Adigeni (gemeente)
Gemeente in Georgië  | |||
|---|---|---|---|
  | |||
| Locatie in Georgië | |||
 | |||
| Geografie | |||
| Regio | Samtsche-Dzjavacheti | ||
| Hoofdplaats | Adigeni | ||
| Oppervlakte | 799.5 km² [1] | ||
| Hoogste punt | Mepistskaro (2800 m) | ||
| Coördinaten | 41° 41' NB, 42° 42' OL | ||
| Bevolking | |||
| Inwoners (2024) | 14.312 [2] (17,9 inw./km²) | ||
| Etniciteit (2024) | Georgisch (95,3%) Armeniërs (2,8%) | ||
| Religie (2024) | Orthodox (70,9%) Islam (18,6%) Katholiek (8,3%) | ||
| Overige informatie | |||
| Tijdzone | UTC+4 | ||
| Website | adigeni | ||
| Adigeni in Samtsche-Dzjavacheti | |||
  | |||
| Foto('s) | |||
.jpg) | |||
| Zarzmaklooster | |||
| |||
Adigeni (Georgisch: ადიგენის მუნიციპალიტეტი, Adigenis moenitsipaliteti) is een gemeente in het zuidwesten van Georgië, gelegen in de bestuurlijke regio Samtsche-Dzjavacheti. De gemeente heeft een oppervlakte van bijna 800 km² en heeft ruim 14.000 inwoners (2024). De gelijknamige plaats is het bestuurlijk centrum. Historisch was Adigeni een belangrijk frontlijngebied tussen verschillende heersers over Georgië en kent verschillende fortificaties. Het 19e-eeuwse kuuroord Abastoemani ligt in de gemeente.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Het gebied van de huidige gemeente Adigeni lag in het atabegaat Samtsche (Samtsche-Saatabago, of ook wel Mescheti) dat aanvankelijk in de 15 eeuw onafhankelijk werd van het Koninkrijk Georgië, maar in de 16e eeuw door zowel het Ottomaanse Rijk als Safavidisch Perzië werd bevochten, met name het oostelijke deel in de omgeving van de plaats Adigeni.
Met de Vrede van Amasya in 1555 kwam het gebied in de verste hoek van Perzisch gecontroleerd gebied te liggen aan de bestandslijn met het Ottomaanse Rijk.[3] In de 17e eeuw kwam het gebied onder Ottomaanse controle,[4] en werd het onderdeel van het Eyalet van Çıldır (of ook wel Pasjalik Achaltsiche).[5]
Russisch gezag
[bewerken | brontekst bewerken]
In de 18e eeuw werd het gebied wederom betwist toen het Georgische Koninkrijk Kartli-Kachetië zich los probeerde te worstelen van zowel de Perzen als de Turken. Dit liep met Russische steun uit op een mislukking bij Aspindza, waarna het gebied nog onder Turks gezag bleef.[6] Gedurende de eerste fase van de Russische annexatie van Georgische gebieden in het begin van de 19e eeuw lag Adigeni nog in het Ottomaanse Rijk. Na de Russisch-Turkse Oorlog (1828-1829) en het Verdrag van Adrianopel van 1829 kwam Adigeni en omgeving onder Russisch gezag te staan.[7]
Het gebied werd vervolgens vanaf 1840 bestuurlijk onderdeel van de oejezd Achaltsiche, dat korte tijd deel uitmaakte van het gouvernement Georgië-Imeretië. De provincie werd met de splitsing van dat gouvernement in 1846 bij het gouvernement Koetais ingedeeld, om vervolgens in 1867 bij het gouvernement Tiflis ingedeeld te worden.[8][9] Achaltsiche was onderverdeeld in drie gemeentelijke districten (oetsjastok), waarbij het gebied van de moderne gemeente Adigeni met praktisch dezelfde grenzen het gemeentelijke district Koblian vormde (Коблианский участок, Koblianskiy oetsjastok).[10]
Moderne indeling
[bewerken | brontekst bewerken]Deze indeling bleef feitelijk bestaan tot de Sovjet-verovering van de Democratische Republiek Georgië in 1921 en de bestuurlijke hervorming in 1930. Toen werd het rajon Adigeni afgesplitst.[11] Na de onafhankelijkheid van Georgië werd het district in 1995 ingedeeld bij de nieuw gevormde bestuurlijke regio (mchare) Samtsche-Dzjavacheti, en werd het in 2006 omgevormd tot gemeente.
Geografie
[bewerken | brontekst bewerken]Adigeni grenst in het westen aan de gemeente Choelo in Adzjarië en in het noorden aan Tsjochataoeri in de regio Goeria alsmede aan de gemeenten Vani en Baghdati in Imereti. Ten westen van Adigeni ligt de gemeente Achaltsiche en langs de zuidkant ligt Turkije.
Bergen
[bewerken | brontekst bewerken]
De gemeente wordt deels omsloten door het Meschetigebergte in het noorden en het Arsianigebergte in het westen, die een maximale hoogte hebben tussen de 2500 en 2800 meter boven zeeniveau. Dit zijn subgebergtes van de Kleine Kaukasus. In het Meschetigebergte liggen de hoogste toppen van de gemeente. Het driegemeentenpunt met Tsjochataoeri en Vani is onderdeel is van de Mepistskaro, de hoogste berg van het Meschetigebergte.
In het centrale deel van Adigeni ligt het Persati Plateau met een gemiddelde hoogte van 2200 meter boven zeeniveau en toppen rond de 2400 meter. In het noorden bevindt zich de 2182 meter hoge Zekaripas in de nationale route Sh14 naar Baghdati en Koetaisi.[12] Langs deze route ligt ook het historische kuuroord Abastoemani. Door de gemeente stromen verschillende linker zijrivieren van de Mtkvari, waarvan de Kvabliani de belangrijkste is.
Demografie
[bewerken | brontekst bewerken]De gemeente Adigeni telde 14.312 inwoners bij de volkstelling van 2024, een daling van ruim 13 procent ten opzichte van de volkstelling van 2014.
| Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Adigeni | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1886 | 1923 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002* | 2014 | 2024 | |||||||||
| Gemeente Adigeni | 17.983 | - | 41.314 | 19.593 |  20.272 | 20.278 | 21.284 |  20.752 | 16.462 | 14.312 | ||||||||
| Adigeni | - | - | 656 | 1.200 | 859 | 981 | 1.309 | 980 | 783 | 899 | ||||||||
| Abastoemani | - | 1.244 | 3.001 | 3.521 | 3.253 | 2.935 | 2.564 | 1.368 | 937 | 960 | ||||||||
| Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[13][14][15][16][2] * Noot:[18] | ||||||||||||||||||
Etniciteit en religie
[bewerken | brontekst bewerken]
De bevolking van Adigeni bestond volgens de volkstelling van 2024 vrijwel geheel uit Georgiërs, ruim 95 procent. De grootste etnische minderheid waren Armeniërs, bijna drie procent, die voornamelijk in Abastoemani woonden volgens de volkstelling van 2014. Andere minderheden in Adigeni waren enkele tientallen Russen en Indiërs. Ruim 70 procent van Adigeni was volgens de volkstelling Georgisch-Orthodox), gevolgd door moslim Georgiërs (18,6 procent). Deze laatsten zijn met name Adzjaren, Georgische moslims. Een andere voor Georgische begrippen relatief grote groep zijn de katholieken (8,3 procent). Verder zijn er kleine aantallen Armeens-Apostolen en jehova's.[19] [20]
Mescheten
[bewerken | brontekst bewerken]In november 1944 werden de Mescheten, een Turkssprekende etnische groep van overwegend moslimgeloof die in dit gebied woonden, naar Centraal-Aziatische Sovjetrepublieken gedeporteerd als onderdeel van een stalinistische hervestigingsoperatie.[21] De Mescheten vormden op dat moment driekwart van de bevolking van het rajon (1939: 32.923 van de 41.314 inwoners).[16] Pogingen om hen in het onafhankelijke Georgië terug te laten keren lopen stroef, en ondervindt lokale weerstand.[22][23]
Administratieve onderverdeling
[bewerken | brontekst bewerken]
De gemeente Adigeni is administratief onderverdeeld in 18 gemeenschappen (თემი, temi) met in totaal 55 dorpen (სოფელი, sopeli) en twee 'nederzettingen met stedelijk karakter' (დაბა, daba), te weten het administratieve centrum Adigeni en het kuuroord Abastoemani.[1]
Bestuur
[bewerken | brontekst bewerken]De gemeenteraad van Adigeni (Georgisch: საკრებულო, sakreboelo) wordt elke vier jaar gekozen in een gemengd kiesstelsel. Een deel wordt via enkelvoudige kiesdistricten gekozen en een deel via evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten.[24]
| Partij | 2014[25] | 2017[26] | 2021[27] | 2025[28] | |
|---|---|---|---|---|---|
| Georgische Droom (GD) | 21 | 23 | 24 | 29 | |
| Verenigde Nationale Beweging (UNM) | 6 | 1 | 9 | ||
| Europees Georgië (EG) | 5 | ||||
| Overige partijen | 3 [29] |
1 [30] |
1 [31] | ||
| Totaal | 30 | 30 | 33 | 30 | |
Bezienswaardigheden
[bewerken | brontekst bewerken]
In de gemeente zijn diverse bezienswaardigheden:
- Zarzmaklooster. Een historische plek waar al sinds de 8e eeuw een klooster staat. De huidige kerk is een reconstructie gemaakt in de vroege 20e eeuw[32]
- Okrostsiche (Gouden fort). Een middeleeuwse fortificatie op een rots en een van de grootsten in zijn soort in Georgië.[33] Speelde een belangrijke rol in de verdediging van de regio Samtsche tegen de Ottomanen.
- Klimatologisch kuuroord Abastoemani. Spa en sterrenobservatorium.
- Diverse andere forten zoals Tamarafort bij Abastoemani,[34] en Zanavi bij Adigeni.
Vervoer
[bewerken | brontekst bewerken]_2014.jpg)
De belangrijkste doorgaande route door de gemeente, de nationale route Sh1, verbindt Batoemi met Achaltsiche via de 2027 meter hoge Goderdzipas in de buurgemeente Choelo. In de late Sovjet periode was deze weg onderdeel van de A306 Sovjet hoofdroute. Een andere regionaal belangrijke verbinding door de gemeente is de nationale route Sh14 naar Baghdati en Koetaisi via de 2182 meter hoge Zekaripas. Deze was ooit onderdeel van de A307 Sovjet hoofdroute.
De secundaire Vale-Posof Georgisch-Turkse grensovergang ligt in het zuidoostelijke hoekje van de gemeente Adigeni, en is de zuidelijke terminus van de hoofdroute S8 die vanuit Chasjoeri via Bordzjomi en Achaltsiche bij de grens eindigt. Het dichtstbijzijnde treinstation was in Achaltsiche, maar sinds medio 2012 rijden er geen treinen meer op de lijn Borjomi - Achaltische - Vale.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]Referenties
[bewerken | brontekst bewerken]- 1 2 (ka) Main Results of the 2014 Census (Publication) (pdf). Census.ge, National Statistics Office of Georgia (Geostat) p.285-289 (28 april 2016). Gearchiveerd op 13 februari 2020. Geraadpleegd op 14 februari 2022.
- 1 2 (en) 2024 Population Census of Georgia results - Population of Georgia by self-governed units, urban-rural settlements and sex. National Statistics Office of Georgia, Geostat (22 juni 2026). Geraadpleegd op 23 juni 2026. “referentiedatum telling 14 november 2024”
- ↑ (en) Skinner, Peter F. (2014). Georgia, the Land Below the Caucasus - A narrative history, 1e druk. Narikala Publications, New York, Londen, Tbilisi, "12. "Georgia in the 16th Century: Surviving Turkish and Persian Invasions"", pp.210-231. ISBN 978-0-9914232-0-0. Geraadpleegd op 17 januari 2022.
- ↑ Skinner 2014, p. 258, Hoofdstuk 13 "Georgia in the 17th Century: The Persian Ascendancy".
- ↑ Skinner 2014, p. 356, Hoofdstuk 16 "The Iron Fist: The Russian Annexation of Georgia 1801-1845".
- ↑ Skinner 2014, pp. 301-304, Hoofdstuk 15 "Teimuraz II and Erekle II: Triumph and Tragedy".
- ↑ Skinner 2014, pp. 353,355,356, Hoofdstuk 16 "The Iron Fist: The Russian Annexation of Georgia 1801-1845".
- ↑ (ru) Gouvernement Tiflis. Grote Russische Encyclopedie. Gearchiveerd op 2 januari 2020. Geraadpleegd op 4 juli 2023.
- ↑ (ru) Gouvernement Tiflis. Geografisch en statistisch woordenboek van het Russische rijk, deel V p.128 (1885). Geraadpleegd op 17 oktober 2022.
- ↑ (ru) V.N. Kaloetskov e.a. (2020). Топонимия Ближнего Зарубежья: 100 лет переименований (Toponymie van het nabije buitenland: 100 jaar hernoemen) (pdf). Русское географическое общество (Russische Geografische Vereniging), Moskou, p.140. Geraadpleegd op 17 oktober 2022.
- ↑ (ka) Gemeente Adigeni - Universeel Encyclopedisch Woordenboek 2006. National Parliamentary Library of Georgia. Geraadpleegd op 17 oktober 2022.
- ↑ (en) Levan Tielidze, Ramin Gobejishvili, Levan Maruashvili en Nikoloz Astakhov (2019). Geomorphology of Georgia. Springer, "13 Achara-Trialeti-Loki Mountainous Terrain", pp. 226-230. ISBN 978-3-319-77764-1. Geraadpleegd op 14 februari 2022.
- ↑ (en) Population divisions of Georgia. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Geraadpleegd op 18 januari 2022.
- ↑ (en) Population cities & towns of Georgia. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Geraadpleegd op 18 januari 2022.
- ↑ (en) Ethnic composition rural Georgia 1923. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Gearchiveerd op 5 september 2023. Geraadpleegd op 18 januari 2022.
- 1 2 (ru) Koblian (1886),. Ethno Kavkaz. Geraadpleegd op 25 februari 2022.
- ↑ (en) Population Dynamics in Georgia - An Overview Based on the 2014 General Population Census Data (pdf). National Statistics Office of Georgia, Geostat (29 november 2017). Geraadpleegd op 10 januari 2022.
- ↑ Gecorrigeerd cijfer 2002 gemeente Adigeni is 17.700. Bij de volkstelling van 2014 werd een onverklaarbaar gat ten opzichte van de data van het nationaal statistisch bureau Geostat gevonden. Uit VN begeleid onderzoek is gebleken dat de volkstelling van 2002 ongeveer 8-9 procent te hoog was. Zie[17], "1. Introduction", Pagina 1.
- ↑ (en) 2024 Population Census of Georgia results - Demographic and Social Characteristics. National Statistics Office of Georgia, Geostat (22 juni 2026). Geraadpleegd op 22 juni 2026. “referentiedatum telling 14 november 2024”
- ↑ (en) Ethnic composition of Georgia 2014. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Gearchiveerd op 20 december 2020. Geraadpleegd op 17 oktober 2022.
- ↑ (en) From Exile to Exile: The Perpetual Deportation of the Ahıska Turks. Genocide Watch (27 januari 2021). Geraadpleegd op 15 februari 2022.
- ↑ (en) Meskhetian Turks Return to Lost Homeland in Georgia. Eurasianet (9 oktober 2009). Geraadpleegd op 15 februari 2022.
- ↑ (en) Meskhetian Turks: Still Struggling to Return to Their Homeland. Eurasianet (25 maart 2003). Geraadpleegd op 15 februari 2022.
- ↑ (en) Election Code of Georgia - Chapter XVI – Sakrebulo Elections of Self-Governing Communities and Self-Governing Cities (except for Tbilisi) - Artikel 138 e.v.. Legislative Herald of Georgia (25 juni 2025). Geraadpleegd op 10 oktober 2025.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2014 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie p.40-41. Gearchiveerd op 1 april 2022. Geraadpleegd op 7 maart 2025.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2017 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie p.42-43. Gearchiveerd op 5 april 2022. Geraadpleegd op 5 april 2022.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2021 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie p.51-53. Gearchiveerd op 5 april 2022. Geraadpleegd op 5 april 2022.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2025 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.28-29. Gearchiveerd op 17 oktober 2025. Geraadpleegd op 17 oktober 2025.
- ↑ Democratische Beweging - Verenigd Georgië (2), Onafhankelijke (1).
- ↑ Alliantie van Patriotten (1).
- ↑ Lelo voor Georgië (1).
- ↑ (en) Zarzma klooster. Georgian Travel Guide. Geraadpleegd op 14 februari 2022.
- ↑ (en) Okros Tsikhe (Golden Fortress). Georgian Travel Guide. Geraadpleegd op 17 oktober 2022.
- ↑ (ka) Tamarakasteel - #6183. Cultureel Erfgoed Portaal. Geraadpleegd op 17 oktober 2022.
· 
· 