Zwangerschapstest

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Het dokters bezoek van Jan Steen. Hier is te zien hoe de dokter een stukje stof (dat in de urine van de patiënt was gedoopt) verbrandt om de zwangerschap te testen
Positieve HCG-urinetest: links de teststreep, rechts de controlestreep

Een zwangerschapstest is een onderzoek om te bepalen of een vrouw zwanger is of niet. Deze testen kunnen bij de drogist, apotheek of online gekocht worden en worden met name thuis gebruikt door vrouwen die uit willen zoeken of zij zwanger zijn.

Zwangerschapstests bestaan al veel eeuwen, maar de eerste vormen ervan waren niet veel beter dan het opgooien van een munt. Zo werd vroeger wel het veterpotje gebruikt, waarmee door een gloeiende veter een scherpe brandgeur werd opgewekt, die een zwangere makkelijk deed kokhalzen (ochtendmisselijkheid).

Later vonden bepalingen gebaseerd op hormoonspiegels ingang. Bij de kikkerproef werd urine van de proefpersoon bij een kikker ingespoten, waarna bij zwangerschap de bloedplaatjes in de kikker een paar dagen later onder invloed van hormonen in de urine van vorm ging veranderen. Door onderzoek van het zwemvlies van het proefdier door middel van een microscoop kon dit worden vastgesteld.

Tegenwoordig wordt vrijwel uitsluitend gebruikgemaakt van een immunologische bepaling van het hormoon humaan chorion gonadotrofine (beta-HCG) in ochtendurine. De testen zijn vaak eenvoudig uit te voeren door een stripje in de urine te houden. Dit kan gedaan worden door eerst urine op te vangen in een potje en daarna de strip in de urine te houden voor een paar seconden. Een andere manier is om de strip enkele seconden direct in de urinestraal boven de wc te houden. Na enkele minuten kan het resultaat afgelezen worden. Het aflezen van het resultaat kan per merk van de test verschillen. Meestal gaat het om een kleurreactie waarbij op een specifieke plaats een (blauw of rood (bij nieuwere testen)) streepje zichtbaar moet worden. Om te beoordelen of de test goed is uitgevoerd is ook vaak een controle aangebracht op de teststrip. Deze moet altijd een positieve reactie vertonen. Als dat niet zo is, moet de test opnieuw uitgevoerd worden. Deze kleurreactie moet echter niet verward worden met de kleurreactie van de urine zelf. Lees daarom altijd goed de bijsluiter van de test voor een goede uitvoering en interpretatie van de test!

Bij niet-zwangere vrouwen en bij mannen is hCG normaal niet meetbaar. Gedurende de zwangerschap zal vanaf het moment van de gemiste menstruatie de hoeveelheid hCG elke 2 tot 3 dagen verdubbelen tot de 10e week. Daarna zal het op een bepaald niveau in het bloed aanwezig blijven. Enkele weken na de bevalling is hCG niet meer meetbaar. De test is, in het geval van zwangerschap, in het algemeen positief vanaf de dag van de verwachte menstruatie (na de bevruchting) of 1 à 2 dagen later. Er worden ook testen aangeboden (zogenaamde Ultra Zwangerschapstest) die dusdanig gevoelig zijn dat er al getest kan worden tot bijna een week voor de menstruatie. Het is echter bekend dat 60% van de zwangerschappen voortijdig eindigen. Veelal gebeurt dat zeer vroeg in de zwangerschap (in het subklinische stadium). Het gebruik van deze ultra zwangerschapstesten wordt over het algemeen niet aangeraden. Testen op of rond de te verwachten menstruatie is wel toegelaten. Naast de urine testen is de Beta-hCG-bepalingen in het bloed gevoeliger. De betrouwbaarheid is hoog: ca. 99% sensitiviteit en specificiteit. Hiermee behoort de zwangerschapstest tot een van de meest betrouwbare zelftesten. Onjuiste uitslagen komen daarom vrijwel niet voor. In specifieke gevallen kan de test fout negatief of positief aangeven.

Foutief negatieve uitslagen kunnen soms voorkomen door:

  • te vroeg te testen: nog niet voldoende hormoon aangemaakt. De test kan dan na een paar dagen herhaald worden. Indien er sprake is van zwangerschap zal de test dan alsnog positief zijn.
  • buitenbaarmoederlijke zwangerschap: lagere hormoonspiegels
  • veel drinken (plas minder geconcentreerd). De urine wordt dan in die mate verdund dat een positieve reactie gemist kan worden. In dat geval kan de test herhaald worden met ochtendurine. De eerste urine van de dag is altijd meer geconcentreerd. De kans dat dan de test foutief negatief is, is dan veel kleiner.
  • het niet goed volgen van de bijsluiter

Foutief positieve uitslagen kunnen soms voorkomen door:

  • al weer afgebroken zwangerschap (vrucht binnen enkele dagen spontaan verloren gegaan, hormoon ijlt nog wat na)
  • oude of onjuist bewaarde of verkeerd uitgevoerde test
  • het niet goed volgen van de bijsluiter (bijvoorbeeld het later aflezen dan toegestaan)

In 1971 was de eerste test ontwikkeld die men thuis kan uitvoeren. Momenteel kunnen (digitale en normale) testen gekocht worden bij drogisten, apotheken of via internet.