Achalgori (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Achalgori / Leningor
Ленингоры район
ახალგორის მუნიციპალიტეტი
Gemeente in de jure Georgië Vlag van Georgië
Rajon in de facto Zuid-Ossetië Vlag van Zuid-Ossetië
Vlag van Achalgori / Leningor
Wapen van Achalgori / Leningor
Kaart van Achalgori / Leningor
Situering
De jure PTE Zuid-Ossetië
Regio Mtscheta-Mtianeti

De facto Zuid-Ossetië
Coördinaten 42°7'18,001"NB, 44°29'7,001"OL
Algemeen
Oppervlakte 1.011 km² [2]
993[3] km²
Inwoners Gedaald 3.665[4]
(8,4 inw./km²)
Hoofdplaats Achalgori / Leningor
Detailkaart
Leningor in South Ossetia (semi-independence).svg
Portaal  Portaalicoon   Georgië

Achalgori (Georgisch: ახალგორის მუნიციპალიტეტი, Akhalgoris munitsipaliteti) of rajon Leningor (Ossetisch: Ленингоры район, Leningor rajon; Russisch: Ленингорский район, Leningorskiy rajon) is een de jure gemeente en de facto Zuid-Osseets district (rajon) in het noorden van Georgië, in de afscheidingsrepubliek Zuid-Ossetië, tevens gelegen in de Georgische regio Mtscheta-Mtianeti. Het gebied wordt feitelijk gecontroleerd door Zuid-Ossetië. Het bestuurlijk centrum is de plaats Achalgori (Leningor). Het district heeft een oppervlakte van 993 km²[3] en telt volgens de Zuid-Osseetse autoriteiten 3.665 inwoners, (2022[4]) waarvan 56% Georgisch (2015). Achalgori valt formeel onder de 'Provisionele Territoriale Eenheid Zuid-Ossetië', het door de centrale Georgische autoriteiten erkende gezag over Zuid-Ossetië. Tot de Russisch-Georgische oorlog in 2008 controleerde Georgië het gebied nog, dat sindsdien als bezet door Rusland wordt beschouwd.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Vanaf de 19e eeuw tot 1921, toen het Rode Leger Georgië veroverde, was het gebied onderdeel van het oejezd Doesjeti (Gouvernement Tiflis). In 1922 werd de Zuid-Ossetische Autonome Oblast opgericht en daarbinnen werd uiteindelijk het huidige district gevormd, dat in 1935 tezamen met het gelijknamige dorp vernoemd werd naar Vladimir Lenin: Leningor(i) (Russisch: Ленингорский район, Leningorskiy rajon).[6]

Na het opheffen van de Zuid-Ossetische autonomie in 1990 kreeg het district de oorspronkelijke naam Achalgori terug. Voor de Zuid-Osseten echter, die in mei 1992 de onafhankelijkheid uitriepen, bleef de naam Leningor gelden. De burgeroorlog in 1991-1992 betekende voor Georgië het verlies van controle over grote delen van Zuid-Ossetië. Het bleef echter gezag houden over vrijwel geheel Achalgori, wat ook het zwaartepunt was van de etnisch Georgische gemeenschap in de voormalige autonome regio.

Met de hervormingen van het lokaal bestuur in 2006 werd Achalgori voor de Georgische wet een gemeente en valt het vanaf 2007 onder de Provisionele Territoriale Eenheid Zuid-Ossetië en het door Tbilisi erkende interim gezag over Zuid-Ossetië, de Zuid-Ossetische Administratie. Sinds 2008 oefenen de Georgische autoriteiten geen enkel gezag meer uit over Achalgori, waar nog steeds de meerderheid van de bevolking uit Georgiërs bestaat.

Georgisch-Osseets conflict[bewerken | brontekst bewerken]

Georgisch gecontroleerde gebieden Zuid-Ossetië 1992 - 2008
Prikkeldraad grens bij Monasteri in de Lechoeravallei

Als gevolg van het Georgisch-Ossetisch conflict en de oorlogen in 1991-1992 en 2008 oefent Georgië geen enkel gezag meer uit over Achalgori. Tussen 1992 en 2008 viel praktisch het gehele district onder Georgische controle binnen de Russisch geleide vredesmacht, behalve het zuidwestelijke deel ten westen van de Lechoerarivier bij de dorpen Ortsjosjani en Tsinagari. Achalgori ontsprong de oorlog in 2008 grotendeels mede door de geografische geïsoleerdheid en de slechte bereikbaarheid vanuit destijds Zuid-Osseets gecontroleerd gebied. De Georgische dorpen zijn in tegenstelling tot de andere districten in Zuid-Ossetië niet vernietigd. Wel was en is er sinds 2008 Zuid-Osseetse druk op de Georgische gemeenschap dat leidt tot vertrek en kunnen Georgiërs die de oorlog ontvluchtten niet terugkeren.

Rusland vergrootte drastisch de militaire aanwezigheid na de oorlog in 2008. In het district kwamen langs de zuidelijke grens drie gemilitariseerde FSB grenswachtbases bij de dorpen Tsinagari, Ortsjosjani en Achmadzji en twee in de bovenloop van de Ksani rivier. Net buiten het stadje Achalgori kwam een militair oefenterrein. Het zuidwestelijke deel van de feitelijke grens werd gedeeltelijk afgesloten met hekken en prikkeldraad, waarbij Georgische gemeenschappen van elkaar gescheiden werden, zoals bij het Georgisch gecontroleerde Choervaleti. Ten zuiden van Achalgori, kwam in de weg naar Tbilisi een Zuid-Osseetse grenspost dat voor hen als volledige douanepost functioneert voor de "import" van goederen. Dit is de enige grensoversteek van Zuid-Ossetië met Georgisch gecontroleerd gebied waar auto's kunnen passeren.[7] Sinds september 2019 is deze vrijwel permanent gesloten, op een enkele uitzondering na omgeven met speciale regels.[8]

Achalgori-Georgiërs verlaten het gebied langzamerhand, vooral nadat de Zuid-Osseetse autoriteiten het 'Familie Hereniging Programma' zijn gestart, waarin het vertrekkers afstand laat nemen van bezit in Zuid-Ossetië en hen enig recht op terugkeer ontneemt.[9] Andere factoren die hierin meespelen zijn de verder beknotte taalrechten, zoals het verplicht onderwijs in Russisch (of Osseets), de reisrestricties naar Georgisch gecontroleerd gebied en de belemmeringen om de Zuid-Osseetse "nationaliteit" aan te nemen (waarbij afstand gedaan moet worden van de Georgische) en men zo geen stem- of pensioenrecht heeft.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

Keli vulkanisch hoogland met Kelimeer. Rechts op de horizon de Kazbek (5.047 m).
Ruïnes Tsirkoli-fort boven de Ksani

Achalgori beslaat vrijwel de gehele oostelijke flank van Zuid-Ossetië en wordt geografisch bepaald door de Ksani rivier en twee noord-zuid subgebergtes van de Grote Kaukasus: het Charoelagebergte en Lomisigebergte. De kam van de eerste is tevens de districtsgrens met Tschinvali en het Lomisigebergte is de oostgrens van Zuid-Ossetië. Door deze geografie ligt het ook vrij geïsoleerd van het kerngebied van Zuid-Ossetië dat in het Liachvi rivierbekken ligt. De zuidelijke rand van het district vormt de geologische begrenzing van de Sjida Kartli Vlakte. De hoogste toppen van het district zijn in het uiterste noorden te vinden, in het Keli vulkanisch hoogland, dat de bron is van de Liachvi, Aragvi en Ksani rivieren, en deels in Achalgori ligt. Het hoogland vormt is tevens deel van de hoofdkam van de Grote Kaukasus en ligt op 2600-3300 meter hoogte. De hoogste berg in het district Achalgori is de Keli met een top van 3.627 meter boven zeeniveau. Hier ligt ook het grootste meer in het district, het hoog-alpiene Kelimeer op 2.920 meter boven zeeniveau.[10]

Achalgori grenst aan de Zuid-Osseetse rurale districten Tschinvali in het westen en Dzau in het uiterste noorden. In het noordelijke puntje grenst het tevens aan de Georgische gemeente Kazbegi en langs de gehele oostelijke flank aan Doesjeti. Het zuiden grenst aan Kaspi en aan Gori, beiden in de regio Sjida Kartli.

Administratieve onderverdeling[bewerken | brontekst bewerken]

Het district is voor de Zuid-Osseetse autoriteiten administratief onderverdeeld in 8 plattelandsgemeenschappen met daarbinnen in totaal 86 dorpen. Het bestuurlijk centrum Achalgori (Leningor, Ленингор) is een 'nederzetting met stedelijk karakter'.[11]

De belangrijkste en grootste dorpen zijn Ikoti, Tsinagari (Амдзарин, Amdzarin), Ortsjosjani, en Mosabroeni (Раздахан, Razdachan).

Demografie[bewerken | brontekst bewerken]

Begin 2022 telde Achalgori / Leningor 3.665 inwoners,[4] een daling van bijna 13% ten opzichte van de volkstelling van 2015. De Georgische minderheid is in Achalgori / Leningor volgens de volkstelling van 2015 55,6%, tegenover 43,8% Osseten.[13]

Het district kende bij de start van de Zuid-Osseetse autonomie in 1922 nog een meerderheid aan Osseten, in 1939 was dat 57% van de bevolking, maar in de daaropvolgende decennia veranderde dit langzamerhand naar een meerderheid van Georgiërs dat vóór het uitbreken van het Georgisch-Ossetisch conflict in 1989 op 54% was beland. In de jaren 1970 vond de omslag plaats naar een Georgische meerderheid, door het langdurig dalen van het aantal Osseten in het district. Het aantal Georgiërs bleef vrij constant. Door de burgeroorlog in 1991-92 vertrok 80% van de Osseetse bevolking, al dan niet gedwongen. In 2002 lag het aandeel Georgiërs in Achalgori daardoor op 85%.[14] Door de oorlog in 2008 vertrok tweederde van de Georgische bevolking, maar is het nog steeds in een numerieke meerderheid. De Georgische gemeenschap in Zuid-Ossetië staat echter nog steeds onder druk. De Zuid-Osseetse autoriteiten hebben in 2020 een programma opgezet dat Georgische inwoners van met name Achalgori moet stimuleren te migreren naar Georgisch gecontroleerd gebied.[15]

Bevolkingsontwikkeling van Achalgori
1886 1923 1939 1959 1970 1979 1989 2002 2015 2022
district Achalgori (Leningor) 22.725 Gedaald 16.755 Gedaald 14.543 Gedaald 13.772 Gedaald 12.073 [16]Gedaald 7.703 Gedaald 4.209 Gedaald 3.665
Georgiërs - - 8.823 7.087 6.987 7.092 6.493 6.520 2.337 -
Osseten - - 13.016 8.958 7.045 6.401 5.340 1.110 1.844 -
Belangrijkste plaatsen
Achalgori (Leningor) 634 Gestegen 640 Gestegen 1.413 Gestegen 1.573 Gestegen 1.917 Gestegen 2.216 Gestegen 2.705 2.449 Gedaald 1.033 -
Ikoti 725 Gestegen 934 Gestegen 1.039 - Gestegen 1.052 Gedaald 1.000 Gestegen 1.040 Gestegen 1.089 Gedaald 596 -
Tsinagari (Amdzarin) 69 223 Gestegen 505 - Gestegen 1.062 Gedaald 951 Gedaald 753 - Gedaald 345 -
Ortsjosjani 179 Gestegen 270 Gestegen 445 - Gestegen 591 Gestegen 602 Gestegen 633 - Gedaald 281 -
Mosabroeni (Razdachan) - - Gestegen 80 - Gestegen 276 Gestegen 363 Gestegen 364 Gedaald 281 Gedaald 218 -
Verantwoording data: 1886,[17] 1923,[18] 1939-1989,[19][20] volkstelling 2002,[21][23] Zuid-Osseetse volkstelling 2015.[11]
De statistieken na 2002 namens Zuid-Ossetië worden niet door Georgië erkend.

Vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

Achalgori bewegwijzerd vanaf de S1 / E60

De Georgische nationale route Sh28 is de toegangsweg naar Achalgori vanaf de S1 (E60) in Georgisch gecontroleerd gebied, en is de centrale weg in het district langs de Ksani rivier tot het dorp Largvisi. Er is echter geen regulier doorgaand verkeer mogelijk over de feitelijke Zuid-Osseetse grens. Vanaf Achalgori is een rechtstreekse verbinding van 62 kilometer met hoofdstad Tschinvali, door het Charoelagebergte

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Commons heeft mediabestanden in de categorie Akhalgori Municipality.