1561
| 1561 | ||
| Eeuwen: | 15e eeuw · 16e eeuw · 17e eeuw | |
| Decennia: | 1550-1559 · 1560-1569 · 1570-1579 | |
| Jaren: | << · < · 1560 · 1561 · 1562 · > · >> | |
 Jaartelling in verschillende culturen | ||
| Ab urbe condita: | 2314 MMCCCXIV | |
| Armeense jaartelling: | 1010 – 1011 ԹՎ ՌԺ – ՌԺԱ | |
| Chinese jaartelling: | 4257 – 4258 丁申 – 戊酉 | |
| Christelijke jaartelling: | 1561 MDLXI | |
| Ethiopische jaartelling: | 1553 – 1554 | |
| Hebreeuwse jaartelling: | 5321 – 5322 | |
| Hindoekalenders: | ||
| - Vikram Samvat | 1616 – 1617 | |
| - Shaka Samvat | 1483 – 1484 | |
| - Kali yuga | 4662 – 4663 | |
| Iraanse jaartelling: | 939 – 940 ۹۳۹ – ۹۴۰ | |
| Islamitische jaartelling: | 968 – 969 ٩٦٩ – ٩٦٨ | |
| Maçonnieke jaartelling: | 5560 – 5561 | |
 Juliaanse kalender van 1561 | ||
Het jaar 1561 is het 61e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.
Gebeurtenissen
[bewerken | brontekst bewerken]- januari
- 19 - Filips II geeft toestemming voor de stichting van de Universiteit van Dowaai met vijf faculteiten.
- februari
- 26 - Ñuflo de Chaves sticht Santa Cruz de la Sierra (Bolivia).
- 26 - Antoine Perrenot de Granvelle wordt verheven tot kardinaal.
- 27 - De eerste steen wordt gelegd van het Stadhuis van Antwerpen.
- maart
- 2 - Stichting van Mendoza (Argentinië).
- 21 - Antoine Perrenot de Granvelle wordt benoemd tot eerste aartsbisschop van Mechelen.
- april
- 26 - Huwelijk van Guglielmo I Gonzaga en Eleonora van Oostenrijk.
- 27 - Anthony Jenkinson vertrekt uit Moskou voor een handels- en ontdekkingsreis naar Perzië.
- mei
- 15 - Albrecht en Filips IV verdelen het door hen bestuurde Nassau-Weilburg in Nassau-Weilburg onder Albrecht en Nassau-Neuweilnau onder Filips.
- juni
- 27 - De schilder Marcus Gerards krijgt opdracht een stadsplan van Brugge te maken.
- 29 - Koning Erik XIV van Zweden wordt gekroond.
- juli
- 12 - Inwijding van de Kathedraal van de Voorbede van de Moeder Gods in Moskou.
- augustus
- 25 - Willem van Oranje hertrouwt met de Duitse prinses Anna van Saksen.
- september
- 10 september - Vierde Slag bij Kawanakajima: Takeda Shingen verslaat Uesugi Kenshin met aanzienlijke verliezen aan beide zijden.
- 9-14 oktober - Overleg van Poissy: Mislukte poging om tot verzoening te komen tussen katholieken en protestanten in Frankrijk.
- oktober
- 12 = Officiële opening van het Zeekanaal Brussel-Schelde.
- november
- 6 - Nicolaas van Nieuwland wordt benoemd tot eerste bisschop van het nieuwe bisdom Haarlem.
- 24 - De vooraanstaande Franse edelman François de Segenville de Fumel wordt vermoord door een protestantse menigte.
- december
- 16 - Wijding van Nicolaas van der Borcht uit Leuven tot eerste bisschop van Middelburg.
- 21 - Installatie van Antoine Perrenot de Granvelle als aartsbisschop van Mechelen.
- zonder datum
- De Lijflandse Oorlog loopt uit op een deling van het land tussen Polen, Denemarken en Zweden.
- Vorming van het Zweedse Hertogdom Estland.
- De Lijflandse Confederatie wordt overgegeven aan Polen. Meester Godhard Kettler wordt de eerste hertog van Koerland.
- Stichting van het Driemanschap ter verdediging van de vrijheden, een verbond van hoge Nederlandse edelen (Lamoraal van Egmont, Willem van Oranje en Filips van Montmorency) gericht tegen Granvelle.
- Oprichting van de kunstacademie Accademia dell'Arte del Disegno in Florence.
- Madrid, in de 15e eeuw reeds residentie, krijgt de zetel van de regering van Spanje.
- Lope de Aguirre zakt de Amazone af en wordt gedood in gevecht met soldaten in Venezuela
- Ivan IV van Rusland hertrouwt met Maria Temrjukovna.
- Drooglegging van het Vroonermeer.
Literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]- Guido de Brès: Confession de foy
- Dirck Volkertsz. Coornhert: Officia Ciceronis (vertaling)
- Gabriele Falopio: Observationes anatomicae
- Conrad Gessner: De Hortis Germaniae
- Luis de Milán: El cortesano
- Thomas Norton en Thomas Sackville: Gorboduc
- Colijn van Rijssele: De spiegel der minnen
- Julius Caesar Scaliger: Poetices libri septem
- Ruy López de Segura: Libro de la invencion liberal y arte del juego del axedrez
Beeldende kunst
[bewerken | brontekst bewerken]
Opvolging
[bewerken | brontekst bewerken]- Anhalt-Dessau - Joachim opgevolgd door Joachim Ernst en Bernhard VII van Anhalt-Zerbst
- Hanau-Münzenberg - Filips III opgevolgd door zijn zoon Filips Lodewijk I
- Kongo - Diogo I Nkumbi a Mpudi opgevolgd door zijn zoon Afonso II, op zijn broer opgevolgd door diens broer Bernardo I
- Manipur - Chalaamba opgevolgd door Mungyaamba
- Montenegro - Makarije opgevolgd door Ruvim I
- Nassau-Beilstein - Johan III opgevolgd door Jan VI van Nassau-Dillenburg
- Vietnam - Mạc Tuyên Tông opgevolgd door Mạc Mậu Hợp
Afbeeldingen
[bewerken | brontekst bewerken]
Moord op Bairam Khan
kroon van Sint-Erik, Zweedse koningskroon (gemaakt 1561)
Kathedraal van de Voorbede van de Moeder Gods, Moskou (ingewijd 1561)
Stadhuis van Antwerpen (bouw begonnen 1561)
Porta del Popolo, Rome (gebouwd 1561)
kasteel van Westmalle (huidige versie gebouwd 1561)
.JPG)
.jpg)
Geboren
[bewerken | brontekst bewerken]
- 22 januari - Francis Bacon, Engels filosoof
- 15 februari - Johannetta van Sayn-Wittgenstein, Duits edelvrouw
- 19 februari - Adam Steigleder, Duits componist
- februari - Henry Briggs, Engels wiskundige
- 9 maart - Wenceslaus van Oostenrijk, Oostenrijks prins
- 8 april - Dominicus Baudius, Zuid-Nederlands schrijver en geleerde
- 7 juni - Johan VII van Nassau-Siegen, Duits edelman en militair theoreticus
- 12 juni - Anna van Württemberg, Duits edelvrouw
- 13 juni - Anna Maria van Anhalt, Duits edelvrouw
- 16 juni - Oswald van den Bergh, Nederlands legerleider
- 24 juni - Rombout Hogerbeets, Nederlands politicus
- 26 juni - Erdmuthe van Brandenburg, Duits edelvrouw
- 11 juli - Luis de Góngora, Spaans dichter
- 24 juli - Anna Maria van de Palts, Duits edelvrouw
- 25 juli - Kato Kiyomasa, Japans daimyo
- 20 augustus - Jacopo Peri, Italiaans componist
- 24 augustus - Thomas Howard, Engels edelman
- 25 augustus - Philippus Lansbergen, Nederlands astronoom
- 29 september - Adriaan van Roomen, Zuid-Nederlands wiskundige
- 28 oktober - Susanna Hoefnagel, Nederlands aristocrate
- 24 oktober - Anthony Babington, Engels terrorist
- 27 oktober - Mary Sidney, Engels schrijfster
- William Cockayne, Engels koopman en politicus
- Cesare d'Este, hertog van Modena
- Ulrich van Hoensbroeck, Limburgs edelman
- Pieter Jansz. Liorne, Nederlands reder
- Fukushima Masanori, Japans samoerai
- Hoshina Masamitsu, Japans daimyo
- Cornelis Joppenszoon, Nederlands weesjongen
- Anne de Joyeuse, Frans edelman
- Philippe Rogier, Zuid-Nederlands componist
- Jan Pieterszoon Sweelinck, Nederlands componist
- Tsültrim Chöpel, Tibetaans geestelijk leider
- Tobias Verhaecht, Zuid-Nederlands kunstschilder
- Gilbert Gifford, Engels spion (jaartal bij benadering)
- Robert Southwell, Engels priester en dichter (jaartal bij benadering)
- William Stanley, Engels edelman (jaartal bij benadering)
Overleden
[bewerken | brontekst bewerken]
Şehzade Bayezid en zijn vader Süleyman I
.jpg)
- 1 januari - Anayama Nobutomo (54), Japans samoerai
- 4 januari - Jaume Caçador (~76), Spaans staatsman
- 31 januari - Bairam Khan, Mogol legerleider en staatsman
- 31 januari - Menno Simons (~64), Fries kerkhervormer
- 2 februari - Robert II van Lénoncourt (~70), Duits-Frans prelaat
- 4 maart - Lanceloot Blondeel (~64), Zuid-Nederlands kunstschilder
- 4 maart - Carlo Carafa (43), Italiaans kardinaal
- 19 maart - Jane Seymour (~19), Engels edelvrouw
- 25 maart - Conrad Lycosthenes (42), Duits humanist
- 15 april - Pieter de Meulenaere, Zuid-Nederlands aristocraat
- 3 mei - Nikolaus Herman, Duits liedschrijver
- 4 mei - Karel van Anhalt (26), Duits edelman
- 16 mei - Jan Tarnowski (~72), Pools staatsman en militair
- 21 mei - Jacob Willemsz. van der Mye, Noord-Nederlands politicus
- 6 juni - Catharina van Mecklenburg (74), Duits edelvrouw
- 6 juni - Elisabetta della Rovere (~31), Itlaiaans edelvrouw
- 20 juni - Francis Hastings (~46), Engels edelman
- 14 juli - Obata Toramori (~70), Japans samoerai
- 14 juli - Sayyida al Hurra (~76), Ottomaans staatsvrouw en piraat
- 28 augustus - Jacqueline de Longwy (~41), Frans edelvrouw
- 10 september - Takeda Nobushige (~36), Japans samoerai
- 25 september - Şehzade Bayezid (~36), Ottomaans kroonpretendent
- 18 oktober - Yamamoto Kansuke (~60), Japans samoerai
- 21 oktober - Johannes Vasaeus (~50), Zuid-Nederlands bibliothecaris
- 27 oktober - Lope de Aguirre (~51), Spaans conquistador
- 11 november - Hans Tausen (~67), Deens theoloog
- 14 november - Filips III van Hanau-Münzenberg (34), Duits edelman
- 24 november - François de Segenville de Fumel, Frans edelman
- 6 december - Joachim van Anhalt (52), Duits edelman
- 11 december - Johan III van Nassau-Beilstein (66), Duits edelman
- Simon Bening (~78), Zuid-Nederlands miniaturist
- Marie Dentière (~66), Zuid-Nederlands theologe
- Claude Garamond, Frans letterontwerper
- Ridolfo Ghirlandaio (~78), Florentijns kunstschilder
- Mencia van Glymes, Zuid-Nederlands edelvrouw
- Ferdinand Kastrioti, Albanees edelman
- Aleidis de Lechy, Zuid-Nederlands abdis
- Diogo de Murça, Portugees wetenschapper
- Diogo I Nkumbi a Mpudi, koning van Kongo (1545-1561)
- Jan VIII van Renesse (~56), Noord-Nederlands edelman
- Mạc Tuyên Tông, keizer van Vietnam (1547-1561)
- Sayri Túpac (~26), Inca-keizer (1545-1561)
- Caspar Vopelius (~50), Duits cartograaf
- Pieter Cornelisz. Kunst, Noord-Nederlands kunstschilder (jaartal bij benadering)
Trivia
[bewerken | brontekst bewerken]- De film Mary of Scotland gaat over de terugkeer van Maria I naar Schotland in 1561
Zie de categorie 1561 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.