Algemene Begraafplaats Tongerseweg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Algemene Begraafplaats Tongerseweg
Grafmonumenten Meeuwen-MacPherson
Overzicht nieuwer gedeelte

De Algemene Begraafplaats Tongerseweg is een historische begraafplaats in Maastricht. De begraafplaats is gelegen aan de Tongerseweg in de wijk Daalhof en grenst aan de wijken Belfort, Mariaberg en Campagne. De het poortgebouw aan de Tongerseweg, de overige poorten en ommuring, de kerkhofkapel, alsmede een achttal grafmonumenten hebben de status van rijksmonument.

Geschiedenis[bewerken]

De geschiedenis van de begraafplaats gaat terug tot de Franse tijd (1795-1814), toen het verbod om in kerken te begraven werd ingevoerd. In 1805 besloot de Franse prefect tot oprichting van een nieuwe algemene begraafplaats, bedoeld voor alle gezindten, rooms-katholieken, protestanten en joden. In 1809 kocht de gemeente Maastricht een terrein van 1 hectare langs de nieuwe steenweg naar Tongeren met de bedoeling er een begraafplaats aan te leggen. In december 1811 had architect Jean François Soiron het plan van aanleg gereed; slechts een halve hectare werd daadwerkelijk ingericht. Het Joodse gedeelte is gesitueerd aan de oostzijde, heeft een eigen ommuring en toegangspoort.

In de loop van de geschiedenis werd het ontwerp van Soiron steeds verder uitgebreid: in 1850 naar een ontwerp van stadsarchitect Van den Bergh, in 1910 naar ontwerp van de Leuvense landschapsarchitect Liévin Rosseels en in 1956 volgde een uitbreiding naar ontwerp van Frans Dingemans. Bij deze laatste uitbreiding verviel de oude trichterbaan. Piet Satijn ontwierp in 1961 een nieuwe hoofdingang met portiersloge aan de Javastraat.

Sinds 1920 is er een afdeling voor niet-religieuzen en andersdenkenden. Zelfs was er ooit een aparte afdeling gereserveerd voor ongedoopte kinderen en zelfmoordenaars. In 1970 werd de mogelijkheid geïntroduceerd een as-urn bij te zetten in een urnenveld. Vanaf 1983 kunnen ook islamieten hier begraven worden.

De begraafplaats nu[bewerken]

De Algemene Begraafplaats Tongerseweg is de grootste begraafplaats in Maastricht. Op de begraafplaats zijn veel bekende Maastrichtenaren begraven, waaronder verschillende burgemeesters van Maastricht, enkele hoge militairen en industriëlen, Victor de Stuers, de grondlegger van de monumentenzorg in Nederland, de schilders Henri Goovaerts en Edmond Bellefroid, de volksschrijver Alfons Olterdissen en diverse leden van de familie Regout. De oudere delen met de kapel en een aantal grafmonumenten vormen een fraai 19e-eeuws ensemble.

Het plan om op de begraafplaats een crematorium te realiseren, zorgde rond 2010 in de omliggende wijken voor veel beroering.

Beschermde bouwwerken[bewerken]

Het neoclassicistische poortgebouw aan de Tongerseweg dateert uit het begin van de 19e eeuw en heeft in het midden van de voorgevel een hardstenen poortomlijsting met een gebeeldhouwde sluitsteen. De neogotische kapel met grafkelder is een ontwerp van architect Johannes Kayser uit 1885-90. De kapel heeft een octagone plattegrond met aan de westzijde een ingangsportiek. Het interieur is rijk-gedecoreerd. Onder de kapel bevindt zich een grafkelder, waarvan de toegang zich aan de zijkant van de kapel bevindt.

Beschermde en bijzondere grafmonumenten[bewerken]

Op de begraafplaats bevinden zich 8 grafmonumenten die zijn geregistreerd als rijksmonument. Bijzonder zijn met name het grafmonument van Jean Lambert Antoine de Behr uit 1813, het grafmonument van Johan Eberhard Paul Ernst Gericke van Herwijnen uit ca. 1845-75, de grafmonumenten van Petrus Andreas van Meeuwen, Pieter Daniël Eugenius Macpherson en diens vrouw uit respectievelijk 1846, 1848 en 1889, en het grafmonument in de vorm van een obelisk van Victor de Stuers uit 1861. Van de 20e-eeuwse grafmonumenten kunnen genoemd worden het grafmonument van Frederik Becks uit 1931 en het grafmonument van Hubert Beckers uit 1932. In 1984 werd het Heilig Hartbeeld van het Keizer Karelplein hier naartoe verplaatst.

Natuurwaarde[bewerken]

Naast de functie van begraafplaats fungeert het gebied als groene long in dit deel van de stad. Er bevinden zich veel oude bomen, o.a. rode beuken, cipressen en sequoiadendrons.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]