extern gemotiveerd wordt, zal zich niet autonoom voelen en daarom minder intrinsiek gemotiveerd raken. Een kind dat beloond wordt voor het al dan niet maken van huiswerk zal bijvoorbeeld mogelijk de eigen intrinsieke motivatie voor de handeling verliezen, als het de beloning als een oorzaak gaat zien van het eigen gedrag.

Noten[bewerken]

  1. E. Deci - R. Ryan, Overview of Self-Determination Theory: An Organismic Dialectical Perspective, in Handbook of Self-Determination Research", pp. 3-34, Rochester, 2002.
  2. S. Harter, Effectance motivation reconsidered: Toward a developmental model, in Human Development 1 (1978), pp. 661-669, R.W. White, Ego and reality in psychoanalytic theory, New York, 1963.
  3. R. Baumeister - M.R. Leary, The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation, in Psychological Bulletin 117 (1995), pp. 497-529.
  4. R. deCharms, Personal causation, New York, 1968, E.L. Deci, Intrinsic motivation, New York, 1975.

Externe link[bewerken]