Ziekte van Forestier

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Ziekte van Forestier
Röntgenfoto van de wervelkolom (thoracaal/lumbaal) met de ziekte van Forestier. Duidelijk is te zien dat de wervels aan elkaar zijn vastgegroeid in een golvend patroon.[1]
Röntgenfoto van de wervelkolom (thoracaal/lumbaal) met de ziekte van Forestier. Duidelijk is te zien dat de wervels aan elkaar zijn vastgegroeid in een golvend patroon.[1]
Hyperostosis ankylosans vertebralis senilis
ICD-10 M48.1
OMIM 106400
DiseasesDB 4932
eMedicine artikel/1258514artikel/388973
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

De ziekte van Forestier, ook wel hyperostosis ankylosans vertebralis senilis ('ouderdomsgerelateerde stijfheid van de wervelkolom door overmatige botweefselvorming') of DISH (diffuse idiopathische skeletale hyperostose) is een skeletafwijking waarbij door overmatige botweefselvorming karakteristieke afwijkingen ontstaan, vooral in de wervelkolom en op plaatsen waar ligamenten en pezen aan het bot vastzitten. De ziekte behoort tot de spondylartropathieën.

Synoniemen[bewerken]

  • Ziekte van Forestier (Morbus Forestier)
  • Ziekte van Forestier-Rotés Querol
  • Hyperostosis ankylosans vertebralis senilis
  • Diffuse Idiopathic Skeletal Hyperostosis (DISH)
  • Spondylitis ossificans ligamentosa
  • Spondylosis hyperostotica
  • Fysiologische vertebrale ligamenteuze calcificatie
  • Gegeneraliseerde juxta-articulaire ossificatie van de vertebrale ligamenten
  • Spondylosis deformans
  • Osteophytosis vertebralis

Ontdekking en naamgeving[bewerken]

De ziekte is vernoemd naar de Franse internist Jacques Forestier (1890-1978) die samen met de Spaanse reumatoloog Jaume Rotés Querol (1921-2008) in 1950 voor het eerst deze aandoening beschreef.[2][3] De naam DISH werd in 1975 voorgesteld door Donald Resnick.[4]

Etiologie[bewerken]

Het is een ziekte die klinisch, radiologisch en pathologisch onderscheiden kan worden van andere ziekten. Het zou kunnen dat deze aandoening echter geen ziekte is als zodanig, maar eerder een kwetsbare toestand van het lichaam waarin overmatig botweefsel wordt gevormd als gevolg op prikkels die bij andere mensen slechts een matige botvorming zouden veroorzaken.[5] Botweefsel wordt gevormd op plaatsen waar het bot spanning ondervindt. Deze plaatsen zijn over het algemeen daar waar ligamenten en pezen aan het bot vastzitten. Dit soort botweefselvorming kan vooral plaatsvinden in de wervelkolom, maar ook op andere plaatsen in het lichaam, zoals (in aflopende volgorde van voorkomen) de pelvis, hiel, voet, elleboog, hand/pols en knie.[6]

Symptomen[bewerken]

De ziekte zou vooral 's ochtends en bij kou klachten zoals stijfheid van de borst- en lendenwervelkolom, rugpijn, verminderde mobiliteit, kwetsbaarheid en toenemende pijn bij bewegen veroorzaken, dit is echter niet bewezen.[7][8] Men kan ook pijn in de hak ervaren omdat bij botaangoei in de hak het volledige lichaamsgewicht hierop rust. De aandoening kan niet uit enkel de voorgeschiedenis of lichamelijk onderzoek worden aangetoond. Bij mensen met Forestier zou verder vaker overgewicht en een lichte vorm van diabetes mellitus voorkomen.[7]

Incidentie, prevalentie, risico[bewerken]

Forestier komt vooral voor bij personen ouder dan 50 jaar met een gemiddelde leeftijd van 65 jaar.[7][9] Ongeveer 19% van de mannen, en 4% van de vrouwen boven de 50 jaar in de Verenigde Staten heeft Forestier,[10] en ongeveer 12% van de mensen boven de 65 jaar.[11][12] In Nederland komt het voor bij 17% van de mensen boven de 50 jaar.[13] Het komt zelden voor op jongere leeftijd. Forestier komt bij mannen twee maal vaker voor dan bij vrouwen.[14] Het wordt geassocieerd met diabetes mellitus, obesitas, hypertensie en jicht.[11]

Forestier komt behalve bij mensen ook veelvuldig voor bij dieren. Het zou voorkomen bij 1-3% van de bavianen en apen, en tevens in gorilla's, beren, kamelen, paarden, bizons en walvissen. Het zou tevens zijn voorgekomen bij de dinosaurus. Het zou bij 15-25% van de oudere zoogdieren voorkomen. [15]

Diagnose[bewerken]

Betrokkenheid van de wervelkolom wordt vastgesteld aan de hand van drie criteria.[5][14] Deze criteria hebben onder andere tot doel andere aandoeningen van de wervelkolom uit te sluiten.

  1. De aanwezigheid van kalk of bot aan de voor- of buitenzijde (anterolateraal) van ten minste vier opeenvolgende wervels. De vorm van deze kalk of botvorming is veelal golvend (zie afbeelding), echter dit is niet noodzakelijk voor het vaststellen van de aandoening.
  2. Behoud van tussenwervelschijf dikte. Zo goed als geen degeneratie van de tussenwervelschijf.
  3. Geen ankylose van het apofysaire gewricht en erosie van het sacroilliacale gewricht, sclerose of intra-articulaire ossale fusie.

Aandoeningen die veel lijken op Forestier zijn de ziekte van Bechterew en artrose. Om deze aandoeningen uit te sluiten wordt een bloedonderzoek gedaan.

Radiografische bevindingen[bewerken]

Bij radiologisch onderzoek kan in een vroeg stadium overmatige botafzetting gezien worden aan de voorzijde van de wervels. Langzaamaan worden dit uitstulpingen die de intervertebrale ruimte overspannen. Hierdoor ontstaat een kenmerkend golvend patroon dat men bij een zijwaartse opname kan zien. De botafzettingen kunnen zowel grof als vloeiend zijn en de dichtheid van de botafzettingen kan sterk verschillen. De botafzettingen kunnen onderbroken worden door minder dichte delen, dit zijn uitstulpingen van de tussenwervelschijf. [16]

Cervicale wervelkolom[bewerken]

In de cervicale wervelkolom komen de afzettingen zowel links als rechts aan de voorzijde van de welvelkolom voor en in een minderheid van de gevallen ook aan de achterzijde.[16]

Thoracale wervelkolom[bewerken]

Afwijkingen bij de ziekte van Forestier worden het meest gezien in de thoracale wervelkolom en dan vooral tussen de zevende en elfde thoracale wervel. Botvorming vindt plaats aan de voorzijde van de wervels en in sterkere mate rechts dan links. Het is vooral rechts omdat links de pulseringen van de aorta excessieve neerslag van calcium tegengaan.[16]

Lumbale wervelskolom[bewerken]

Behandeling[bewerken]

Medicamenteus[bewerken]

Er zijn geen medicijnen die Forestier kunnen genezen. Behandeling met medicijnen is er vooral op gericht om klachten te verminderen zoals pijn. Verder is de gedachte dat gebieden in de rug ontstoken kunnen raken en dat dit klachten geeft en mogelijk verdere verergering, hoewel een causaal verband niet is bewezen. Ontsteking kan worden bestreden met ontstekingsremmers.[7]

Niet-medicamenteus[bewerken]

Fysiotherapie en manuele therapie laten een vermindering zien van pijn en een verbetering in de beweeglijkheid van de rug.[7][17][18]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen

Voetnoten

  1. Afbeelding dr. Jochen Lengerke, 15 september 2009
  2. Forestier J., Rotes-Querol J. Senile Ankylosing Hyperostosis of the Spine, Ann Rheum Dis. december 1950, vol. 9(4), pag. 321–330. Artikel op Pubmed
  3. Uppal S., Wheatley A. H. Transpharyngeal approach for the treatment of dysphagia due to Forestier's disease, The Journal of Laryngology and Otology, april 1999, vol. 113, pag. 366-368 Artikel op Pubmed
  4. Resnick D. et al. Diffuse idiopathic skeletal hyperostosis (DISH): Forestier's disease with extraspinal manifestations. Radiology, 1975, vol. 115, pag. 513-524.
  5. a b Resnick (1996), pag. 378
  6. Resnick (1996), pag. 381
  7. a b c d e Patiëntinformatie van het reumafonds, versie 19 juli 2013
  8. Mader R et al. Metabolic Syndrome and Cardiovascular Risk in Patients with Diffuse Idiopathic Skeletal Hyperostosis, Seminars in Arthritis and Rheumatism, vol 38(5), april 2009, pag. 361-5, Artikel op Pubmed
  9. Resnick D. et al. Diffuse idiopathic skeletal hyperostosis (DISH) [Ankylosing hyperostosis of Forestier and Rotes-Querol] Seminars in Arthritis and Rheumatism, 1978, vol. 7, pag. 153-187
  10. Rothschild (2011), sectie Epidemiology
  11. a b Evans J.G. et al Oxford Textbook of Geriatric Medicine, Oxford University Press, Oxford, 2000, tweede editie, pag. 573
  12. Yadav K.K. et al. Diffuse Idiopathic Skeletal Hyperostosis, Indian Academy of Clinical Medicine, vol. 2(4), oktober-december 2001, pag. 319 Artikel op medind
  13. Westerveld L.A. et al. The prevalence of diffuse idiopathic skeletal hyperostosis in an outpatient population in The Netherlands, The journal of rheumatology, vol 35(8), augustus 2008, pag 1635-8, Artikel op Pubmed
  14. a b Uppal (1999), pag. 367
  15. Rothschild (2011), sectie Background
  16. a b c Resnick (1996), pag. 380
  17. Al-Herz A et al. Exercise therapy for patients with diffuse idiopathic skeletal hyperostosis, Clin Rheum, vol 27(2), 2008, pag 207-210, Artikel op Springerlink
  18. Troyanovich DC, A structural chiropractic approach to the management of diffuse idiopathic skeletal hyperostosis, Journal of Manipulative and Physiological Therapeutics, vol 26(3), maart 2003, 202-206, Artikel op JMPT

Literatuur

  • Wirth C.J. Praxis der Orthopädie, Georg Thieme Verlag, Stuttgart/New York, 2001, ISBN 3-13-125683-4