Achalkalaki (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Achalkalaki
ახალქალაქი
Stad in Georgië Vlag van Georgië
Achalkalaki (Georgië)
Achalkalaki
Situering
Regio Samtsche-Dzjavacheti
Gemeente Achalkalaki
Coördinaten 41° 24′ 12″ NB, 43° 29′ 20″ OL
Algemeen
Inwoners
(2021)
Gedaald 7.824[1]
Hoogte 1.700 m
Overig
Website akhalkalaki.ge
Foto's
Akhalkalaki, Samtskhe-Javakheti, Georgia.jpg
Portaal  Portaalicoon   Georgië

Achalkalaki (Georgisch: ახალქალაქი; Armeens: Ախալքալաք, Achalkalak, vertaalt als 'Nieuwe Stad') is een stad in het zuiden van Georgië in de regio Samtsche-Dzjavacheti met 7.824 inwoners (2021[1]). Het stadje dat het administratieve centrum is van de gelijknamige gemeente ligt hemelsbreed op 115 kilometer ten zuidwesten van hoofdstad Tbilisi, 40 kilometer van de grensovergang met Armenië en 30 kilometer van de grensovergang met Turkije. Achalkalaki ligt op een hoogte van 1.700 meter boven zeeniveau op het Achalkalaki Plateau dat deel uitmaakt van het vulkanische Dzjavacheti Hoogland. De bevolking bestaat voor 94% uit Armeniërs.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Achalkalaki fort

De locatie van Achalkalaki werd al in de 9e eeuw bewoond, maar de stichting van de gefortificeerde stad wordt algemeen beschouwd als vroege 11e eeuw. De eerste fortificaties werden onder de Georgische koning Bagrat III in de periode 1008-1012 gebouwd.[3] In 1064 werd de stad verwoest door de Seltsjoek invasie van het Koninkrijk Georgië met 100.000 troepen.[4] De naam Achalkalaki wordt genoemd in een inscriptie uit 1291, gegraveerd op een gevel van een in de rotsen uitgehouwen kerk in de middeleeuwse Armeense stad van Ani.[5]

In de 16e eeuw werd het gebied door zowel het Ottomaanse Rijk als Safavidisch Perzië bevochten. Met de Vrede van Amasya in 1555 kwam de locatie in Perzisch gecontroleerd gebied te liggen.[7] Tussen 1637 en 1828 stond de stad onder onder Ottomaans gezag, waardoor de christelijke Armeense en Georgische bevolking van de stad werden geconfronteerd met gedwongen islamisering.[8] Het was in deze periode onderdeel van het Eyalet van Çıldır (of ook Pasjalik Achaltsiche).[9]

Na de Russisch-Turkse Oorlog (1828-1829) en het Verdrag van Adrianopel kwam Achalkalaki onder Russisch gezag te staan.[10] Het fort was door de oorlog vernietigd. In 1831 werd begonnen met de bouw van een nieuwe stad onder dezelfde naam ten zuidoosten van de oude stad. De restanten van het Achalkalaki fort zijn nog te zien bij het binnenkomen aan de noordkant van de huidige stad. Er staat ook nog een moskee uit de Ottomaanse periode.

Overblijfselen fort

Het nieuwe Achalkalaki kreeg in 1845 de status van stad maar het deed toen nog niet dienst als administratief centrum. Het viel toen nog onder het Oejezd Achaltsiche, waarvan de stad Achaltsiche het administratieve centrum was. Achalkalaki werd in 1874 een "districtsstad van de derde klasse" en werd het administratief centrum van het afgesplitste Oejezd Achalkalaki dat pas gemeentelijke autonomie kreeg in 1896.[11] De nieuwe stad werd vanaf het begin vrijwel geheel door Armeniërs bewoond.[12]

Tijdens de Koude Oorlog lag de stad in het zogenaamde "grensgebied". Bezoekers van buitenaf hadden een speciale vergunning nodig om de stad te bezoeken, het lag tenslotte dichtbij de Turkse grens, een NAVO lidstaat. Daarnaast was in Achalkalaki een basis van de Sovjet strijdkrachten in Transkaukasië gestationeerd met 30.000 soldaten. Na de Georgische onafhankelijkheid in 1991 bleef de basis in gebruik door Rusland, als de "62e militaire basis". Deze werd uiteindelijk op 27 juni 2007 overgedragen aan Georgië, nadat de Georgische regering in 2005 een overeenkomst daartoe met Rusland sloot.[13] Het complex aan de westkant van de stad werd in 2014-2015 deels in opgeknapt ten behoeve van een trainingscentrum voor de Georgische strijdkrachten,[14] dat uiteindelijk in 2020 opende.[15]

Demografie[bewerken | brontekst bewerken]

Soerb Chatsj kerk uit 1856

Begin 2021 had Achalkalaki 7.824 inwoners,[1] een daling van 5% ten opzichte van de volkstelling in 2014. De bevolking van Achalkalaki bestaat voor ruim 94% uit Armeniërs en bijna 6% uit Georgiërs.

Jaar 1851 1886 1897 1922 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2002[16] 2014 2021
Aantal 2.675 Gestegen 4.303 Gestegen 5.440 Gedaald 2.737 Gestegen 3.475 Gedaald 5.331 Gestegen 8.804 Gestegen 10.751 Gestegen 13.405 Gestegen 15.572 Gedaald 9.802 Gedaald 8.295 Gedaald 7.824
Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[17][18][16] 1851 en 1886.[20]

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Aan de noordzijde van de stad bij het binnenkomen via de S11, zijn nog enkele restanten van de oorspronkelijke gefortificeerde middeleeuwse stad en een Ottomaanse moskee te zien, gelegen op een rotsplateau boven de rivier Paravani.[21] Verder staat in het centrum nog de Armeens-Apostolische Soerb Chatsj kerk uit 1856.[22]

Vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

De belangrijkste wegen door de stad zijn de Georgische routes van internationaal belang S11 en S13. De S13 ligt geheel in de gemeente Achalkalaki en voert vanaf de stad naar de Turkse grens bij Kartsachi. De S11 verbindt Achaltsiche met Armenië via Achalkalaki en Ninotsminda en is onderdeel van de Europese weg E692.

De nationale route Sh20 heeft de zuidelijke terminus bij de stad Achalkalaki, en is een belangrijke regionale verbinding naar Bakoerjani en Bordzjomi via de 2.417 meter hoge Tschratskaro-pas.

Vanaf de jaren tachtig van de twintigste eeuw was Achalkalaki het eindpunt van een spoorlijn vanaf Marabda (gelegen tussen Tbilisi en Marneuli) die via Tetritsqaro, Tsalka en Ninotsminda loopt. De lijn is feitelijk sinds 2007 buiten gebruik voor passagiersvervoer town deze grondig gemoderniseerd werd in het kader van de Baku-Tbilisi-Kars spoorlijn. Negen kilometer ten zuiden van de stad, halverwege Achalkalaki en Ninotsminda is een aftakking naar Turkije aangelegd, waar ook een groot vracht- en spoorwisselstation is gebouwd. Het nieuwe gedeelte steekt de grens met Turkije over ten zuidoosten van het Kartsachimeer. Het gedeelte van het nieuwe station naar het oude eindpunt van de lijn aan de zuidelijke rand van Achalkalaki is daarna ontmanteld. Sinds 2017 rijden er internationale goederentreinen over het spoor. Het lokale passagiersvervoer is niet hervat.

Geboren[bewerken | brontekst bewerken]

Achalkalaki heeft diverse staatslieden en culturele persoonlijkheden voortgebracht, waaronder:

Commons heeft mediabestanden in de categorie Achalkalaki.