0 (cijfer)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Het cijfer 0 (nul) duidt niet alleen, op zichzelf staande, het getal 0 aan, maar heeft bovendien een speciale betekenis in positionele talstelsels, dat wil zeggen systemen voor het schrijven van getallen waarbij de positie van een cijfer de waarde ervan aanduidt. Zo staat het cijfer 0 in het getal 10 (tien) voor 0 eenheden, maar wat minstens zo belangrijk is: door de 0 is het cijfer 1 één positie opgeschoven, zodat het een tiental aanduidt in plaats van gewoon het getal 1. In het getal 2033 staat de 0 voor nul honderdtallen en bewerkstelligt deze dat de 2 staat voor tweeduizend in plaats van tweehonderd. De nul is dus van belang voor de waarde van de overige cijfers in het getal, het is een plaatsopvuller. De uitvinding van van het cijfer 0 is een belangrijke stap geweest in de ontwikkeling van de moderne talstelsels en daarmee van het rekenen.

Geschiedenis[bewerken]

Een soort nul in deze positie werd al toegepast door de Babyloniërs rond 450 v.Chr. Zij duidden een lege plaats in een rij met cijfers aan met twee wiggen. Zij kenden het getal nul echter niet. De nul als getal ontstaat zo’n 1800 jaar geleden in India. De Indiase wiskundige Brahmagupta schreef er voor het eerst over in 628 na Christus. Deze tekst gebruikt Sanskriet-woorden als cijfers, met het Sanskriet-woord voor leegte voor nul.[1][2] Het eerst bekende gebruik van een speciale glief (teken) voor decimale cijfers met in de grond het uiterlijk van het moderne cijfer, een kleine cirkel, is te vinden op een stenen inscriptie gevonden bij de Chaturbhujatempel in Gwalior in India, daterend uit het jaar 876.[3][4] Er zijn vele documenten op koperen platen gevonden, met een kleine o, maar de authenticiteit hiervan wordt betwijfeld.[5] Via Arabische invloeden kwam het cijfer nul ook terecht in de westerse wiskunde. Ons woord "cijfer" is afkomstig van het Arabische sifr, dat "nul" betekent. Fibonacci reisde als koopman door de Oriënt en publiceerde Het boek van het telraam over de Arabische cijfers. Fibonacci sprak over negen Indiase cijfers, maar nul noemde hij nulla figura, wat ‘geen getal’ betekent. Ons woord nul is daarvan afgeleid.[1]

Zie ook[bewerken]