Zweden (volk)
| Zweden | ||||
.jpg) |
||||
| Verschillende bekende Zweden; van links naar rechts: Gustav Vasa, Carl Linnaeus, Jöns Jakob Berzelius, Alfred Nobel, Selma Lagerlöf, Ann-Margret, Björn Ulvaeus en Markus Näslund | ||||
| Verspreiding |  Zweden (9 miljoen) Verenigde Staten (4 miljoen) Canada (300.000) Finland (300 000) Argentinië (175.000) Brazilië (32.975) |
|||
| Taal | Zweeds | |||
| Verwante groepen | Noord-Germaanse volken | |||
|
||||
De Zweden (Zweeds: svenskar) zijn een etnische groep die onderdeel is van de Noord-Germaanse volken. Autochtone Zweden zijn niet per se Zweden. Er leven in Zweden bijvoorbeeld vele autochtone Zweden die Finse voorouders hebben. De termen autochtoon en allochtoon zijn politiek van aard.
Inhoud |
Definitie [bewerken]
Er is geen eenduidige definitie van de Zweedse etniciteit en daarom wordt bij Zweedse volkstellingen geen poging gedaan om deze etnische groep te tellen.
Over het algemeen rekent men tot de Zweden de personen die deel uitmaken van de Zweedse meerderheidscultuur, of die op een andere manier bij een typisch Zweedse groep horen, die Zweeds als moedertaal spreken, of die door Zweden die deel uitmaken van de meerderheid, als Zweden beschouwd worden. Ook zijn er groepen binnen het land die zichzelf niet als etnische Zweden beschouwen. Een voorbeeld hiervan zijn de Saami.
Behalve de personen die onder deze definitie vallen en die in Zweden wonen, rikssvenskar ("Rijkszweden") genoemd, worden ook inwoners van Finland en Estland die Zweeds als moedertaal hebben tot deze groep gerekend. Deze groepen worden finlandssvenskar en estlandssvenskar genoemd. Ook in het in de 18e eeuw door Zweden gestichte dorp Zmijevka in Oekraïne is er een minderheid die nog steeds een archaïsch Zweeds dialect praat. Deze buiten de huidige Zweedse staat wonende Zweden worden soms östsvenskar (Oost-Zweden) genoemd, in tegenstelling tot de Rijkszweden die dan västsvenskar (West-Zweden) worden genoemd.
Oorsprong [bewerken]
De Zweden als etnische groep behoren tot de Noord-Germanen, evenals de Noren en IJslanders. Hun directe voorouders waren bekend als de Noormannen of Vikingen, die rond de jaren 800 tot 1000 de kusten van Europa als plunderaars onveilig maakten, maar ook ijverig handel dreven tot in Byzantium en Rusland. Zweedse Vikingen trokken via de Russische rivieren naar de Zwarte Zee en de Kaspische Zee en stichtten mede het rijk van Kiev, een voorloper van het latere Rusland.
Verspreiding [bewerken]
Tussen 1820 en 1930 emigreerden ongeveer 1,3 miljoen Zweden, toentertijd eenderde van de bevolking, naar Noord-Amerika. Tegenwoordig zijn er 4,4 miljoen Zweedse Amerikanen en 330.000 Zweedse Canadezen. Finland is lange tijd van Zweden geweest, waardoor Finland een aanzienlijke Zweedse minderheid had (Zweedstalige Finnen). Na de onafhankelijkheid van Finland zijn veel Zweden geremigreerd naar Zweden.
Zweden wonen vooral in Zweden (9 miljoen) en in de Verenigde Staten (4 miljoen mensen van Zweedse origine). Ook zijn er kleine gemeenschappen in Canada (300.000) en Finland (300.000). Er zijn in de tweede helft van de 19e eeuw en het begin van de 20e eeuw ruim een miljoen Zweden naar Noord-Amerika geëmigreerd. Met name Minnesota staat bekend als een staat met veel inwoners van Zweedse, of algemener: van Scandinavische, herkomst.
Taal [bewerken]
De inheemse taal van de Zweden is Zweeds. Deze gestandaardiseerde taal (Rijkszweeds) is gevormd uit Centraal Zweedse dialecten.
Zweedschap en integratie van Zweedse migranten [bewerken]
Recente golven van immigratie hebben voor een integratiedebat in Zweden gezorgd. Ook is de de vraag gerezen over wat Zweedschap inhoudt.[1] In een Zweeds overheidsrapport wordt verteld hoe men Zweedsschap kan hebben: geboorteland, staatsburgerschap, verwantschap, cultuur/taal en uiterlijk.[2]
Dit is een gevoelig onderwerp in Zweden en het praten over etniciteit kan vooral in de politiek controversieel zijn. Toen de minister-president Fredrik Reinfeldt in 2012 het woord "etnische Zweden" in de mond nam, werd hij hevig bekritiseerd.[3][4][5]
Het Zweedse Bureau voor de Statistiek (SCB) noteert de etniciteit van haar Zweedse burgers niet,[6] maar naar schatting heeft 20% van de bevolking buitenlandse wortels.[7]
Het toenemende aandeel immigranten binnen de Zweedse bevolking zorgt voor spanningen. Er zijn politici die immigratie willen tegenhouden. De Zweedse Democraten vinden migranten een demografische bedreiging en vooral de opkomst van de islam in Zweden baart hun grote zorgen. Maar in recente polls is de meerderheid van de Zweden positief over immigranten.[8]
Beroemde Zweden [bewerken]
Zie ook [bewerken]
Bronnen, noten en/of referenties
|
