Zuurkast

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Moderne zuurkast.
Laborant aan het werk in een zuurkast.
Vluchtige en ontvlambare oplosmiddelen of reagentia worden opgeslagen in een zuurkast.

Een zuurkast, ook wel trekkast genoemd, is een speciale werkruimte die in elk chemisch laboratorium en ook veel andere laboratoria wordt aangetroffen. Een zuurkast is voorzien van een constante afzuiging om de blootstelling van de laborant aan schadelijke dampen tot een minimum te beperken.

Definitie vertaald uit de NEN-EN 14175-1: Een zuurkast is een beschermingsmiddel geventileerd door een geforceerde afzuiging, met een verstelbare werkopening,

  • met een behuizing ontworpen om de verspreiding van verontreinigingen in de lucht naar gebruikers en overig personeel buiten het beschermingsmiddel te beperken,
  • voor het bieden van een zekere mate van fysieke bescherming en
  • voor het zorgdragen voor een beheerste verspreiding van de verontreinigingen in de lucht.

Aanvullende opmerking; een zuurkast is een geventileerde omkasting welke voldoet aan de eisen gesteld in de EN 14175-2.

Constructie[bewerken]

Zuurkasten hebben hun oorsprong bij de alchemisten met hun gemetselde smidse met rookkanaal. De moderne zuurkast is opgebouwd uit hout, Trespa of staal. E.e.a. is genormeerd met de NEN-EN 14175 en de daarbij behorende NPR 4500. Zuurkasten kunnen zowel aangesloten zijn op een afzuigsysteem naar buiten, al dan niet met een filter, als recirculeren via een filter (recirculatiekast). De recirculatiekast is uitgesloten in de NEN-EN 14175-2. Hoofdstuk 1 Scope). Een norm voor filterzuurkasten, waaronder recirculatiekasten, is momenteel in ontwikkeling (CEN TC 332, WG4).

Zuurkasten komen in verschillende vormen en maten voor. Deel 2 van de NEN-EN 14175 geeft veiligheids- en prestatie-eisen aangaande de constructie van de zuurkast. Zo worden bijvoorbeeld breedtematen aangehouden van 1200mm, 1500mm en 1800mm, is de minimale belastbaarheid van het werkblad voor geschreven, is veiligheidsglas verplicht en is de aanwezigheid van een handleiding met onder andere een type test rapport verplicht. Verder heeft de zuurkast alleen een raam aan de voorzijde. Dit is meestal een verticaal beweegbaar venster die de zuurkast geheel of gedeeltelijk kan afsluiten. Het schuifraam kent een werkstand (meestal 500mm, maximaal 600mm) en een opbouwstand (in Nederland meestal 900mm). De moderne zuurkast is verder o.a. voorzien van een luchtstromingsindicator of VAV-systeem die optisch en akoestisch alarm geeft bij onderschrijding van het gespecificeerde afgezogen volume. Ook is deze voorzien van een schuifraambewaking die de gebruiker attendeert op overschrijding van de werkstand. Richtlijnen voor de correcte plaatsing van zuurkasten staan in de NPR 4500 en NEN-EN 14175-5.

Zuurkasten met afzuiging naar buiten[bewerken]

Deze zuurkasten waren vroeger vaak voorzien van een asbest ventilatiepijp, maar tegenwoordig door een pijp van PVC of polypropeen. Geventileerde zuurkasten worden vooral gebruikt in de industrie. Deze zuurkasten zuigen lucht naar binnen via de voorkant, en blazen dit daarna naar buiten de atmosfeer in via ventilatieschachten. Omdat in zuurkasten vaak met giftige of gevaarlijke stoffen wordt gewerkt dient bij dit type zuurkast goed te worden opgelet waar de lucht naar buiten wordt geblazen zodat er geen gevaar is voor de gezondheid.

Voordelen[bewerken]

  • Chemische en gevaarlijke gassen worden nagenoeg geheel verwijderd uit de werkruimte.
  • Weinig onderhoud nodig.
  • De ventilator zit vaak op het dak, in plaats van boven de zuurkast, waardoor het geluidsniveau beperkt blijft.

Nadelen[bewerken]

  • Vereist ventilatieschachten in het gebouw.
  • Verwarmde lucht wordt ook weggezogen uit de werkruimte en naar buiten geblazen.
  • De afgezogen gassen worden de atmosfeer ingeblazen in plaats van gefilterd.

Zuurkasten met recirculerende afzuiging[bewerken]

Deze zuurkasten vind je veel terug in gebouwen waar de lucht niet naar buiten mag/kan worden geblazen. Recirculatiekasten zijn niet aangesloten op ventilatieschachten. De lucht uit een recirculerende zuurkast wordt via speciale filters gezuiverd en daarna terug de werkruimte ingeblazen.

Voordelen[bewerken]

  • Geen interne ventilatieschachten nodig.
  • Verwarmde lucht gaat niet verloren daar de lucht steeds weer terug wordt geblazen de werkruimte in.
  • Er wordt geen vervuilde lucht de atmosfeer in geblazen.

Nadelen[bewerken]

  • Beperkt inzetbaar vanwege de mogelijkheden/beperkingen van de filters, en met verhoogd risico op onjuist gebruik.
  • De filters moeten regelmatig worden vervangen.
  • Groter risico op blootstelling aan chemische gassen.
  • De ventilator van deze zuurkast zit vaak pal boven de zuurkast, wat soms hinderlijk lawaai tot gevolg heeft.
  • Geen Europese of Nederlandse normen/richtlijnen beschikbaar (in ontwerp)

Oplevering en Periodieke controle[bewerken]

Overeenkomstig de NEN-EN 14175 dient een zuurkast voorzien te zijn van een type test voor ieder type zuurkast, of een kwalificatie per zuurkast. Selectie van de gewenste zuurkast vindt onder andere plaats op basis van onder andere veiligheid en prestaties zoals vastgelegd in het type testrapport (inhoud vastgelegd in de NEN-EN 14175-3 paragraaf 10). In deel 4 en deel 6 zijn voorschriften opgenomen m.b.t. controles bij ingebruikname (commissioning) en periodieke keuring (routine test).

Commissioning[bewerken]

Vaststellen dat de geleverde zuurkast overeenkomt met de gewenste en gecertificeerde zuurkast, dat de ingestelde luchtbehandeling overeenstemt met de specificaties en dat de omgevingsfactoren geen nadelige invloed hebben op het functioneren van de zuurkast met behulp van de testen en/of controles zoals vastgelegd in de NPR 4500. De NPR 4500 geeft aanbeveling om de commissioning door een onafhankelijke partij uit te laten voeren

Voor zuurkasten waarvoor geen type test rapport beschikbaar is, kan overeenkomstig de NEN-EN 14175 niet worden vastgesteld of de geleverde zuurkast overeenkomt met de gewenste en gecertificeerde zuurkast. Door middel van een kwalificatie op locatie wordt een specifieke zuurkast alsnog gecertificeerd.

Routine testen[bewerken]

Vaststellen dat zuurkast zich nog in gelijke staat bevindt als bij levering (of vorige controle en inspectie), dat de ingestelde luchtbehandeling overeenstemt met de specificaties en dat de omgevingsfactoren geen nadelige invloed hebben op het functioneren van de zuurkast met behulp van de testen en/of controles zoals vastgelegd in de NPR 4500. Aanbevolen wordt om de routine test eenmaal per jaar uit te voeren en ten minste de aanbevelingen van de leveranciers aan te houden. De minimale inhoud van de rapportage is vastgelegd in de NEN-EN 14175.

Inhoud Periodiek controle overeenkomstig NPR 4500:[bewerken]

  1. Algemene inspectie van de zuurkast op uitvoering en toegepaste materialen volgens deel 4 par. 5.2
  2. Controle op verklaring leverancier volgens deel 4 par. 5.3
  3. Test op intredesnelheid (intredepatroon) volgens deel 4 par. 5.4
  4. Test op afgezogen volume volgens deel 4 par. 5.5
  5. Test op ruimteluchtsnelheid volgens NPR, bijlage A
  6. Test op alarm systemen volgens deel 4 par. 5.9
  7. Test op geluid volgens deel 4 par. 5.11
  8. Test op lichtopbrengst volgens NPR, bijlage B