Zuivelfabriek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kaaspersen in "Freia" (foto:Quistnix)

Een zuivelfabriek is een fabriek waarin melk uit de boerderij wordt verwerkt tot zuivelproducten. In de beginperiode, eind 19e eeuw en begin 20e eeuw, werd deze fabriek nog vaak melkinrichting genoemd.

Geschiedenis[bewerken]

Tot eind 19e eeuw werd de melk meestal door boeren zelf verwerkt tot zuivelproducten en rondgebracht. Vanaf eind 19e eeuw zijn vele veelal kleine zuivelfabrieken ontstaan, waar een deel van de productie en verdere distributie van de boeren werd overgenomen. De eerste melkfabrieken werden opgericht door ondernemende pioniers, en niet veel later door zuivelcoöperaties. In Engeland is men in 1870 met de eerste zuivelfabriek begonnen [1] In de Nederlandse provincie Friesland werd in 1879 de eerste zuivelfabriek Zuivelfabriek Freia gesticht.[2] De melk werd vanuit de omgeving aangevoerd met wagens en soms met speciale melkboten. Vele kleine fabriekjes werden met handkracht aangedreven en specialiseerde zich op boterbereiding.

In de begintijd lag de nadruk veelal op het vergroten van de afzet van de boeren. Onder druk van efficiency en kostenbesparing fuseerden veel zuivelfabrieken in de tweede helft van de 20e eeuw tot grote zuivelconcerns.

Op 30 december 2008 zijn in Nederland twee grote zuivelcoöperaties Campina Melkunie en Friesland Foods gefuseerd tot FrieslandCampina. Andere coöperatieve zuivelondernemingen zijn onder meer CONO Kaasmakers in Noord-Holland die de beroemde Beemsterkaas produceert, DOC Kaas in Hoogeveen. Particuliere zuivelondernemingen zijn onder meer Leerdammer in Schoonrewoerd.

Zuivelproducten[bewerken]

Bekende zuivelproducten zijn:

Zuivelproducenten[bewerken]

Hier volgt een lijst van de 10 grootste zuivelproducenten ter wereld, gemeten naar de omzet over 2006[3]:

  1. Nestlé, Zwitserland, 14,8 miljard euro
  2. Danone, Frankrijk, 8,8 miljard euro
  3. FrieslandCampina, Nederland, 8,3 miljard euro
  4. Lactalis, Frankrijk, 8,3 miljard euro
  5. Dean Foods, Verenigde Staten, 7,4 miljard euro
  6. Arla Foods, Denemarken en Zweden, 6,9 miljard euro
  7. Fonterra, Nieuw-Zeeland, 6,7 miljard euro
  8. Dairy Farmers of America, Verenigde Staten, 6,3 miljard euro
  9. Kraft Foods, Verenigde Staten, 5,1 miljard euro
  10. Unilever, Nederland en Groot-Brittannië, 4,3 miljard euro

In onderstaande tabel staan de in Nederland aanwezige zuivelfabrieken opgesomd[4][5].

Bedrijf Plaats Product
Lyempf BV Kampen  ??
Arla Nijkerk  ??
Bel Leerdammer Schoonrewoerd  ??
Bel Leerdammer Dalfsen  ??
CONO Kaasmakers Middenbeemster Kaas
CZ Rouveen Rouveen Kaas
Zuivelfabriek De Graafstroom Bleskensgraaf  ??
DOC Kaas Hoogeveen (2x) Kaas
Friese Ecologische Zuivel Drachten Biologische zuivelproducten
FrieslandCampina 's-Hertogenbosch  ??
FrieslandCampina Born  ??
FrieslandCampina Eindhoven  ??
FrieslandCampina Ede  ??
FrieslandCampina Lutjewinkel  ??
FrieslandCampina Maasdam  ??
FrieslandCampina Rotterdam  ??
FrieslandCampina Holland Cheese Rijkevoort Kaas
FrieslandCampina DMV Veghel  ??
FrieslandCampina Ecomel Limmen  ??
FrieslandCampina Domo Borculo  ??
FrieslandCampina Bedum  ??
FrieslandCampina Butter Lochem Boter
FrieslandCampina Butter Noordwijk (Groningen) Boter
FrieslandCampina Cheese Balkbrug Kaas
FrieslandCampina Cheese Dronrijp Kaas
FrieslandCampina Cheese Gerkesklooster Kaas
FrieslandCampina Cheese Marum Kaas
FrieslandCampina Cheese Steenderen Kaas
FrieslandCampina Cheese Wolvega Kaas
FrieslandCampina Cheese Workum Kaas
FrieslandCampina Cheese Leerdam Kaas
FrieslandCampina Kievit Meppel  ??
FrieslandCampina Professional Nuenen  ??
FrieslandCampina Domo Beilen Melkpoeder, zuigelingenvoeding
FrieslandCampina Leeuwarden  ??
Nutricia Cuijk Cuijk Zuigelingenvoeding
Nutricia Nederland Zoetermeer Zuigelingenvoeding
Hochwald Nederland Bolsward  ??
Hyproca Dairy Ommen  ??
Kaasfabriek Eyssen Oosthuizen Kaas
Koninklijke Eru Kaasfabriek Woerden Kaas
Nestlé Nederland Nunspeet  ??
Phoenix (Vreugdenhil) Scharsterbrug Melkpoeder
Promelca (Vreugdenhil) Gorinchem Melkpoeder
A-Ware Zaandam Kaas
Vika BV Ede  ??
Yakult Almere Probiotische zuiveldrank
Zuivelhoeve Hengelo  ??
Natuurhoeve Benschop Diverse producten
Lebo Kaas (Natuurhoeve) Lopik Kaas
Weerribben Zuivel Nederland (Overijssel) Biologische zuivel
Vecozuivel Zeewolde Biologische zuivel
A-Ware Coevorden yoghurt, melk, karnemelk

Erkenning van bereiders van zuivelproducten[bewerken]

De meeste bereiders van zuivelproducten moeten op grond van EG-Verordening (Nr.)853/2004 worden erkend. De volgende bedrijven zijn erkenningsplichtig:

  • Bereiders van zuivelproducten.
  • Bedrijven die kaas rijpen, versnijden, raspen en/of verwerken.
  • Ompakkers en/of verpakkers van zuivelproducten.
  • Koelhuizen of opslag onder geconditioneerde omstandigheden van zuivelproducten.

Niet erkenningsplichtig zijn bedrijven die zuivelproducten bereiden en deze geheel direct aan de eindverbruiker of consument verkopen.

In Nederland houdt het Centraal Orgaan Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel (COKZ) deze erkenning bij in het "Register van in Nederland erkende zuivelbedrijven in het kader van EU-hygiënepakket".

Aan de hand van het EG-erkenningsnummer kan in dit register de producent gevonden worden. Zo komt bijvoorbeeld een pak melk van Albert Heijn met de code 'NL Z0039 EG' uit de zuivelfabriek van FrieslandCampina in Rotterdam.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Volksvlijt (1875). Vereeniging voor volksvlijt te Amsterdam. p.175.
  2. Willem Jan Van den Bremen (1977) Verandering en continuiteit: Een studie over de dynamiek in en van de ruimtelijke organisatie van de bedrijvigheid met speciale aandacht voor het stelsel van melkverwerking in het ruraal-urbaan spanningsveld in Nederland. VRB drukkerijen. p.97.
  3. Friesland Foods: Koerier, jaargang 11, no. 1 (jan. 2008), p. 15
  4. MJA Sectorraport 2012 Zuivelindustrie, Agentschap NL, 2012
  5. websites betreffende zuivelproducenten