Zuidbroek (Groningen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zuidbroek
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Zuidbroek
Zuidbroek (Groningen)
Zuidbroek (Groningen)
Situering
Provincie Groningen
Gemeente Menterwolde
Coördinaten 53° 9' NB, 6° 51' OL
Algemeen
Inwoners (2010[1]) 3.835
Foto's
Petruskerk van Zuidbroek
Petruskerk van Zuidbroek
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Het dorp Zuidbroek (Gronings: Zuudbrouk) is gelegen in de gemeente Menterwolde in de provincie Groningen (Nederland). In 2010 telde Zuidbroek 3.845 inwoners[1].

Geschiedenis van Zuidbroek[bewerken]

In de Middeleeuwen lag Zuidbroek aan een handelsroute richting Duitsland. Door de ligging aan vele transportwegen heeft de plaats industriële ontwikkeling gekend, bijvoorbeeld door een scheepshelling, een motorenfabriek, een vlasfabriek en een aardappelmeelfabriek. Het dorp wordt doorsneden door de A7 die het dorp scheidt in een noordelijk en een zuidelijk deel. De Hervormde kruiskerk staat in het noordelijk deel, terwijl het station en de middenstand zich grotendeels in het zuidelijk deel bevinden. Het Winschoterdiep heeft een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van het dorp. Het kanaal werd vanaf 1612 aangelegd en vanaf de jaren twintig van de 17e eeuw was hierop scheepvaart mogelijk tussen Zuidbroek en Groningen. Het Winschoterdiep kreeg een aftakking naar Veendam, het Muntendammerdiep genaamd. De betekenis van dit laatste kanaal voor scheepvaart en de waterhuishouding is grotendeels overgenomen door het in de twintigste eeuw aangelegde Wildervanckkanaal.

In de jaren twintig van de 17e eeuw kreeg Zuidbroek vermoedelijk een verbinding per trekschuit over het Winschoterdiep met Groningen. Het zou daarmee één van de eerste geregelde trekschuitverbindingen in Nederland zijn.[2]. Sinds 1 mei 1868 heeft Zuidbroek een spoorwegstation aan de Groningen - Nieuweschans en Groningen-Veendam, Station Zuidbroek. In 1959 is het stationsgebouw grondig verbouwd, waarbij de bovenverdieping en gedeelten van de zijvleugels zijn verwijderd. In het gebouw is tegenwoordig het Noord-Nederlands Trein en Tram Museum gevestigd. Vanaf Zuidbroek loopt vanaf de spoorlijn een aftakking naar Veendam en Stadskanaal die gebruikt wordt voor goederenvervoer en persoonsvervoer naar Veendam. Deze lijn was vroeger een onderdeel van de lijnen van de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij (NOLS) waardoor Zuidbroek een knooppunt was. De NOLS exploiteerde eveneens de spoorlijn Zuidbroek - Delfzijl die bij station Zuidbroek begon. Ten noordoosten van het dorp lag eveneens de stopplaats Zuidbroek dorp.

Van 1881 tot 1923 was Zuidbroek het beginpunt van de paardentramlijn van de Eerste Groninger Tramway-Maatschappij die in 1895 Ter Apel bereikte.

Het dorp heeft een monumentale kruiskerk, de Petruskerk, uit de dertiende eeuw in romanogotische stijl. De restauratie van het kerkorgel, in 1795 gebouwd door Heinrich Hermann Freytag en Frans Casper Snitger is in 2007 opgeleverd. De toren staat los van de kerk en heeft gediend als gevangenis.

Botjes Zandgat[bewerken]

Botjes Zandgat is een zandafgraving met een diepte van 32 meter tussen Zuidbroek en Noordbroek.[3] Er wordt nog actief zand gewonnen. De plas wordt tevens gebruikt voor duikactiviteiten. De naam is ontleend aan de voormalige eigenaars, de familie Botjes.

Geboren[bewerken]

Zie ook[bewerken]

De plaats Zuidbroek telt 13 inschrijvingen in het rijksmonumentenregister. Zie Lijst van rijksmonumenten in Zuidbroek voor een overzicht.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b CBS Statline
  2. G. J. Schutten: Verdwenen Schepen, de houten beroepsvaartuigen, vrachtvaarders en vissersschepen van de Lage Landen, Zutphen 2007, ISBN 9789057304866; blz. 167 noemt 1622 als het jaar waarop een gereglementeerde trekschuitverbinding tot stand kwam. In "Golden Raand, Landschappen van Groningen" van Meindert Schroor en Jan Meijering, Assen 2007, ISBN 9789077548233 , wordt op blz. 116 gemeld dat op 16 maart 1628 de eerste schuit voer over het Winschoterdiep tussen Groningen en Zuidbroek, maar dat het niet zeker is of dit wel een trekschuit betrof.)
  3. Onderzoek Delftcluster naar oeverstabiliteit, 2005.