Alexandre Millerand

Alexandre Millerand (Parijs, 10 februari 1859 - Versailles, 7 april 1943) was eerste minister van Frankrijk van 20 januari tot 23 september 1920 en president van Frankrijk van 23 september 1920 tot 11 juni 1924.

Vroege jaren

Hij studeerde voor advocaat in Parijs en maakte furore door zijn verdediging, samen met Georges Laguerre, van Ernest Roche en Duc-Quercy die verantwoordelijk waren voor de staking in Decazeville in 1883. In 1885 werd hij verkozen als volksvertegenwoordiger in het departement Seine als socialist. In 1892 werd hij in diskrediet gebracht door de staking in Carmaux.

Opmars naar de macht

Hij was fractieleider van de Franse socialisten (Parti Socialiste de France), die bestond uit zes leden, en bleef tot 1896 schrijven in hun krant La Petite République. Hun programmapunten waren collectieve arbeid en eigendom en internationale arbeidsorganisatie. In juni 1899 kwam hij in het kabinet van Pierre Waldeck-Rousseau als minister van Handel en begon met praktische hervormingen zoals het verbeteren van de handelsvloot, het technisch onderwijs, het postsysteem en het verbeteren van de arbeidscondities. Onder zijn bewind werden de pensioenen en de verzekeringen ondergebracht in een direction.
Tijdens zijn ambtstermijn werd hij steeds minder extreemlinks, terwijl men zei dat zijn vertrek de ware marxistische geest van de partij oneer aandeed. In 1903 werd hij uit de partij gezet en bleef opschuiven naar de rechterzijde, in 1910 werd hij lid van de Parti Républicain-Socialiste (Republikeins-Socialistische Partij).

Hij werd een eerste maal minister van Oorlog in 1912 maar na een jaar moest hij aftreden. Op 26 augustus 1914, na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, werd hij opgenomen in het verruimde kabinet-Viviani II als minister van Oorlog. Hij zette zich in om het tekort aan munitie op te lossen en stelde zich op achter generaal Joffre op opperbevelhebber van het leger. Bij het aantreden van het kabinet-Briand V werd Millerand vervangen door Gallieni.

In 1920 werd benoemd tot eerste minister door de pas verkozen president Paul Deschanel. Hij combineerde deze functie met die van minister van Buitenlandse Zaken. Het kabinet-Millerand bleef aan van 20 januari tot 23 september 1920.

Presidentschap

Wegens mentale gezondheidsreden moest Deschanel aftreden en werd Millerand president als compromisfiguur tussen het Bloc National en het Bloc des Gauches. Als premier koos Millerand Georges Leygues, een politicus met een lange carrière. Diens benoeming werd verhinderd door de Franse Senaat en de Kamer van afgevaardigden. Millerand moest een sterkere figuur benoemen, genaamd Aristide Briand. Zowel links als rechts konden zich vinden in deze benoeming, hoewel de socialisten er aanmerkingen op hadden. Slechts een jaar later werd Briand echter de laan uitgestuurd en vervangen door de conservatief Raymond Poincaré.
Op 14 juli 1922 ontsnapte Millerand aan een aanslag door de Franse anarchist Gustave Bouvet. Twee jaar daarna trad Millerand af omdat de kloof tussen de president en de verkozenen groeide en het Cartel des Gauches een verkiezingsoverwinning behaalde. Gaston Doumergue, voorzitter van de Senaat, werd gekozen als opvolger.

Latere carrière

In 1925 werd Millerand verkozen in de Senaat voor het departement Seine. Bij de verkiezing van januari 1927 raakte hij niet opnieuw verkozen. Hij kwam pas opnieuw in de Senaat na het overlijden van senator Robert Leneveu later dat jaar. Hij volgde hem op als senator van Orne.^[1] Bij de volgende verkiezingen werd hij steeds herverkozen. In de Senaat hield hij zich vooral nog bezig met de buitenlandse politiek van Frankrijk. Na het uitbreken van de oorlog trok hij zich terug uit het politieke leven.

Op 7 april 1943 stierf Alexandre Millerand op 84-jarige leeftijd en werd begraven op het Cimetière de Passy.

Bibliografie

Le socialisme réformiste français (1906)
Travail et travailleurs (1908)
Politique de réalisation (1911)
Pour la défense nationale (1913)
La guerre libératrice (1918)
Le retour de l'Alsace-Lorraine à la France (1933)
Choix de plaidoyers (1921)

Referenties

(fr) Jolly, Jean, MILLERAND Alexandre: Ancien sénateur de la Seine puis de l'Orne. Dictionnaire des Parlementaires français. Sénat. Geraadpleegd op 18 april 2026.

↑ (fr) Jolly, Jean, LENEVEU Robert: Ancien sénateur de l'Orne. Dictionnaire des Parlementaires français. Sénat. Geraadpleegd op 18 april 2026.

Voorganger: Paul Deschanel	President van Frankrijk 1920-1924	Opvolger: Gaston Doumergue
Voorganger: Adolphe Messimy	Minister van Oorlog 1912-1913	Opvolger: Albert Lebrun
Voorganger: Adolphe Messimy	Minister van Oorlog 1914-1915	Opvolger: Joseph Galliéni
Voorganger: Stéphen Pichon	Minister van Buitenlandse Zaken 1920	Opvolger: Georges Leygues

Zie de categorie Alexandre Millerand van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

[1] (fr) Jolly, Jean, LENEVEU Robert: Ancien sénateur de l'Orne. Dictionnaire des Parlementaires français. Sénat. Geraadpleegd op 18 april 2026.

[1]