Adriaan Venema

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Adriaan Venema
Adriaan Venema (1970)
Adriaan Venema (1970)
Algemene informatie
Volledige naam Adriaan Harrie Venema
Geboren 27 mei 1941
Overleden 31 oktober 1993
Land Nederland
Beroep journalist, publicist, romancier, kunsthandelaar
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Adriaan Harrie Venema (Heiloo, 27 mei 1941Amsterdam, 31 oktober 1993) was een Nederlandse journalist, publicist, romancier en kunsthandelaar. Als journalist mengde hij zich stevig in het debat over goed en fout in de Tweede Wereldoorlog. Zo voerde hij polemieken tegen schrijvers als Chris van der Heijden, Pierre H. Dubois, Willem Huberts en Martien J.G. de Jong.

Levensloop[bewerken]

Venema werd in Heiloo geboren. Het gezin Venema verhuisde kort na de Tweede Wereldoorlog naar de Niersstraat in de Amsterdamse Rivierenbuurt. Na het mislukken van zijn eerste huwelijk halverwege de jaren 60 met jeugdvriendin Rineke S. verliet Venema zijn vrouw en twee jonge kinderen, Vlissingen en zijn werk aldaar als journalist bij een krant om terug te keren naar Amsterdam. Pas op latere leeftijd werd duidelijk dat een bipolaire stoornis Venema onder andere bij het vinden van een geschikte relatie (met zowel mannen als vrouwen) behoorlijk parten heeft gespeeld.

Naast zijn vele schrijfwerk bezat Venema in de jaren 80 een kunstgalerie aan het Amsterdamse Rokin vanwaaruit hij kunst verhandelde. In deze tijd deed hij veel contacten op in de kunstwereld, die onder meer hebben geleid tot zijn boek Kunsthandel in Nederland, 1940-1945 (1986).

Venema's bekendste werk is het vierdelige Schrijvers, uitgevers & hun collaboratie, tussen 1988 en 1992 uitgegeven in vijf banden, waarin hij onder anderen Jan Campert, Henri Knap, Simon Vestdijk, Bert Voeten en J.W.F. Werumeus Buning van collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog beschuldigde. Aan Vestdijk besteedde hij zelfs een aparte band (deel 3B, 262 pagina's). De reputatie van de in 1986 overleden Henri Knap werd blijvend geknakt. Ook trachtte Venema de reputatie van historicus Hans Blom aan te tasten (Blommeldingen, 1990).

Daarnaast schreef hij romans (onder meer over koning Lodewijk II van Beieren), kinderboeken en het toneelstuk Mussert (over Anton Mussert) dat op 13 september 1973 in première ging bij de Toneelgroep Centrum. Hij schreef ook diverse studies over schilders. Al deze werken werden door de kritiek over het algemeen zeer positief als vernieuwend ontvangen.

Venema's zucht tot ontmaskering van lieden die 'fout' waren geweest in de oorlog leverde hem veel vijanden op en journalist Henk Hofland waarschuwde hem dat hij door zijn boeken zou worden verguisd. Op 21 november 1990 werd Adriaan Venema voor een studio van de zender RTL 4 mishandeld met een ploertendoder. Hij bracht dit later in verband met een artikel van hem in het weekblad Vrij Nederland, waarin hij een aanval had gedaan op de plannen van een uitgeverij om de memoires van Florrie Rost van Tonningen-Heubel uit te geven. Dit leidde ertoe dat deze uitgeverij ervan afzag. Vlak voor zijn dood in oktober 1993 verklaarde Venema tegenover de politie dat hij een van de daders van de mishandeling had herkend van een foto in dagblad Het Parool. Deze persoon bleek Richard van der Plas te zijn, een naaste adviseur van Centrumdemocraten-leider Hans Janmaat.

Adriaan Venema pleegde op 52-jarige leeftijd zelfmoord in aanwezigheid van zijn levensgezellin, die hij slechts enkele weken daarvoor had gehuwd,[1] na zulks geruime tijd van tevoren te hebben aangekondigd. Hij werd begraven op Zorgvlied. Venema's destijds jongvolwassen kinderen uit het eerdere huwelijk, die door Venema altijd zorgvuldig uit de publiciteit waren gehouden, werd, door onder andere zijn kersverse weduwe Wietske Venema, de toegang geweigerd tot de begrafenisplechtigheid. De oudste zoon en zijn moeder zijn wel verschenen bij de opbaring. De jongste zoon is naar de begrafenis geweest. Venema's herinneringen verschenen postuum onder de titel Verleden tijd in 1994.

Boeken[bewerken]

  • Van een bloedrode manchet en een kooikershondje (1969)
  • Christiaan, leven en lijden van een charlatan (1970)
  • Piepul (1970)
  • Een sterfgeval in Duitsland (1971)
  • Fietsen voor de volkskrant (1971)
  • Handboek voor de nieuwe illegalen (1971)
  • Het protokol (1971)
  • De databank (1972)
  • De zaak Krupp (1972)
  • Homoseksualiteit in de Nederlandse letterkunde (1972)
  • Tegenvoeter (1972)
  • Mussert (1973)
  • De klem (1974)
  • Het leven, een bries (1975) Bekroond met de Louis Couperus-prijs
  • De Bergense school (1976)
  • De Amsterdamse Joffers (1977)
  • Het raam (1977)
  • Jan van Tongeren (1977)
  • De Godenjaren (1978)
  • De Ploeg 1918-1930 (1978)
  • De ballingen 1914-1918 (1979)
  • De laatste uren (1979)
  • Jongensdromen en andere verhalen (1979)
  • Nederlandse schilders in Parijs 1900-1940 (1980)
  • Breitner (1982)
  • Lemmingen (1983)
  • Kunsthandel in Nederland, 1940-1945 (1986)
  • Schrijvers, uitgevers en hun collaboratie (1988-1992)
  • Aristo revisited (1990)
  • Blommeldingen (1990)
  • Het dagboek (1990)
  • Kleine oorlog (1990)
  • Osendarp (1990)
  • Thomas en Esther, Esther en Thomas (1990)
  • Het dilemma (1994)
  • Verleden tijd (1994) [2]

Externe link[bewerken]