Aix-en-Provence

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Aix-en-Provence
Gemeente in Frankrijk Vlag van Frankrijk
Wapen van Aix-en-Provence
Aix-en-Provence (Frankrijk)
Aix-en-Provence
Situering
Regio Provence-Alpes-Côte d'Azur
Departement Bouches-du-Rhône (13)
Arrondissement Aix-en-Provence
Kanton Aix-en-Provence-1 en Aix-en-Provence-2
Coördinaten 43° 32′ NB, 5° 26′ OL
Algemeen
Oppervlakte 186,08 km²
Inwoners
(1 januari 2019)
145.133[1]
(780 inw./km²)
Hoogte 73 - 501 m
Burgemeester Sophie Joissains (UDI)
(2020-2026)
Overig
Postcode 13100 / 13090
INSEE-code 13001
Website mairie-aixenprovence.fr
Foto's
Aix-en-Provence met de Montagne Sainte-Victoire in de achtergrond
Aix-en-Provence met de Montagne Sainte-Victoire in de achtergrond
Portaal  Portaalicoon   Frankrijk

Aix-en-Provence of Aix is een stad in Zuid-Frankrijk. Aix ligt in het departement Bouches-du-Rhône en is daarvan een onderprefectuur. Op 1 januari 2019 had Aix 145.133[1] inwoners, die Aixois worden genoemd. De stad heeft een universiteit met ongeveer 30.000 studenten.

Ligging[bewerken | brontekst bewerken]

Aix ligt ten westen van de Montagne Sainte-Victoire en ten noorden van Marseille. Met deze laatste stad vormt Aix een agglomeratie: Métropole Aix-Marseille Provence.

De oppervlakte van Aix-en-Provence bedraagt 186,08 km², de bevolkingsdichtheid is 780 inwoners per km² (per 1 januari 2019).

De onderstaande kaart toont de ligging van Aix-en-Provence met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

13001-Aix-en-Provence-Sols.png

Demografie[bewerken | brontekst bewerken]

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Op de plaats van het huidige Aix lag ooit het Keltisch-Ligurische oppidum Entremont. Nadat dit in 123 v.Chr. verwoest werd, werd Aix gesticht in 123 of 122 v.Chr. door consul Sextius Calvinus, vanwege de verschillende bronnen van warm en koud water. Aix wordt in de Geographia van Claudius Ptolemaeus genoemd als Aquae Sextiae Colonia.

In 102 v.Chr. vond de Slag bij Aquae Sextiae plaats, een gevecht tussen de rondtrekkende Germaanse Teutonen en de Ambronen enerzijds en de Romeinen anderzijds. De laatsten wilden voorkomen dat deze stammen Italië zouden binnenvallen. De Germanen werden afgeslacht in een van de bloedigste veldslagen uit de geschiedenis.

Onder Diocletianus werd Aix-en-Provence aan het einde van de 3e eeuw het belangrijkste politieke centrum van de provincie Narbonensis Secunda. In 477 werd Aix bezet door de Visigoten. In de eeuw daarna werd Aix verscheidene keren geplunderd door de Franken en de Lombarden, totdat het werd bezet door de Saracenen in 731.

Pavillon de Vendôme

Vanaf 1189[2] was Aix de hoofdstad van het graafschap Provence. Vanaf de 13e eeuw, onder de huizen Aragon en Anjou, werd het een belangrijk artistiek en intellectueel centrum. In 1409 werd de universiteit gesticht door Lodewijk II van Anjou.

Samen met de rest van Provence werd Aix toegevoegd aan het koninkrijk Frankrijk in 1481. De stad weigerde echter twee eeuwen lang het gecentraliseerde gezag van de monarchie te erkennen. In 1501 vestigde Lodewijk XII er het parlement van Provence, dat zou bestaan tot 1789. De stad werd in 1524 en opnieuw in 1536 bezet door de troepen van keizer Karel V. Tijdens de Hugenotenoorlogen koos het Parlement van Provence de zijde van de Heilige Liga en de stad werd in 1592 belegerd door de troepen van Jean Louis de Nogaret de La Valette.

In de 17e eeuw kreeg de huidige stad vorm. Op de plaats van de stadsmuren kwam de Cours Mirabeau, aartsbisschop Michel Mazarin liet de nieuwe Mazarin-wijk bouwen en er verrezen rijke burgerpaleizen.

Omdat Marseille zich steeds meer als regionaal centrum ontwikkelde, verloor Aix zijn politieke invloed. Marseille werd na de Franse Revolutie gekozen als prefectuur van het departement ten koste van Aix. De Industriële Revolutie ging voor een groot stuk voorbij aan de stad en voor het traject van de spoorlijn Avignon-Toulon werd voorbij gegaan aan Aix.

In de tweede helft van de 20e eeuw werd de stad wel ontsloten dankzij de autosnelweg[3] en later de TGV. Er kwamen industrieterreinen en dankzij zijn universiteit uitgegroeid tot een centrum voor technologie. Sinds 1970 is het toerisme belangrijk voor de stad.

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Cours Mirabeau
Place de la Rotonde

De beroemdste straat van Aix is de Cours Mirabeau, een laan met platanen, oude herenhuizen en twee fonteinen. Ten noorden van de Cours Mirabeau ligt het oude centrum met onder andere de kathedraal Saint-Sauveur (12e - 16e eeuw) met een romaanse kloostergang en Le Buisson ardent, een Franse primitief van de hand van Nicolas Froment, het stadhuis (met zijn smeedijzeren hek) en vele pleintjes zoals de place Albertas. Ten zuiden van de Cours Mirabeau bevindt zich de Mazarin-wijk met het museum Granet, de Saint-Jean-de-Maltekerk, de fontein van de Vier Dolfijnen en vele woningen van aristocraten, magistraten en andere notabelen uit de 17e eeuw.

Musea[bewerken | brontekst bewerken]

  • Musée Granet
  • Fondation Vasarely

Verkeer en vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

In de stad ligt spoorwegstation Aix-en-Provence. Ook is er een TGV-station (Aix-en-Provence TGV), 20 km verderop, bereikbaar met de Navette.

De autosnelwegen A8 en A51 lopen door de gemeente.

Sport[bewerken | brontekst bewerken]

In Aix-en-Provence lag zes keer de eindstreep van een etappe van de Tour de France. Zeven keer vertrok er een etappe; voor het laatst in 2013. Daarvoor had Aix meer dan vijftig jaar moeten wachten op een doorkomst van de Tour. De Belg Emile Daems was toen - in 1962 - de laatste ritwinnaar in Aix-en-Provence.

Stedenband[bewerken | brontekst bewerken]

  • Vlag van Duitsland Tübingen (Duitsland), sinds 1960
  • Vlag van Italië Perugia (Italië), sinds 1970
  • Vlag van het Verenigd Koninkrijk Bath (Verenigd Koninkrijk), sinds 1977
  • Vlag van Spanje Granada (Spanje), sinds 1979
  • Vlag van Portugal Coimbra (Portugal), sinds 1985
  • Vlag van Tunesië Karthago (Tunesië), sinds 1992
  • Vlag van Israël Ashkelon (Israël), sinds 1995

Bekende inwoners van Aix-en-Provence[bewerken | brontekst bewerken]

Geboren[bewerken | brontekst bewerken]

Zelfportret van Paul Cézanne (1839-1906)

Woonachtig (geweest)[bewerken | brontekst bewerken]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Aix-en-Provence op Wikimedia Commons.