Zwitserland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Schweizerische Eidgenossenschaft
Confédération suisse
Confederazione Svizzera
Confederaziun svizra
Confoederatio Helvetica (CH)
Flag of Switzerland (Pantone).svg Coat of Arms of Switzerland (Pantone).svg
(Details) (Details)
Zwitserland
Basisgegevens
Officiële landstaal Duits 64%, Frans 19%, Italiaans 8%, Reto-Romaans 1%
Bondsstad Bern
Regeringsvorm Direct democratische republiek
Staatsvorm Federatie
Religie Katholiek 42%, Protestant 40%, geen religie  11%
Oppervlakte 41.285 km² [1] (3,7% water)
Inwoners 7.204.055 (2000)[2]
7.996.026 (2013)[3] (193,7/km² (2013))
Overige
Volkslied Zwitserse Psalm
Munteenheid Zwitserse frank (CHF)
UTC +1 (zomer +2)
Nationale feestdag 1 augustus
Web | Code | Tel. .ch | CHE | 41
Voorgaande staten
Heilige Roomse Rijk Heilige Roomse Rijk 1291 (Bondsbrief van 1291)
Topografie
Zwitserland
Portaal  Portaalicoon   Zwitserland
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

Zwitserland (Duits: Die Schweiz, Frans: la Suisse, Italiaans: la Svizzera, Reto-Romaans: Svizra, Latijn: Helvetia), officieel de Zwitserse Bondsstaat (ook wel Zwitsers Eedgenootschap of Zwitserse Confederatie) (Duits: Schweizerische Eidgenossenschaft, Frans: Confédération suisse, Italiaans: Confederazione Svizzera, Reto-Romaans: Confederaziun svizra, Latijn: Confoederatio Helvetica) is een land in het midden van Europa met als buren Duitsland in het noorden, Frankrijk in het westen, Italië in het zuiden, Oostenrijk en Liechtenstein in het oosten.

Zwitserland is een binnenstaat met een oppervlakte van 41.284 km²[4] en ca. 8,1 miljoen inwoners (juni 2014). Bestuurlijk gezien is het een federale republiek bestaande uit 26 kantons. Zwitserland heeft officieel geen hoofdstad, maar Bern vervult in de praktijk die rol en wordt ook officieel aangeduid als 'bondsstad'. Het is ook de plaats waar de bondsregering zetelt sinds het ontstaan van de federale staat[5]. Zwitserland heeft een geschiedenis van neutraliteit: in 1815 werd door het Congres van Wenen de eeuwige neutraliteit van het land door de Europese grootmachten erkend. Het is geen lid van de Europese Unie, maar economisch wel sterk afhankelijk van de EU.

Volgens de overlevering is het Oude Eedgenootschap - een confederatie die de voorloper was van de huidige bondsstaat Zwitserland - ontstaan in de 13e eeuw uit de Bondsbrief van 1291, een overeenkomst tussen de drie "oerkantons". Hoewel het land daarmee een lange geschiedenis als zelfstandige staat heeft, is de Zwitserse cultuur sterk beïnvloed door die van buurlanden Duitsland, Frankrijk en Italië. Duits, Frans en Italiaans zijn alle drie officiële talen in Zwitserland, evenals het Reto-Romaans. De 'neutrale' naam van het land is de Latijnse benaming Confœderatio Helvetica (CH).

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van Zwitserland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zwitserland ontstond op 1 augustus 1291, toen de oerkantons - Uri, Schwyz en Unterwalden - van het Heilige Roomse Rijk een confederatie (zie Bondsbrief van 1291) stichtten, om hun onafhankelijkheid ten opzichte van de Habsburgse vorsten te verkrijgen en te bewaren.

Hun onafhankelijkheid werd bewerkstelligd door Johann Rudolf Wettstein en pas erkend bij de Vrede van Westfalen in 1648, die ook een einde maakte aan de Tachtigjarige Oorlog en de Dertigjarige Oorlog.

Na verloop van tijd sloten ook andere kantons zich bij hen aan. De Zwitserse Confederatie bestond uit een bonte mengeling van staten, die al dan niet met hun vazalstaten (Wallis, bijvoorbeeld, was een vazalstaat van Bern) bij de confederatie hoorden.

Tijdens de Franse Revolutie wijzigde de structuur, en werd - na lang gepalaver tussen unitaristen, federalisten en confederalisten - de unitaire Helvetische Republiek afgekondigd. Deze was zo instabiel dat men in 1803 reeds terugkeerde naar een confederatie.

In 1848 werd na een kleine godsdienstoorlog (de laatste van in totaal vijf godsdienstoorlogen) tussen katholieken en protestanten (zie Sonderbund) de staat definitief omgevormd tot een bondsstaat.

Tijdens de beide wereldoorlogen bleef Zwitserland neutraal, hoewel er wel gevechtshandelingen plaatsvonden. Zo werden er in 1940 elf Duitse gevechtsvliegtuigen neergeschoten die het Zwitserse luchtruim schonden.

Geografie[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geografie van Zwitserland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
De berg Matterhorn is met 4478 m een van de hoogste in Zwitserland
Satellietbeeld, bron: NASA (NO boven). links: Jura, midden onder: meer van Genève

Steden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie: Lijst van grote Zwitserse steden

Bern is de bondsstad van Zwitserland[5]. Hier zetelt de bondsregering sinds 1848, toen in Zwitserland de federale staat werd gesticht.

Buiten Bern zijn andere belangrijke steden onder andere:

Natuur[bewerken]

Zwitserland beschikt over het Zwitsers Nationaal Park.

Bergen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie: Lijst van bergen in Zwitserland

Zwitserland is bij uitstek een Alpenland. De hoogste bergen liggen in het zuiden en oosten van het land. In het noordwesten ligt de Jura. Het noorden en het midden van het land zijn minder bergachtig en daardoor het dichtst bevolkt.

Meren/rivieren[bewerken]

De grootste meren in Zwitserland zijn: het Bodenmeer en het Meer van Genève, maar deze beide meren worden gedeeld met andere landen. Het grootste geheel in Zwitserland liggende meer is het Meer van Neuchâtel.

De voornaamste rivieren zijn de Rijn met zijn zijrivier de Aare, en verder de Rhône en de Inn, die alle in Zwitserland ontspringen.

Nuvola single chevron right.svg Zie: Een overzicht van de meren in Zwitserland
Nuvola single chevron right.svg Zie: Een overzicht van de rivieren in Zwitserland

De meren hebben een belangrijke toeristische waarde. Jaarlijks bezoeken honderdduizenden mensen de meren. Behalve de grote meren, bestaan er ook nog kleinere meren, ook al zijn deze vaak nog groot. De bekendste zijn het Meer van Zürich, Vierwoudstrekenmeer, Meer van Thun, Meer van Brienz, Meer Maggiore en het Meer van Lugano. De laatste twee genoemde wateren worden geografisch gedeeld met Italië. Het Vierwoudstrekenmeer is met haar 3 miljoen toeristen per jaar zelfs het drukst bezochte meer van Europa.

In Zwitserland bevindt zich de waterscheiding tussen de Noordzee, de Zwarte Zee, de Adriatische Zee en de Middellandse Zee.

Nuvola single chevron right.svg Zie: Een overzicht van de gletsjers in Zwitserland
Nuvola single chevron right.svg Zie: Een overzicht van de bergpassen in Zwitserland

Klimaat[bewerken]

Het klimaat in Zwitserland varieert sterk, van een hooggebergteklimaat in de hogere delen van de Alpen tot een mediterraan klimaat in Ticino.

Demografie[bewerken]

Bevolking[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Zwitsers voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Bevolkingsverloop van Zwitserland

Zwitserland is geen natiestaat, er bestaat geen 'Zwitserse etniciteit'. In plaats daarvan is Zwitserland een samenleving van in hoofdzaak vier inheemse etnische groepen: Zwitserduitsers (65%), Romandiërs (18%), Italiaans-Zwitsers (10%) en Reto-Romanen (1%).

Eind 2005 woonden er 17.055 mensen met de Nederlandse nationaliteit en 9.822 mensen met de Belgische nationaliteit in Zwitserland[6].

Getallen in 2012[7]
Woonbevolking 8.039.100
Man/vrouw verdeling 97,6 mannen per 100 vrouwen
Buitenlanders 23,3%
Levensverwachting mannen 80,5 jaar
Levensverwachting vrouwen 84,7 jaar
Aantal kinderen per vrouw 1,5
Scheidingen per 100 trouwerijen 49,0

Taal[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Talen in Zwitserland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
De verspreiding van het Duits in West- en Midden-Europa

De nationale en officiële talen van Zwitserland zijn:

  • Duits, als hoofdtaal gesproken door 63,7 procent van de bevolking[8]
  • Frans, als hoofdtaal gesproken door 20,4% van de bevolking
  • Italiaans, als hoofdtaal gesproken door 6,5% van de bevolking
  • Reto-Romaans, als hoofdtaal gesproken door 0,5% van de bevolking

Dit houdt in dat 9,0% van de bevolking in Zwitserland een andere eerste taal spreekt dan de landstalen. Albanees is daarvan de belangrijkste met 1,4% gevolgd door Servo-Kroatisch, Portugees, Spaans, Engels, Turks, Tamil, Arabisch en Nederlands. Het Nederlands wordt door 0,2% van de Zwitserse bevolking als eerste taal gesproken.

Het Duits dat door de Duitstalige Zwitsers gesproken wordt is Zwitserduits, dat op veel punten afwijkt van het Hoogduits en ook grote verschillen kent tussen de verschillende steden en dorpen. Het Zwitserse Frans wijkt in details ook af van het officiële Frans. Het Reto-Romaans wordt gesproken in een deel van het kanton Graubünden.

In de verschillende landstalen noemt men Zwitserland Schweiz (Duits), Suisse (Frans), Svizzera (Italiaans) en Svizra (Reto-Romaans).

Religie[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Religie in Zwitserland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Zwitserland domineren de christelijke godsdiensten, hoewel de secularisatie zeker in de steden ver is voortgeschreden. Volgens de meest recente volkstelling (2000) was destijds 42% van de Zwitsers Rooms-katholiek, 40 % gereformeerd, 2,5 % is lid van een zogeheten Freikirche (Protestantse kerk zonder bijzondere band met de overheid), 4 % moslims, 1 % behoort tot een andere religie, 11% is niet aangesloten bij enige religie, en 4 % heeft geen opgave gedaan.

Van de buitenlanders in Zwitserland is 44% Rooms-katholiek, 5 % gereformeerd, 17 % orthodox, 18% islamitisch en 2 % is niet aangesloten bij enige religie. De snelst groeiende religie in Zwitserland is de islam. De kantons zijn vrij om aan een kerkgenootschap een bijzondere status toe te kennen, namelijk die van Landeskirche (Landskerk). In de meeste protestantse kantons bezit de Evangelisch-Gereformeerde Kerk de status van Landeskirche en in de meeste katholieke kantons bezit de Rooms-katholieke Kerk de status van Landeskirche. Soms is aan de Oudkatholieke Kerk eveneens de status van Landeskirche toegekend. In enkele West-Zwitserse kantons kent men geen Landeskirche, omdat daar de scheiding van kerk en staat volledig is doorgevoerd.

Overwegend protestants zijn de West-Zwitserse kantons (in het bijzonder Genève), Bern, delen van Schaffhausen, Zürich en de beide halfkantons van Bazel. Overwegend katholiek zijn de oerkantons in Centraal-Zwitserland, Fribourg, Ticino, Jura, Wallis en delen van Oost-Zwitserland. In Noord-Zwitserland is de Oudkatholieke Kerk van betekenis. Daarnaast kan ook het boeddhisme met 0,33 % van de bevolking als aanhangers worden genoemd. Zwitserland kent het grootste aantal boeddhisten in Centraal-Europa.

Bestuur[bewerken]

Volksvertegenwoordiging[bewerken]

De in Bern zetelende volksvertegenwoordiging bestaat uit een grote en een kleine kamer: de nationale raad (200 leden) en de kantonsraad (2 leden per kanton). De 4 grootste partijen zijn de SVP/UDC (burgerlijken), CVP/PDC (christendemocraten), SP/PS (sociaaldemocraten) en de FDP/PRD/PLR (liberalen). Veel wetsvoorstellen worden via een referendum ter goedkeuring aan de bevolking voorgelegd. Deels omdat dit volgens de wet moet, deels omdat de bevolking dit kan verlangen.

Regering[bewerken]

De Zwitserse bondsregering (Bondsraad) bestaat uit 7 ministers afkomstig uit de 4 grootste partijen van het land. Het voorzitterschap rouleert op jaarlijkse basis; de voorzitter is tevens bondspresident (primus inter pares). De bondsregering bestaat momenteel uit de volgende personen:

Buitenlandse politiek[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook de artikelen Politiek in Zwitserland.

Zwitserland heeft een sterke traditie van politieke en militaire neutraliteit die wordt ondersteund door een sterke defensie. Het land heeft een neutrale positie gehouden gedurende twee wereldoorlogen en koos pas op 10 september 2002 voor een volledige stem in de Verenigde Naties.

Omwille van dit neutrale imago hebben vele internationale organisaties hun hoofdzetel in Zwitserland. Genève is de thuishaven van het Rode Kruis, de Wereldhandelsorganisatie, de Wereldgezondheidsorganisatie, UNAIDS, het CERN, de Internationale Arbeidsorganisatie, de Hoge commissaris voor de vluchtelingen en van enkele andere afdelingen van de Verenigde Naties. In Gland bevindt zich het hoofdkwartier van de International Union for the Conservation of Nature. In Lausanne bevinden zich onder andere het Internationaal Olympisch Comité, het Hof van Arbitrage voor Sport, de Internationale Schaatsunie en de Fédération Equestre Internationale, in Bazel de Bank for International Settlements, in Nyon de UEFA, in Zürich de FIFA en in Aigle de Internationale Wielerunie.

Het land kwam in de negentiger jaren van de 20e eeuw negatief in het nieuws door conflicten over op Zwitserse banken gestalde tegoeden van met name Duitse Joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi's waren vermoord. Uiteindelijk betaalde Zwitserland daartoe onder druk een hoog bedrag aan Joodse organisaties.

Maatschappelijk beleid[bewerken]

In Zwitserland is actieve euthanasie, net als in Nederland en België, legaal. Het is ook het enige land ter wereld waar mensen naar toe kunnen om legaal hulp bij zelfdoding te krijgen. De belangrijkste organisaties die zich daarmee bezighouden zijn de vereniging Dignitas[9][10] en vereniging Exit.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Kantons van Zwitserland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het landsbestuur is zeer decentraal geregeld, met een grote mate van autonomie voor de gemeenten en de kantons. Het land telt officieel 26 kantons, waarvan 6 op historische gronden bestaan als halfkanton (dat wil zeggen met een gehalveerde stem in de Kantonsraad).

Wappen Aargau matt.svg AG Aargau - Aarau Wappen Graubünden matt.svg GR Graubünden - Chur Wappen Solothurn matt.svg SO Solothurn - Solothurn
Wappen Appenzell Ausserrhoden matt.svg AR Appenzell Ausserrhoden - Herisau Wappen Jura matt.svg JU Jura - Delémont Wappen Thurgau matt.svg TG Thurgau - Frauenfeld
Wappen Appenzell Innerrhoden matt.svg AI Appenzell Innerrhoden - Appenzell Wappen Luzern matt.svg LU Luzern - Luzern Wappen Tessin matt.svg TI Ticino (Duits: Tessin) - Bellinzona
Coat of arms of Kanton Basel-Landschaft.svg BL Basel-Landschaft - Liestal Wappen Neuenburg matt.svg NE Neuchâtel - Neuchâtel Wappen Uri matt.svg UR Uri - Altdorf
Wappen Basel-Stadt matt.svg BS Bazel-Stad - Bazel Wappen Nidwalden matt.svg NW Nidwalden - Stans Wappen Wallis matt.svg VS Wallis (Frans: Valais) - Sion (Duits: Sitten)
Wappen Bern matt.svg BE Bern - Bern Wappen Obwalden matt.svg OW Obwalden - Sarnen Wappen Waadt matt.svg VD Vaud - Lausanne
Wappen Freiburg matt.svg FR Fribourg (Duits: Freiburg) - Fribourg Coat of arms of canton of St. Gallen.svg SG Sankt Gallen - Sankt Gallen Wappen Zug matt.svg ZG Zug - Zug
Wappen Genf matt.svg GE Genève (Duits: Genf) - Genève Wappen Schaffhausen matt.svg SH Schaffhausen - Schaffhausen Wappen Zürich matt.svg ZH Zürich - Zürich
Wappen Glarus matt.svg GL Glarus - Glarus Wappen des Kantons Schwyz.svg SZ Schwyz - Schwyz

Van deze kantons zijn de meeste Duitstalig. Genève, Vaud, Neuchâtel en Jura zijn Franstalig, Wallis, Fribourg en Bern zowel Frans- als Duitstalig, Ticino Italiaanstalig en Graubünden Duits-, Italiaans- en Retoromaanstalig.

Op het laagste bestuurlijke niveau staat in Zwitserland de gemeente, waarvan er circa 2500 zijn in Zwitserland.

Economie[bewerken]

Hoofdkantoor van de Zwitserse Nationale Bank in Bern

Zwitserland heeft een moderne economie. Zwaartepunten liggen bij de financiële dienstverlening, de chemische en farmaceutische industrie, de fabricage van machines en precisie-instrumenten, de levensmiddelenindustrie en het toerisme. Het land geldt als een aantrekkelijke vestigingsplaats voor buitenlandse ondernemingen, vanwege de hoge levenskwaliteit, het stabiele politieke klimaat en de relatief lage belastingen. Corruptie, diefstal en misdaad komen zeer weinig voor in Zwitserland.

De financiële dienstverlening is in sterke mate geconcentreerd in Zürich; Genève en Lugano zijn eveneens steden met een belangrijke financiële sector. De grootste banken zijn UBS en Credit Suisse, maar er zijn ook veel kleinere (zaken)banken.

De chemische, farmaceutische en biotechnologische industrie is voornamelijk gevestigd in en rond Bazel. Bekende namen zijn hier Novartis, Roche, Syngenta, maar deze sector wordt eveneens gekenmerkt door een groot aantal kleine en gespecialiseerde ondernemingen. Het Biozentrum in Bazel speelt een belangrijke rol in het fundamentele onderzoek.

Het grootste voedingsmiddelenbedrijf in de wereld, Nestlé, is Zwitsers.

Veel technologische ondernemingen zijn gevestigd in en rondom Zürich, maar ook op de Zwitserse Hoogvlakte zijn veel kleinere hoog-technologische bedrijven gevestigd. Een bijzondere vermelding verdient de Jura, waar de horloge-industrie en medische technologie belangrijke sectoren zijn. Swatch is een bekende en grote horloge-fabrikant in Biel, maar het westen van Zwitserland kent daarnaast vele kleine en exclusieve horloge-werkplaatsen.

Het zomertoerisme bestaande uit onder andere wandelaars, motorrijders en bergbeklimmers en vooral de wintersport naar de vele skigebieden zijn belangrijke sectoren in de Zwitserse Alpen.

Vervoer[bewerken]

Op enkele regionale snelwegen na vallen de snelwegen onder een vignetplicht. De tolplicht voor snelwegen wordt geheven door de verkoop van snelwegvignetten, die 40 Zwitserse franken kosten (2013) en 14 maanden geldig zijn, namelijk van december in jaar A, het gehele jaar B, en januari van jaar C. Voor enkele doodlopende bergwegen naar wandelgebieden wordt apart tol geheven. Ook voor de tunnel Munt La Schera tussen Zwitserland en Italië, en voor de Grote Sint Bernhardtunnel moet tol betaald worden.

Zwitserland heeft een dicht en modern spoorwegnet. Het heeft met 121,9 kilometer rails per 1000 km²[11] het dichtste netwerk van Europa. Naast de Schweizerische Bundesbahnen (SBB), de nationale spoorwegen, die eigendom van de staat zijn, zijn er nog tientallen particuliere spoorwegmaatschappijen. De trajecten van deze maatschappijen variëren van een paar kilometer tot enkele honderden kilometers. De spoorlijnen in Zwitserland zijn voor bijna 98% geëlektrificeerd. Een aanzienlijk deel is smalspoor; sommige lijnen maken gebruik van een tandradsysteem. Om auto's over de bergen te krijgen, wordt er veel gebruikgemaakt van autotreinen.

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Lijst van Zwitserse spoorwegmaatschappijen

Internationale luchthavens zijn er in: Zürich, Bern, Genève en Bazel.

In de bergen zijn diverse kabelbanen om naar boven te gaan. Ze worden voornamelijk gebruikt in de winter om skigebieden te bereiken en in de zomer om te wandelen.

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Lijst van Zwitserse bergpassen

Cultuur[bewerken]

Literatuur[bewerken]

Aangezien de confederatie sinds de de oprichting in 1291 bijna uitsluitend was samengesteld uit de Duitstalige regio's zijn de oudste vormen van literatuur in het Duits. In de 18e eeuw werd Frans de modieuze taal in Bern en elders, terwijl de invloed van de Franstalige bondgenoten van meer beduiding was dan voorheen.

Onder de klassiekers van de Zwitsers-Duitse literatuur zijn Jeremias Gotthelf (1797-1854) en Gottfried Keller (1819-1890). De onbetwiste reuzen van de 20e eeuw Zwitserse literatuur zijn Max Frisch (1911-1991) en Friedrich Dürrenmatt (1921-1990), wiens repertoire Die Physiker en Das Versprechen omvat en in 2001 werd uitgebracht als een Hollywood-film.

Prominent Franstalige schrijvers waren Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) en Germaine de Staël (1766-1817). Meer recente auteurs zijn onder Charles Ferdinand Ramuz (1878-1947), wiens romans het leven van boeren en bergbewoners gelegen in een harde omgeving beschrijven en Blaise Cendrars (geboren Frederic Sauser, 1887-1961). Ook de Italiaans en Reto-Romaans sprekende auteurs hebben bijgedragen, maar in meer bescheiden manier, gezien hun geringe aantal.

Waarschijnlijk de meest beroemde Zwitserse literair gebied, Heidi ,het verhaal van een weesmeisje dat met haar grootvader in de Alpen woont. Het is één van de meest populaire kinderboeken ooit en is een symbool van Zwitserland geworden. Haar schepper, Johanna Spyri (1827-1901), schreef een aantal andere boeken rond vergelijkbare thema's.

Media[bewerken]

De vrijheid van de pers en het recht op vrije meningsuiting wordt gegarandeerd in de federale grondwet van Zwitserland. Het Schweizerische Depeschenagentur (SDA) zendt informatie rond-de-klok uit in drie van de vier nationale talen-over politiek, economie, maatschappij en cultuur. De SDA levert bijna alle Zwitserse media en een paar dozijn buitenlandse media diensten met zijn nieuws.

Zwitserland pochte in het verleden dat het het grootste aantal krantentitels had in verhouding tot het aantal inwoners en grootte. De meest invloedrijkste zijn de Duitstalige Tages-Anzeiger en de Neue Zürcher Zeitung NZZ en de Franstalige Le Temps, die echter geen van allen als landelijke krant gelden, deels door de taalgrenzen, deels door de sterke aandacht voor het kanton van herkomst van de krant. Bijna elke stad of regio heeft tenminste een lokale krant. De meeste kranten zijn samengegaan in grote uitgeverijen.

In tegenstelling tot de gedrukte media, heeft de radio en televisie meer onder controle gestaan van de overheid. De Zwitserse nationale omroep SRG SSR is belast met de productie en uitzending van radio en televisie. SRG SSR-studio's zijn verdeeld over de verschillende taalgebieden. Radio-inhoud wordt geproduceerd in zes centrale en vier regionale studio's, terwijl de tv-programma's worden geproduceerd in Genève, Zürich en Lugano. Een uitgebreid kabelnetwerk geeft de meeste Zwitsers toegang tot de programma's uit omringende landen.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Enkele bekende bezienswaardigheden zijn:

Musea[bewerken]

Keuken[bewerken]

De keuken van Zwitserland kent vele facetten. Hoewel sommige gerechten zoals fondue, raclette of rösti door het hele land bekend zijn, heeft elke regio zijn eigen gastronomie op basis van de verschillen in klimaat en talen. De traditionele Zwitserse keuken maakt gebruik van ingrediënten vergelijkbaar met die in andere Europese landen, maar ook unieke zuivelproducten, zoals gruyère of emmentaler, geproduceerd in de valleien Gruyères en Emmental. Het aantal fine-dining inrichtingen is hoog, vooral in het westen van Zwitserland.

Chocolade wordt gemaakt in Zwitserland sinds de 18e eeuw, maar de Zwitserse chocolade verkreeg haar reputatie pas aan het eind van de 19e eeuw met de uitvinding van de moderne technieken, zoals het concheren en het temperen, die producten van een hoog kwaliteitsniveau voortbracht. Een andere doorbraak was de uitvinding van melkchocolade in 1875 door Daniel Peter. De Zwitsers zijn de grootste consumenten van chocolade.

De populairste alcoholische drank in Zwitserland is wijn. In Zwitserland wordt een opmerkelijke verscheidenheid aan druivensoorten geteeld, mogelijk gemaakt door de grote variatie aan terroirs, met hun specifieke combinatie van bodem, lucht, hoogte en licht. Zwitserse wijn wordt voornamelijk geproduceerd in Wallis, Vaud (Lavaux), Genève en Ticino, waarbij het merendeel witte wijnen is. Wijngaarden komen voor in Zwitserland sinds de Romeinse tijd, al zijn er sporen te vinden van een oudere oorsprong. De meest voorkomende soorten zijn de chasselas (de zogenaamde fendant in Wallis) en pinot noir. De merlot is de belangrijkste variëteit geproduceerd in Ticino.

Sport[bewerken]

Populaire sporten in Zwitserland zijn de wintersporten zoals skiën, ijshockey, langlaufen, rodelen, schansspringen en curling. Ook voetbal is in Zwitserland een veelbeoefende sport. Nationale sporten zijn schwingen, steenstoten en hornussen.

In 1928 en 1948 werden de Olympische Winterspelen in Zwitserland gehouden, beide malen in Sankt Moritz. In 2008 was Zwitserland, samen met Oostenrijk, het gastland van het EK voetbal.

In het wegwielrennen zijn onder andere Heiri Suter, Ferdi Kübler, Tony Rominger, Alex Zülle en Fabian Cancellara bekende namen. Andere bekende sporters zijn onder meer de tennissers Martina Hingis, Roger Federer, Stanislas Wawrinka en de voetballers Alexander Frei en Blaise N'Kufo. Verder neemt F.C. Basel regelmatig deel aan de Champions League.

In Zwitserland bestond een verbod op auto- en motorraces op de weg waarbij deelnemers tijdens de wedstrijd elkander theoretisch kunnen raken. Uitzondering hierop was de discipline supermoto, waarbij op zowel geasfalteerde als ongeasfalteerde parcoursdelen gereden wordt. In Zwitserland zijn geen aan de huidige eisen voldoenende permanente faciliteiten voor auto- en motorraces boven het niveau van racekarts en brommers. Het eerdere verbod op races is echter in 2007 opgeheven.[12]

Zwitserland is ook bekend vanwege de vele hoofdkantoren van sportcomités, zoals het IOC, FIFA en UEFA

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Verenigde Naties 2011
  2. (en) Laatste census 5 december 2000 (via V.N.)
  3. (en) Niet officiële schatting CIA Factbook juli 2013 (berekend door US Bureau of the Census)
  4. Ter vergelijking: Nederland heeft ongeveer dezelfde omvang, maar een aanzienlijk percentage water (18%). België is ongeveer ¾ de omvang van Zwitserland.
  5. a b Feiten en cijfers over Zwitserland de fr it rm en
  6. Ausländerinnen und Ausländer in der Schweiz Bericht 2006, pagina 66
  7. Bevölkerung - Die wichtigsten Zahlen
  8. eidgenössische Volkszählung 2000 - Sprachenlandschaft in der Schweiz
  9. (de) www.dignitas.ch
  10. (en) Dignitas: Swiss suicide helpers, BBC, 20 januari 2003
  11. Country profile Swiss
  12. Welcome back Switzerland