Zwarte populier

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zwarte populier
Poplar.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Fabiden
Orde: Malpighiales
Familie: Salicaceae (Wilgenfamilie)
Geslacht: Populus (Populier)
Soort
Populus nigra
L. (1753)
Oude bomen aan de Elbe
Oude bomen aan de Elbe
Schors met vergroeiïngen
Schors met vergroeiïngen
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De zwarte populier (Populus nigra) is een plant uit de wilgenfamilie (Salicaceae). Het is een boom die van nature voorkomt in vrijwel heel Europa, Noord-Afrika, Centraal-Azië en West-Azië. Het gebied strekt zich naar het noorden uit tot aan de 64e breedtegraad. De boom kan 100 tot 150 jaar oud worden en soms tot 300 jaar.

De zwarte populier geldt als de meest bedreigde boomsoort in Europa. De plant dankt deze status aan het massaal aanplanten van cultivars en het verdwijnen van zijn natuurlijk milieu.

De dikste bekende zwarte populier van Nederland (met een omtrek van 5,7 m in 2009) staat aan de rand van het Vondelpark in Amsterdam[bron?].

Beschrijving[bewerken]

De boom kan tot 35 m hoog worden met afstaande takken (behalve de Italiaanse populier) en een brede, onregelmatige kroon. De bast is donkergrijs tot zwart met een diep, x-vormig gegroefde schors en veel knobbels en vergroeiïngen. De geelgrijze twijgen zijn rond en glad en hebben kleverige, roodachtige knoppen.

De afwisselend geplaatste 5-8 cm lange en 6-8 cm brede, ruitvormige bladeren hebben een spitse top en een ronde, 2-6 cm lange bladsteel. De bladrand is getand. De bovenkant van het blad is donkergroen en de onderkant groen. Bij het uitlopen rond half april tot begin mei is het blad groen tot bruingroen.

De zwarte populier is tweehuizig (er zijn aparte mannelijke en vrouwelijke bomen) en bloeit in Nederland in maart-april. De bloeiwijze is een 10 cm lang, hangend katje dat meestal voor het uitlopen van het blad verschijnt. Mannelijke bloemkatten hebben 6-30, paarse meeldraden. Ze vallen spoedig af na het loslaten van het stuifmeel, dat vervolgens door de wind wordt verspreid. (windbestuiving).

De vrouwelijke katjes blijven na de bestuiving tot in mei en juni hangen. Dan springt de kortgesteelde, tweekleppige doosvrucht open en komt het 3 x 1 mm grote zaad vrij. Het is omgeven door donzig pluis en voert ver op de wind mee. Sommige bomen produceren zoveel pluis dat het lijkt of het sneeuwt. Mensen kunnen voor dit pluis allergisch zijn. Daarom bestaan de meeste rassen uit alleen maar mannelijke bomen. Lang niet alle pluis bevat een zaadje.

Zaadpluis

De zwarte populier wordt vegetatief vermeerderd door winterstek, maar wordt ook via zaad vermeerderd.

Ecologische betekenis[bewerken]

De zwarte populier is samen met wilgen typerend voor het zachte ooibos. Het zaad verspreidt zich stroomafwaarts en komt dan op de lijn van nat en droog tot ontkieming. In het Gelderse Poort project kwam de zwarte populier spontaan tot ontkieming terwijl er onderzoek gedaan werd waarom de plant zo slecht kiemt.

Plantengemeenschap[bewerken]

De zwarte populier is een kensoort voor het bijvoet-ooibos (Artemisio-Salicetum albae).

Bescherming[bewerken]

Nu natuurontwikkeling steeds populairder wordt, wordt de zwarte populier aangeplant en komt het milieu dat gunstig is voor de zwarte populier terug. Doordat inheemse soorten geprefereerd worden, worden exoten en cultivars veelal geringd of geruimd, waardoor er ruimte komt voor inheemse planten.

Commerciële betekenis[bewerken]

Bij de aanplant van populieren wordt vooral gekozen voor een cultivar van de populier, de Canadapopulier. Deze cultivar is ontstaan door kruising van de zwarte populier met een Amerikaanse populier. Men vermeerdert deze hybride populieren door middel van stekken. Deze veelal steriele bomen groeien sneller en rechter omhoog waardoor het hout waardevoller is. Ook is de zwarte populier gevoeliger voor plagen dan veel hybriden. De Canadapopulier is in Noord-Brabant, waar deze in de omgeving van Schijndel in grote hoeveelheden is aangeplant voor onder meer de klompenindustrie, beter bekend onder de dialectisch aanduiding 'Kanidas.

Rassen[bewerken]

In Nederland worden de volgende rassen aangeplant:

  • Ankum, mannelijke boom
  • Brandaris, mannelijke boom
  • Italica, mannelijke boom
  • Loenen (ook wel Terwolde), vrouwelijke boom
  • Schoorldam, vrouwelijke boom
  • Vereecken, mannelijke boom
  • Wolterson, vrouwelijke boom

Van de zwarte populier wordt sinds de 18e eeuw Italica aangeplant. Deze heeft een kenmerkende smalle zuilvorm. Deze variëteit werd vooral aangeplant als ornamentale boom en in windsingels, niet voor de houtproductie.

Driehoekigblad van de Italiaanse populier
Ruitvormigblad van de Italiaanse populier

Ziekten en plagen[bewerken]

De zwarte populier kan aangetast worden door de populierenroest Melampsora larici-populina en schimmels van het geslacht Marssonina. Een andere bladziekte is bladvlekkenziekte (Marssonina brunnea), waarbij op de bladeren olijfgroene of bruinzwarte vlekken ontstaan.

Van belang zijnde insecten zijn de wilgenhoutrups, de horzelvlinder en de satijnvlinder.

De zwarte populier is de winterwaardplant van de wollige slawortelluis.

Externe link[bewerken]