A23a
De A23a is een ijsberg die in 1986 van Antarctica afgebroken is. In 2024-2025 gold het als de grootste ijsberg ter wereld met een oppervlak van een kleine vierduizend vierkante kilometer en diktes tot 400 meter.[1] Geschat wordt dat de A23a toen nog een biljoen ton bevroren zoet water bevatte.[2]
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]
De ijsberg brak in 1986 af van de Filchner-Ronne-ijsplateau in Antarctica en had toen een oppervlak van 3.900 vierkante kilometer. Het kwam het eerst vast te zitten op de zeebodem van de Weddellzee, een deel van de Zuidelijke Oceaan. Het raakte los in 2020 en dreef naar het noorden, tot het in het voorjaar van 2024 terechtkwam in een maalstroom bij de Zuidelijke Orkneyeilanden, een eilandengroep ten zuidoosten van Zuid-Amerika. Het kwam daar in december 2024 weer uit los.[3]
In januari 2025 lag de inmiddels tot 3.500 vierkante kilometer geslonken ijsberg - een oppervlak vergelijkbaar met die van de Nederlandse provincie Zuid-Holland[4] - met 30 kilometer per uur op ramkoers met het onbewoonde Britse eiland Zuid-Georgia in de Zuidelijke Oceaan.[5][6] Twee maanden later bleek het eiland aan een mogelijke ecologische ramp ontkomen te zijn, want de ijsberg was toen vastgelopen in ondiepe wateren. De schots vormde geen bedreiging voor de scheepvaart, schepen konden hem gemakkelijk ontwijken.[7][8]
Gedurende de zomer dat jaar zijn er enorme stukken afgebroken en de berg was begin september gekrompen tot ongeveer 1.700 vierkante kilometer - een oppervlak vergelijkbaar met die van de Engelse regio Groot-Londen.[9] Het grootste stuk ijs dat in die periode is weggevaagd, was 80 vierkante kilometer groot. Door het steeds warmer wordende water en de enorme golven viel de ijsmassa snel uiteen. Begin september dreven er nog veel kleinere stukken in de zee, waarvan sommige groot genoeg waren om een gevaar voor de scheepsvaart te vormen.[4]
Impact op omgeving
[bewerken | brontekst bewerken]Wetenschappers van het onderzoeksschip RRS Sir David Attenborough die de ijsberg onderzochten, ontdekten in 2023 dat de aanwezigheid van ijsbergen positieve effecten kan hebben op de omgeving. IJsbergen zouden namelijk voedingsstoffen kunnen leveren aan de wateren die ze passeren en daardoor bloeiende ecosystemen creëren in gebieden die anders minder productief zijn.[3] Een onderzoeker van het British Antarctic Survey omschreef het "alsof je een voedingsbom midden in een lege woestijn gooit".[8]
Minder gunstige effecten lijken ook mogelijk: in het geval van de A23a werd gevreesd dat bij het rammen van South Georgia het eiland in stukken gebroken zou worden en er talloze vogels, waaronder macaronipinguins, en zeehonden zouden omkomen, omdat zij zich niet kunnen voeden door de ijsberg.[6]
Klimaatverandering
[bewerken | brontekst bewerken]Het smelten van de A23a beïnvloedt het proces van klimaatverandering. IJsbergen dragen bij aan de koeling van de Aarde door het reflecteren van zonnestraling (het ijs-albedo effect). De smelting van de A23a draagt bij aan de vermindering van deze bufferfunctie tegen de opwarming van de Aarde.[bron?]
A23a kan vanwege zijn enorme omvang verder invloed hebben op het mondiale klimaatsysteem door de afgifte van grote hoeveelheden zoetwater in de oceaan. Dit kan oceaanstromingen verstoren, aangezien de dichtheid van zeewater verandert wanneer zoet smeltwater zich ermee mengt.[5]
- ↑ Qua oppervlak is de A23a iets kleiner dan het totale oppervlak van de Nederlandse provincie Noord-Holland.
- ↑ Grootste ijsberg ter wereld drijft weg van Antarctica. Nu.nl (20 januari 2024). Geraadpleegd op 23 januari 2025.
- 1 2 Grootste ijsberg ter wereld weer in beweging na ontsnapping uit maalstroom. Nu.nl (14 december 2024). Geraadpleegd op 23 januari 2025.
- 1 2 's Werelds grootste ijsberg is in stukken gebroken en verdwijnt binnenkort volledig. Nu.nl (3 september 2025). Geraadpleegd op 3 september 2025.
- 1 2 (en) Tom Clarke, Bigger than London and five times the weight of Mt Everest: The impact of the world's biggest iceberg. Sky News (13 maart 2025).
- 1 2 's Werelds grootste ijsberg op ramkoers met eiland, ramp dreigt voor dieren. Nu.nl (23 januari 2025). Geraadpleegd op 23 januari 2025.
- ↑ IJsberg die op ramkoers lag met pinguïnkolonie vastgelopen op zeebodem Nos.nl, 5 maart 2025
- 1 2 's Werelds grootste ijsberg strandt voor eiland met miljoenen macaronipinguïns. Nu.nl (4 maart 2025).
- ↑ (en) Ronald, Lianne Kolirin, Issy, World’s biggest iceberg, A23a, has broken up. CNN (3 september 2025). Geraadpleegd op 3 september 2025.