Zwarte Dood
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De Zwarte Dood is de naam voor een epidemie die tussen 1347 en 1351 in Europa woedde en vele slachtoffers maakte, soms tientallen procenten van de bevolking. Meestal wordt aangenomen dat het hier de pest betrof, maar hierover bestaat geen absolute zekerheid. Er is een mogelijkheid dat de epidemie veroorzaakt werd door een filovirus. Tot deze groep van virussen behoren onder meer het ebolavirus en het marburgvirus. De pest daarentegen wordt niet veroorzaakt door een virus, maar wel door de bacterie Yersinia pestis, die verspreid wordt door vlooien die met name op de zwarte rat parasiteren. Dit werd pas honderden jaren later bekend.
Inhoud |
[bewerken] Oorsprong
Hoewel het niet helemaal duidelijk is waar de pandemie in de 14e eeuw begonnen is, is wel zeker dat hij uit Azië kwam. In Europa werd Italië het eerst getroffen en ging vervolgens met de klok mee Europa door: Frankrijk en Spanje, Engeland (in 1348), Duitsland, Noorwegen (in 1349 in Bergen door een schip met graan uit Engeland) en tenslotte Rusland rond 1351.
|
|
Men vermoedt dat de Zwarte Dood zijn oorsprong in Mongolië vond, en dat de ziekte via de Krim naar Italië kwam. Een Kipchak leger zou in 1346-1347 besmette lijken met de bacterie met behulp van katapults over de muren van Feodosija, een handelspost van Genua op de Krim, hebben gegooid.
Omdat het onduidelijk was waar de pest echt vandaan kwam, dachten de mensen dat het een straf was van God, maar omdat iedereen slachtoffer werd, streng gelovig of niet, gingen velen twijfelen en kregen de joden de schuld. Met name na de door marteling geforceerde bekentenis van de Joodse arts Balavignus ging het nieuws dat de Joden de waterputten en bronnen hadden vergiftigd, als een lopend vuurtje door Europa, met catastrofale gevolgen voor de Joden.
[bewerken] Joodse reinigingswetten
Het klopte inderdaad dat de joden minder snel ziek werden, maar dit kwam omdat zij, door hun reinigingswetten uit het oude testament, veel hygiënischer leefden dan de andere mensen. Met name de Joodse wijk van Straatsburg viel heel erg in positieve zin op, omdat hier slechts 5% van de bevolking slachtoffer werd. Dit was te danken aan de reinigingswetten uit het oude testament die door de Joodse arts Balavignus consequent werden doorgevoerd.
[bewerken] Pogroms
In plaats van dat de maatregelen van Balavignus werden overgenomen, werd hij net zo lang gemarteld totdat hij "bekende" de waterputten te hebben vergiftigd. Hierna zijn talloze pogroms uitgevoerd in heel Europa, met tienduizenden Joodse slachtoffers. In de steden Bazel, Frankfurt am Main, Straatsburg en Keulen werd de totale Joodse bevolking uitgemoord.
[bewerken] Slachtoffers
In Europa heeft de ziekte belangrijke verminderingen van de inwonertallen veroorzaakt; sterfte van tientallen procenten was niet uitzonderlijk. Geschat wordt dat in totaal ongeveer een derde van de bevolking van Europa stierf. Pas rond 1600 zou de bevolking weer op het dezelfde bevolkingsaantal komen van voor de epidemie.
In het boek "The Coming Plague" uit 1994 stelt de Amerikaanse schrijfster Laurie Garrett dat de Chinese bevolking daalde van 123 miljoen in 1200 tot 65 miljoen in 1393 en dat dit waarschijnlijk werd veroorzaakt door de pest en de hongersnood die erop volgde (de maatschappij raakte vaak ontwricht na een uitbraak van een epidemie, doordat ook de beroepsbevolking zwaar werd getroffen).
[bewerken] Literatuur
- CANTOR Norman F., De zwarte dood; hoe de pest de wereld veranderde. Kampen: Agora, 2003.
- ZIEGLER Phillip, The Black Death. Harmondsworth: Penguin Books, 1970.
[bewerken] Romans
- BEIRS van Jean-Claude en Pat, Jonkvrouw.
- WILLIS Corrie, Zwarte winter.
[bewerken] Zie ook
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Black Death van Wikimedia Commons. |
