Adigeni (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Adigeni
ადიგენის მუნიციპალიტეტი
Gemeente in Georgië Vlag van Georgië
Vlag van Adigeni
Wapen van Adigeni
Kaart van Adigeni
Situering
Regio Samtsche-Dzjavacheti
Coördinaten 41°40'37"NB, 42°42'31"OL
Algemeen
Oppervlakte 799,5 km² [2]
Inwoners
(2021)
Gedaald 16.092[1]
(20,1 inw./km²)
Hoofdplaats Adigeni
Burgemeester Gotsja Kimadze (2021-)
Overig
Website adigeni.ge
Portaal  Portaalicoon   Georgië

Adigeni (Georgisch: ადიგენის მუნიციპალიტეტი) is een gemeente in het zuidwesten van Georgië met ongeveer 16.000 inwoners (2021[1]), gelegen in de regio Samtsche-Dzjavacheti. De gemeente, waarvan de gelijknamige nederzetting met stedelijk karakter (daba) het administratieve centrum is, heeft een oppervlakte van bijna 800 km² en is omgeven door bergen. De belangrijkste weg door de gemeente is de nationale route Sh1 die Batoemi met Achaltsiche verbindt via de Goderdzi-pas.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Oejezd Achaltsiche en vorming district Adigeni (links)

De huidige gemeente Adigeni lag in het vorstendom Samtsche (Samtsche-Saatabago, of ook wel Mescheti) dat aanvankelijk in de 15 eeuw onafhankelijk werd van het Koninkrijk Georgië, maar in de 16e eeuw door zowel het Ottomaanse Rijk als Safavidisch Perzië werd bevochten, met name het oostelijke deel in de omgeving van Adigeni. Met de Vrede van Amasya in 1555 kwam Adigeni in de verste hoek van Perzisch gecontroleerd gebied te liggen aan de bestandslijn met het Ottomaanse Rijk.[4] In de 17e eeuw kwam het gebied onder Ottomaanse controle,[5] en werd het onderdeel van het Eyalet van Çıldır (of ook Pasjalik Achaltsiche).[6]

In de 18e eeuw werd het gebied wederom betwist toen het Georgische Koninkrijk Kartli-Kachetië zich los probeerde te worstelen van zowel de Perzen als de Turken. Dit liep met Russische steun uit op een fiasco bij Aspindza en bleef het gebied onder Turks gezag.[7] Gedurende de eerste fase van de Russische annexatie van Georgische gebieden in het begin van de 19e eeuw lag Adigeni nog in het Ottomaanse Rijk. Na de Russisch-Turkse Oorlog (1828-1829) en het Verdrag van Adrianopel kwam Adigeni en omgeving onder Russisch gezag te staan.[8]

Zarzma klooster

Het gebied werd vervolgens vanaf 1840 administratief onderdeel van het Oejezd Achaltsiche, dat korte tijd deel uitmaakte van het samengevoegde Gouvernement Georgië-Imeretië. Het Oejezd Achaltsiche werd met de splitsing van dat Gouvernement in 1846 bij het Gouvernement Koetais ingedeeld, om vervolgens in 1867 bij het Gouvernement Tiflis ingedeeld te worden.[9] Het Oejezd Achaltsiche was onderverdeeld in drie gemeentelijke districten (oetsjastok, Russisch: yча́сток), waarbij het gebied van de huidige gemeente Adigeni met praktisch dezelfde grenzen het gemeentelijke district Koblian (Коблианский участо) vormde. Deze district indeling bleef feitelijk bestaan tot de Sovjet verovering van de Democratische Republiek Georgië in 1921 en de administratieve hervorming in 1930. Toen werd het onafhankelijke Rajon Adigeni afgesplitst, dat feitelijk nu nog als gemeente bestaat. Na de onafhankelijkheid van Georgië werd het district in 1995 ingedeeld bij de nieuw gevormde regio (mchare) Samtsche-Dzjavacheti, en is in 2006 het district omgevormd naar gemeente.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

Het dorp Gomaro
Abastoemani apotheek

Adigeni grenst in het westen aan de gemeente Choelo in Adzjarië en in het noorden aan Tsjochataoeri in de regio Goeria alsmede aan de gemeenten Vani en Baghdati in Imereti. Ten westen van Adigeni ligt de gemeente Achaltsiche en langs de zuidkant ligt Turkije. De gemeente wordt deels omsloten door subgebergtes van de Kleine Kaukasus met een maximale hoogte tusen de 2500 en 3000 meter boven zeeniveau, namelijk het Meschetigebergte in het noorden en het Arsianigebergte in het westen. In het centrale deel van Adigeni ligt het Persati Plateau met een gemiddelde hoogte van 2200 meter boven zeeniveau en toppen rond de 2400 meter. In het noorden bevindt zich de 2182 meter hoge Zekaripas in de nationale route Sh14 naar Baghdati en Koetaisi.[10] Langs deze route ligt ook het historische gezondheidsoord en spa Abastoemani. Door de gemeente stromen ook diverse linker zijrivieren van de Mtkvari, waarvan de Kvabliani de belangrijkste is.

Demografie[bewerken | brontekst bewerken]

Okros Tsiche

Begin 2021 telde de gemeente Adigeni 16.092 inwoners,[1] een geringe daling ten opzichte van de volkstelling van 2014.[2] De bevolking van Adigeni is praktisch mono-etnisch Georgisch. Veruit de grootste etnische minderheid zijn de Armeniërs (bijna 400, 2,2%) die voornamelijk in Abastoemani wonen en daar 18% van de bevolking zijn. Andere minderheden zijn enkele tientallen Russen en enkele Azerbeidzjanen, Osseten, Oekraïners, Abchaziërs en Pontische Grieken. Verder bestaat de bevolking voor 67,7% uit volgers van de Georgisch-Orthodoxe Kerk en 20,1% moslim Georgiërs (Adzjaren). Een andere voor Georgische begrippen grote groep zijn de katholieken (10%). Verder zijn er kleine aantallen volgers van de Armeens-Apostolische Kerk en Jehova's getuigen.

Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Adigeni
1886 1923 1939 1959 1970 1979 1989 2002[11] 2014 2021
Gemeente Adigeni 17.983 - 41.314 19.593 Gestegen 20.272 Gestegen 20.278 Gestegen 21.284 Gedaald 20.752 Gedaald 16.462 Gedaald 16.092
Adigeni - - 656 Gestegen 1.200 Gedaald 859 Gestegen 981 Gestegen 1.309 Gedaald 980 Gedaald 783 Gestegen 975
Abastoemani - 1.244 Gestegen 3.001 Gestegen 3.521 Gedaald 3.253 Gedaald 2.935 Gedaald 2.564 Gedaald 1.368 Gedaald 937 Gedaald 723
Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[12][13][14][15] Noot:[11]

In november 1944 werden de Mescheten, een Turkssprekende etnische groep van overwegend moslimgeloof die in dit gebied woonden, naar Centraal-Aziatische Sovjetrepublieken gedeporteerd als onderdeel van een stalinistische hervestigingsoperatie.[17] De Mescheten vormden op dat moment driekwart van de bevolking van het rajon (1939: 32.923 van de 41.314 inwoners).[15] Pogingen om hen in het onafhankelijke Georgië terug te laten keren lopen stroef, en ondervindt lokale weerstand.[18][19]

Bestuur[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeente Adigeni is administratief onderverdeeld in 18 gemeenschappen met in totaal 55 dorpen en twee nederzettingen met stedelijk karakter (daba), te weten het administratieve centrum Adigeni en het resort Abastoemani. De gemeenteraad (Georgisch: საკრებულო, sakrebulo) van Adigeni is het vertegenwoordigend orgaan dat elke vier jaar via een gemengd kiesstelsel wordt gekozen. Deze bestaat sinds 2021 uit 33 leden: 22 leden worden via een proportionele lijststem gekozen en 11 leden worden gekozen door middel van een districtenstelsel.[20] In 2017 was de verhouding 15 proportioneel om 15 districtszetels.

Bij de gemeentelijke verkiezingen van oktober 2021 werd Gotsja Kimadze van Georgische Droom met 63,1% van de stemmen gekozen tot burgemeester. De elf districtszetels zijn naar kandidaten van Georgische Droom (10) en Verenigde Nationale Beweging (1) gegaan. De Georgische Droom behaalde de meeste proportionele stemmen (56,4%), gevolgd door Verenigde Nationale Beweging (35,1%). Vijf andere partijen haalden de kiesdrempel van 3% niet.[21][22]

Partij 2017 [23] 2021 [24] Samenstelling Sakrebulo (zetels per partij)
  Georgische Droom (GD) 23 24                                              
  Verenigde Nationale Beweging (UNM) 1 9                
  Europees Georgië (EG) 5
  Alliantie van Patriotten (AP) 1
Total 30 33  

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Weg over de Zekaripas

In de gemeente zijn diversebezienswaardigheden:

  • Zarzma klooster. Een historische plek waar al sinds de 8e eeuw een klooster staat. De huidige kerk is een reconstructie gemaakt in de vroege 20e eeuw [25]
  • Okros Tsiche (Gouden fort). Een middeleeuwse fortificatie op een rots en een van de grootsten in zijn soort in Georgie. Speelde een belangrijke rol in de verdediging van de regio Samtsche tegen de Ottomanen.
  • Diverse andere forten zoals Tamari Fort bij Abastoemani, en Zanavi bij Adigeni.
  • Klimatologisch resort Abastoemani. Spa, maar er is ook een sterrenobservatorium.

Vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

De belangrijkste doorgaande route door de gemeente, de nationale route Sh1, verbindt Batoemi met Achaltsiche via de 2027 meter hoge Goderdzi-pas in de buurgemeente Choelo. In de late Sovjet periode was deze weg onderdeel van de A306 Sovjet hoofdroute. Een andere regionaal belangrijke verbinding door de gemeente is de nationale route Sh14 naar Baghdati en Koetaisi via de 2182 meter hoge Zekaripas. Deze was ooit onderdeel van de A307 Sovjet hoofdroute.

De secundaire Vale-Posof Georgisch-Turkse grensovergang ligt in het zuidoostelijke hoekje van de gemeente Adigeni, en is de zuidelijke terminus van de hoofdroute S8 die vanuit Chasjoeri via Bordzjomi en Achaltsiche bij de grens eindigt. Het dichtstbijzijnde treinstation was in Achaltsiche, maar sinds medio 2012 rijden er geen treinen meer op de lijn Borjomi - Achaltische - Vale.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Commons heeft mediabestanden in de categorie Gemeente Adigeni.