Zittende godin van Çatal Hüyük

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zittende moedergodin van Çatal Hüyük

De Zittende godin van Çatal Hüyük is een neolithisch beeld van een onbekende kunstenaar of kunstenares, daterend van ergens tussen het 7e en 5e millennium v.Chr. Dit vruchtbaarheidssymbool werd in 1961 door archeoloog James Mellaart opgegraven in het Turkse Çatal Hüyük.

Afbeelding en symboliek[bewerken]

De Zittende godin van Çatal Hüyük, aan beide kanten geflankeerd door een luipaard, is een naakte vrouwenfiguur in terracotta, die een bijzondere betekenis moet hebben gehad. Het beeld lijkt van invloed te zijn geweest op de afbeelding van de latere Anatolische godin Cybele.

De Venus van Çatal Hüyük is zittend afgebeeld. Opvallend is dat haar armen op armsteunen van de troon rusten, die geboetseerd zijn in de vorm van de kop van katachtigen. Vanuit een hoger niveau van beschouwing lijkt zij deze schepsels te beheersen, als heerseres over de natuur, of als 'Moeder natuur'.

Gelijkaardige beeldvorming werd gebruikt in verschillende andere oude culturen in Anatolië en elders, gelijktijdig ermee of erna. Namen die deze culturen aan de moedergodin gaven waren Ishtar in het oude Sumerië en Babylon, Isis in het Oude Egypte, Hepat in Hattusas, Kubaba bij de Hettieten en Cybele in Anatolië en het Oude Griekenland. In het Indiase subcontinent is dit de idee van de Pashupati. Bij de latere Romeinen werd Demeter gelijkaardig afgebeeld.

Het lijkt erop dat zij zopas bevallen is, terwijl het kind nog tussen haar voeten rust.

Venusassociatie[bewerken]

Deze zittende godin wordt onder de noemer 'Venusfigurines' geklasseerd, een term voor het eerst gebruikt in de jaren 1860 ten overstaan van een grote groep beeldjes met de volgende eigenschappen:

  • Deze figurines zijn alle vrouwelijk
  • Deze figurines zijn bedoeld als voorstelling van concepten van vrouwelijkheid, vrouwelijk geslacht, vruchtbaarheid en kinderdracht, en als zodanig zijn de anatomische delen die daarmee verband houden sterk benadrukt.

Venusachtige gegevens: grotere borsten, buik en dijen.

Er zijn in Çatal Hüyük ook nog een aantal godinnenartefacten teruggevonden, gemaakt van terracotta of uit steen gehouwen. Moedergodinnen worden in verschillende vormen weergegeven: als jong meisje, volwassen of oudere vrouw, of al barend.

Referenties[bewerken]

  • Mellaart, James : Çatal Hüyük, A Neolithic Town in Anatolia, London, 1967
  • Guide book of "The Anatolian Civilizations Museum"

Externe links[bewerken]