Zuidas

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zuidas
Wijk van Amsterdam
Map NL - Amsterdam - ZuidWTC.png
Kerngegevens
Gemeente Amsterdam
Stadsdeel Zuid
Oppervlakte 225 ha  
Overig
Postcode(s) 1077
Website www.zuidas.nl
Panorama van de Zuidas
Maquette van dokmodel van de Zuidas
Woontorens van het project Amsterdam Symphony

De Zuidas is een zakendistrict in ontwikkeling in Amsterdam, in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De Zuidas ligt aan weerszijden van de Ringweg-Zuid (A10) tussen de rivieren Amstel en Schinkel in het stadsdeel Zuid. In het midden bevindt zich Station Zuid. De opzet is vergelijkbaar met die van La Défense in Parijs en The Docklands in Londen. De schaal is beter te vergelijken met de Brusselse Noordruimte. Het is het grootste van de zes Nieuwe Sleutelprojecten van de Nederlandse Rijksoverheid. Het hele project beslaat 225 ha Amsterdamse grond. De Zuidas is in het buitenland ook wel bekend als de 'Financial Mile'.

Station Amsterdam Zuid moet volgens de plannen uitgroeien tot een soort tweede Centraal Station, met haltes voor onder meer de Noord/Zuidlijn, de HSL-Zuid en de Hogesnelheidslijn naar Duitsland en voorts de bestaande trein- en metrodiensten. Met deze verbindingen wordt Amsterdam Zuid voor 3 miljoen mensen binnen drie kwartier bereikbaar.

De Zuidas bevindt zich nu in fase 3, de fase van planvorming. Eind 2009 is zowel Amsterdam Symphony als het Mahler4-project opgeleverd. Door de economische crisis zijn er op dit moment geen grote projecten meer in aanbouw. Naast de twee genoemde projecten zijn in een eerder stadium onder andere voltooid de hoofdkantoren van de ING Bank en van de ABN-Amro Bank. Het in 1985 gebouwde World Trade Center (WTC) werd gerenoveerd en uitgebreid.

Volgens de planning zou de complete Zuidas rond 2035 klaar moeten zijn.[1]

Infrastructuur boven- of ondergronds[bewerken]

Voor de infrastructuur van de Zuidas zijn drie modellen onderzocht, te weten:

  • Het dokmodel: alle infrastructuur onder de grond, met daarboven de stad;
  • Het dijkmodel: alle infrastructuur blijft bovengronds, slechts incidenteel overbouwd;
  • Het dekmodel: de infrastructuur grotendeels bovengronds, maar met een overkapping (ook wel kunstwerk).

Het Basisdocument Zuidas (november 2000) concludeert dat het dokmodel technisch haalbaar is en de beste waarborg biedt voor de beoogde kwaliteit. De Gemeenteraad van de gemeente Amsterdam sprak in 2000 zijn voorkeur uit voor het dokmodel. De staatssecretaris van VROM heeft in juli 2002 de gezamenlijke wens van Rijk en gemeente (met het dijkmodel als terugvaloptie) op schrift vastgelegd. De A10, de metrolijnen en de spoorlijnen zullen daarom over een lengte van 1200 meter in een tunnel worden gelegd, waardoor 24 hectare aan nieuwe bouwruimte ontstaat.

De gemeenteraad van de gemeente Amsterdam ging in april 2005 akkoord met het dokmodel. Alleen SP en Amsterdam Anders/De Groenen stemden tegen. De financiering van het project is nog niet rond.

Op 9 februari 2012 hebben de gemeente Amsterdam, Provincie Noord-Holland en het Rijk een akkoord gesloten waardoor de Ringweg A10 bij Station Zuid ondergronds wordt gelegd. De kosten bedragen zeker 1,4 miljard euro. Tevens worden de metroperrons op station Zuid 'omgeklapt' van de oostzijde naar de westzijde, waardoor de aansluiting van de Amstelveenlijn onmogelijk wordt. Dit betekent tevens het einde van de Amstelveenboog, de verbindingstunnel van Station Zuid naar de Buitenveldertselaan, waarmee de verlenging van de Noord/Zuidlijn richting Amstelveen definitief van de baan is.[2]

Amsterdam Zuidas Onderneming[bewerken]

Op 21 januari 2004 besloten de Gemeente Amsterdam en de Rijksoverheid samen de Amsterdam Zuidas Onderneming op te richten. Dit bedrijf moet ervoor zorgen dat de spoor- en autowegen tussen de Amstel en de Schinkel ondergronds worden gehuisvest, waardoor verkeersoverlast beperkt wordt en de grond boven op de tunnel gebruikt kan worden voor bebouwing. Tevens moet het bedrijf de projecten in de Zuidas gaan coördineren. Naast de beide overheden worden private ondernemingen uitgekozen in een selectieprocedure om het Zuidasdokproject mee te helpen realiseren.

Oorspronkelijk geselecteerde private partijen[bewerken]

In de oorspronkelijke selectieprocedure zijn in september 2005 ABN AMRO, ING Real Estate, Fortis, Rabobank en de Bank Nederlandse Gemeenten geselecteerd om deel te nemen aan de Amsterdam Zuidas Onderneming. Samen met de overheid werkten deze partijen aan een ontwerp voor de Zuidas. Hiervoor is 'gerekend en getekend' onder begeleiding van het ingenieursbureau Arcadis. De studie die hieruit voortkwam heeft geleid tot dusdanige wijzigingen in de oorspronkelijke scope en de projectopzet, dat men een nieuwe selectieronde op zijn plaats vond.[3] Anders dan eerst de bedoeling was beperkt de zeggenschap van de onderneming zich niet langer tot de Dokzone, want ook de ontwikkeling van het gebied rondom de Dokzone wordt nu opgenomen in het werkterrein van de onderneming. Daarnaast kunnen mogelijk deelnemende partijen meedoen aan de daadwerkelijke vastgoedontwikkeling.

Nieuwe selectieprocedure voor private partijen[bewerken]

Op 8 februari 2007 is de Selectieleidraad Zuidas Onderneming aangekondigd in het Financieele Dagblad en de Europese editie van de Financial Times. De termijn voor indiening sloot op 22 maart 2007. De banken met de beste financiële aanbieding op het Zuidasontwerp verkrijgen in de tweede helft van 2007 een plaats in de Zuidas NV, naast de gemeente Amsterdam, de rijksoverheid en de eerder geselecteerde private partijen.[3]

In november 2006 heeft het kabinet de keuze voor het dokmodel herbevestigd en hebben gemeente en Rijk het groene licht gegeven voor het omvormen van het Amsterdamse "Project Zuidas" tot de "Amsterdam Zuidas Onderneming in oprichting". Op 1 februari 2007 werd de Zuidasorganisatie omgevormd tot de "Zuidas Onderneming in oprichting", waarmee het in november 2006 door de gemeente Amsterdam en het Rijk genomen besluit geëffectueerd werd.[3] De deelnemers aan deze Onderneming hebben wel hun twijfels geuit bij de financiële aspecten van het project.[4]

Raad van Commissarissen en Raad van Bestuur van de onderneming[bewerken]

Bij het besluit tot omvorming van het "Project Zuidas" tot de "Amsterdam Zuidas Onderneming in oprichting” in november 2006 werd Elco Brinkman door het kabinet aangewezen als voorlopige president-commissaris van de onderneming. Zijn taak is de oprichting van de onderneming, die gepland staat voor medio 2007, voor te bereiden. Bij de definitieve omvorming op 1 februari 2007 werden op voordracht van Brinkman de heren Duco Stadig en Jan Doets als commissaris benoemd. Doets was al sinds maart 2005 als kwartiermaker actief bezig met de voorbereiding van de Amsterdam Zuidas Onderneming. Stadig is een voormalig wethouder Ruimtelijke Ordening van Amsterdam. De verwachting is dat de Raad van Commissarissen op korte termijn verder uitgebreid zal worden.[3]

De Raad van Commissarissen heeft ingestemd met de aanstelling van Bob van Reeth en Paul van Beek als supervisoren van de Amsterdam Zuidas Onderneming. De supervisoren bewaken de architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit van het project. Van Reeth is voormalig Vlaams Bouwmeester.[3]

Gemeentelijke dienst Zuidas Amsterdam[bewerken]

Jan Stoutenbeek was van 2003 tot 2009 directeur van de gemeentelijke dienst voor de Zuidas, aanvankelijk geheten Projectbureau Zuidas [3]. Blijkens een bericht in de Volkskrant van 4 juni 2008 zou hij volgens het Bureau Integriteit van de gemeente Amsterdam een "te innige" relatie hebben onderhouden met één van de hoofdverdachten in de vastgoedfraude rond de Zuidas.
Per september 2009 is Klaas de Boer (ir. K.W. de Boer) benoemd tot directeur van Zuidas Amsterdam.[5]

Projecten[bewerken]

Binnen de Zuidas zijn verschillende projectgebieden aangewezen. Enkele belangrijke zijn:

  • World Trade Center en Zuidplein, gelegen ten noorden van Station Zuid. Dit project is tot dusver het enige afgeronde project in de Zuidas. Het bestond uit het renoveren van het bestaande WTC-complex in 2002, nieuwbouw van het WTC (H- en I-toren) aan het Zuidplein in 2004 en het herinrichten van het Zuidplein in hetzelfde jaar.
  • Mahler4, gelegen in het hart van Zuidas, tussen de Gustav Mahlerlaan, het Mahlerplein, de A10 en de Parnassusweg. Met dit project is begonnen in 2002 en daarmee is het een van de oudste projecten van de Zuidas. Het omvat onder andere het nieuwe hoofdkantoor van ABN AMRO en de gebouwen Ito-toren, SOM, Viñoly, Architecten Cie, UN Studio en het Baker & McKenzie House. Met het bouwen van fase 3, het laatste gedeelte, is in 2006 begonnen. Met de oplevering van deze gebouwen in 2010 wordt project Mahler4 voltooid.
  • Gershwin, gelegen aan de zuidzijde van Zuidas, direct onder Mahler4. Het gebied grenst aan de De Boelelaan, de Parnassusweg, de Gustav Mahlerlaan en de Beethovenstraat. Het accent in dit project ligt op wonen. Het startschot voor de bouw van de eerste woontoren van het project, Amsterdam Symphony, is gegeven door burgemeester Job Cohen op 20 september 2006. Naast Symphony op de hoek van de nieuwe De Boelegracht en het nieuwe Gershwinplein, wordt Miles Building gerealiseerd, het eerste volledige koopwoningenblok op de Zuidas. Naar verwachting zou Gershwin in 2010 volledig opgeleverd zijn.
  • Kop Zuidas, gelegen tussen de Europaboulevard, de A10, het water van de Kleine Wetering en de President Kennedylaan, rondom de RAI. Het is het oostelijkste deel van de Zuidas en het zuidelijkste deel van de Rivierenbuurt. Het accent ligt in dit gebied op het uitgaansleven. Pronkstuk van dit project had het nieuwe musicaltheater van Joop van den Ende moeten worden. De bouw van dit project is in 2006 begonnen.
  • Vivaldi, ook bekend als Drentepark, gelegen aan de zuidkant van de ringweg A10 en tussen de Europaboulevard, de De Boelelaan en de Beethovenstraat. Vivaldi wordt een stedelijk gebied tussen het Amstelpark (oosten) en het Beatrixpark (westen). Aan de kant van het Beatrixpark, dat tussen de projecten Vivaldi enerzijds en Mahler4 en Gershwin anderzijds in ligt, wordt een parkgebouw gerealiseerd. De bouw van het project begon in 2005 met de start van de bouw van het kantoor voor Ernst & Young (Drentestaete III).
  • Het Zuidasdok is de meest complexe operatie in het Zuidasgebied. Het behelste oorspronkelijk het volledig ondergronds brengen van 1.200 meter spoor- en autowegen (A10 en middenberm) tussen de Rozenoordbrug en de Schinkelbrug, om de overlast van verkeer te beperken en ruimte te creëren voor bebouwing boven op de tunnel. Om dit project te financieren en uit te voeren is de publiek-private onderneming ZuidasDok NV opgericht. Naar verwachting zou in 2011 begonnen worden met bouwen en zou rond 2030 het Zuidasdokgedeelte gereed zijn, inclusief bebouwing boven op de tunnels. Op 9 februari 2012 hebben de gemeente Amsterdam, Provincie Noord-Holland en het Rijk een akkoord gesloten waardoor de Ringweg A10 bij Station Zuid ondergronds wordt gelegd. De NS- en metrosporen en -perrons blijven op hun bestaande bovengrondse locatie bestaan. De kosten bedragen zeker 1,4 miljard euro. Tevens worden de metroperrons op station Zuid 'omgeklapt' van de oostzijde naar de westzijde, waardoor de aansluiting van de Amstelveenlijn onmogelijk wordt. Dit betekent tevens het einde van de Amstelveenboog, de verbindingstunnel van Station Zuid naar de Buitenveldertselaan, waarmee de verlenging van de Noord/Zuidlijn richting Amstelveen definitief van de baan is.[2]

Opvallende gebouwen langs de Zuidas[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van gebouwen op de Zuidas voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. De uitvoeringsplanning is hier te downloaden
  2. a b Zuidas snijdt Amstelveen af, www.parool.nl, 9 februari 2012.
  3. a b c d e f Zuidas.nl – Amsterdam Zuidas onderneming van start
  4. "Plan Zuidas gemeente Amsterdam verworpen", 24 april 2008
  5. Klaas de Boer nieuwe directeur Zuidas, 7 juli 2009