Alta Velocidad Española

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
AVE logo
Huidige en geplande lijnen met jaar van ingebruikname per mei 2016

Alta Velocidad Española, afgekort AVE, is een hogesnelheidstreindienst in Spanje met snelheden tot 310 km/h. Sinds juni 2013 heeft Spanje meer hogesnelheidslijnen dan de voormalige Europese koploper Frankrijk. Wereldwijd vormt het Spaanse AVE het tweede langste netwerk van hogesnelheidslijnen (HSL) in de wereld, na China.

De Spaanse hogesnelheidslijnen zijn eigendom van en worden uitgebaat door ADIF (Administrador De Infraestructuras Ferroviarias). Op hetzelfde netwerk zijn ook enkele andere operatoren actief aan hoge (Avant, Alvia) en middelhoge snelheid (Altaria, tot 200 km/h). Avant-treinen rijden net als de AVE aan hoge snelheid, maar doen dit op kortere (medium) afstand. Alvia-treinen rijden met een maximumsnelheid van 250 km/h op het hogesnelheidsnet, maar kunnen ook op het gewone Spaanse breedspoor rijden.

De eerste AVE-lijn werd geopend in 1992, tussen Madrid en Sevilla. In tegenstelling tot de rest van het Spaanse spoornetwerk, dat het bredere Iberisch breedspoor (1674 mm) gebruikt, werden de hogesnelheidslijnen aangelegd met normaalspoor (1435 mm). De stabiliteitsvoordelen van breedspoor bij hogere snelheden werden minder belangrijk geacht dan de voordelen om aan te kunnen sluiten op het Europese hogesnelheidsnet op normaalspoor.

AVE verwijst naar treindienst zelf en naar het onderdeel van de Spaanse nationale spoorwegmaatschappij RENFE dat de hogesnelheidstreinen exploiteert. Naast de Spaanse vertaling van "Spaanse hoge snelheid" is het ook een woordspeling op het woord ave, dat "vogel" betekent.

Lijnen[bewerken]

Madrid – Sevilla[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Hogesnelheidslijn Madrid - Sevilla voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
AVE-treinstel Talgo 350

De wereldtentoonstelling van 1992 in Sevilla was de aanleiding voor Spanje om mee te doen met het Europese hogesnelheidsnet. De RENFE bouwde een verbinding tussen hoofdstad Madrid en Expostad Sevilla van 574 kilometer lang. De spoorweg werd in 1992 geopend. Doorgaande treinen leggen de afstand af in 2 uur en 15 minuten.

Córdoba - Málaga[bewerken]

De bestaande lijn Madrid – Sevilla is op 23 december 2007 uitgebreid met een tak van Córdoba naar Málaga.

Sevilla - Granada - Almeria[bewerken]

Anno 2016 wordt er eveneens gewerkt aan een directe verbinding tussen Sevilla en Málaga / Granada, die op termijn verlengd wordt tot Almeria.

Madrid – Barcelona[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Hogesnelheidslijn Madrid - Barcelona voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Siemens Velaro-treinstel voor de AVE
Treinstel type S102 tussen Lerida en Camp de Tarragona

In 2008 werd het Spaanse hogesnelheidsnet uitgebreid met de lijn Madrid (station Atocha) – Barcelona. De gehele lijn is 625 kilometer lang. Tussen Madrid en Barcelona werd de reistijd verkort van meer dan zes uur naar 2,5 uur. De AVE kan daarmee de hoog-frequente vliegverbindingen Madrid-Barcelona goed beconcurreren. Het materieel heeft een maximale dienstsnelheid van 350 km/h, maar in 2007 werd aangekondigd dat de snelheid van de AVE 300 km/h zou gaan bedragen op alle nieuwe conforme lijnen. In 2011 werd de maximumsnelheid op bepaalde delen verhoogd naar 310 km/h.

Barcelona – Perpignan[bewerken]

Frankrijk - Spanje hogesnelheidsdiensten

Op 8 januari 2013 werd de hogesnelheidslijn tussen Barcelona Sants en Figuera officieel geopend; de normale dienstregeling ving de volgende dag aan.[1] Vanaf 15 december 2013 is een internationale doorgaande hogesnelheidstreindienst opgestart. De AVE trein uit Marseille rijdt als enige door naar Madrid. Alle AVE treinen van/naar Figueres hebben ofwel Barcelona of Madrid als eindbestemming. Voor dienstregelingsjaar 2014[2] zijn 1,85 miljoen reizigers vervoerd in Frankrijk/Spanje hogesnelheidstreinen, waarvan 800.000 internationale reizigers (deze treinen worden ook gebruikt voor binnenlandse reizen). 200.000 reizigers voor de verbinding Parijs - Barcelona.[3] Sinds 15 december 2013 zijn er directe treinen Barcelona - Paris, Madrid - Marseille, Barcelona - Lyon en Barcelona - Toulouse. De HST's rijden tussen Nîmes en Perpignan wel nog op gewone spoorweg aan lagere snelheid.

Het internationale gedeelte van de lijn, tussen Perpignan en Figueres (44,4 kilometer), met onder meer de Perthustunnel, werd eerder al afgewerkt in februari 2008, maar zonder aansluiting op het Spaanse spoorwegnet naar het station van Figueres. Pas op 15 december 2010 was de aansluiting in Vilafant klaar en reden er twee TGV's tussen Parijs en Figueres, vanwaar een overstapaansluiting gegeven wordt op het Spaanse spoorwegnet.

Tussen Mollet en station Barcelona Sants is de HSL voltooid met een nieuw spoortunnel in de binnenstad van Barcelona. Er wordt een groot station in Barcelona-La Sagrera gebouwd dat in 2019 afgewerkt zou zijn.

Doorgang voor goederentreinen[bewerken]

Normaalsporige goederentreinen konden vanaf 19 december 2010 de haven van Barcelona bereiken, door gebruik te maken van gedeeltes van de hogesnelheidslijn en driesporige trajecten (breed- en normaalspoor). De goederentreinen gebruiken de volgende trajecten:[4]

  • Perpignan – Figueres-Vilafant: HSL
  • Figueres-Vilafant – Aansluiting op de breedspoorlijn Portbou Barcelona te Vilamalla. (driesporig)
  • Figueres – Girona: driesporig traject. HSL in bouw
  • Girona – Mollet: HSL (ten zuiden van Girona is er een aansluiting naar de HSL, Girona krijgt straks een eigen HSL station)(Bij Montmeló was er kort stuk waar de HSL niet klaar was en de goederentreinen werden ongeleid via een driesporig traject)
  • Mollet – Barcelona haven: Driesporig traject via de noordelijke ringlijn om via de westkant van Barcelona de haven te bereiken. Bij het laatste gedeelte wordt er via de Madrid – Barcelona HSL gereden.

Madrid – Valladolid en verder naar het noorden[bewerken]

Viaduct Arroyo del Valle

Een hogesnelheidslijn tussen Madrid (station Chamartín) en Valladolid is op 22 december 2007 in dienst genomen. Deze lijn gebruikt een ruim 28 kilometer lange tunnel onder de Sierra de Guadarrama.

Men is bezig met de bouw van diverse uitbreidingen zoals de bouw van een tunnel tussen La Robla en Pola de Lena op de lijn naar Oviedo en Gijón.

Er is een station aan de hogesnelheidslijn om de stad Segovia te bedienen. De huidige spoorlijn Madrid – Segovia met eigen station blijft in gebruik voor lokale treinen (Regionales). In het HSL station zijn er twee eilandperrons. De middensporen worden bij rustige momenten in de dienstregeling gebruikt als opstelspoor voor treinmaterieel.

Op 29 september 2015 is de verlenging van Valladolid naar Palencia en León geopend.[5] Er zijn delen van deze uitbreidingen die enkelsporig uitgevoerd zijn om de bouw- en exploitatiekosten te beperken. Vanaf Palencia wordt aan een aftakking naar het Baskenland gebouwd. Het gedeelte tussen Palencia en Burgos nadert de afwerking.

Tevens wordt er een spoortunnel (Túneles de Pajares) aangelegd door het Cantabrisch Gebergte om Oviedo en Gijón in Asturië te bereiken. In León moeten de doorgaande trein nu kop maken en via een omreisroute buiten de stad het noorden bereiken.

Baskische Y[bewerken]

De "Baskische Y" moet de Baskische hoofdsteden Vitoria-Gasteiz, Bilbao en Donostia-San Sebastian verbinden. Dit laatste tracé is echter door de ETA als omstreden bestempeld, waardoor inmiddels verschillende aanslagen hebben plaatsgevonden, zowel op de lijn in aanbouw, als op bij de aanleg betrokken bedrijven en hun directieleden. De lijn vanuit Valladolid en Burgos zal via Vitoria-Gasteiz worden doorgetrokken naar San Sebastian. Halverwege tussen Vitoria-Gasteiz en San Sebastian wordt een aftakking naar Bilbao voorzien. De ingebruikname van de lijn Vitoria-Gasteiz - San Sebastian wordt voorzien in 2019.

Noordwestelijke corridor[bewerken]

Madrid - Ourense[bewerken]

Op lange termijn wordt er gewerkt aan een verbinding van de lijn Madrid - Valladolid (bij Olmedo) naar de "Atlantische corridor" bij Ourense.

De aansluiting van Olmedo naar Medina del Campo is op 10 april 2008 in dienst genomen. Deze aansluiting hergebruikt het tracé van de oude lijn Madrid – Medina via Segovia. Deze aansluiting is vervangen door een nieuwe hogesnelheidslijn richting Ourense[6], sinds 17 december 2015 geopend tot Zamora[7]. (Deze nieuwe lijn is ten zuiden van Medina aangelegd met een nieuw Medina AVE station)

Atlantische corridor[bewerken]

Op 11 december 2011 is de hogesnelheidslijn OurenseSantiago de Compostella geopend. Deze lijn wordt bediend door lokale hogesnelheidstreinen en doorgaande Talgo-treinen vanuit Madrid. De aansluitende spoorlijn naar A Coruña is gemoderniseerd en heeft een nieuw tracé maar is geen hogesnelheidslijn. Op 18 april 2015 is een nieuwe spoorlijn tussen Santiago en Vigo geopend.[8] Tussen Vigo, Santiago en A Coruña zijn de lokale spoorlijnen opgeheven. Alleen tussen Ourense en Santiago blijft de lokale lijn in dienst voor de bediening van de lokale stations. Deze nieuwe spoorlijnen tussen Vigo, Santiago en A Coruña zijn aangelegd met breedspoor, maar zullen omgespoord worden naar normaalspoor zodra de hogesnelheidslijn van Madrid tot Ourense in dienst komt.

Madrid – Valencia / Alicante-Murcia-Almería[bewerken]

Een hogesnelheidslijn tussen Madrid (station Atocha) en Valencia is op 12 december 2010 in dienst genomen. Deze lijn takt even ten zuiden van Madrid af van de lijn naar Sevilla en heeft een station in Cuenca waarna het nog een station heeft in Albacete genaamd: Albacete-Los Llanos. Hier gaan de AVE's door over de nieuwe hogesnelheidslijn naar Alicante. Ten westen en zuidwesten van Alicante wordt gewerkt aan een nieuwe HSL-tak naar Murcia die eind 2016 af had moeten zijn maar vertraging heeft opgelopen. Verder wordt er ook gewerkt aan een verlenging van deze HSL-verbinding tussen Murcia en Almeria. Deze zal rond 2020 gereed zijn.

Barcelona – Valencia - Alicante[bewerken]

Naast de hogesnelheidstreinen voor de lijn Madrid – Sevilla zijn een aantal breedsporige, maar verder vrijwel identieke treinen geleverd voor diensten op de verbinding BarcelonaAlicante. Tussen deze plaatsen ligt echter geen hogesnelheidslijn, waardoor deze treinen nooit hun topsnelheid zullen halen. De dienst wordt door de divisie Larga Distancia (Catalaans: Llarga Distancia) uitgevoerd onder de naam Euromed. In de toekomst zullen deze treinen gedeeltelijk de nieuwe hogesnelheidslijn tussen Barcelona en Valencia gebruiken.

Sectie Barcelona – Valencia[bewerken]

Deze spoorlijn wordt gemoderniseerd en de toegelaten snelheid verhoogd maar blijft voorlopig breedspoor. De oude route via Tortosa is kort gesloten en vervangen door een zijtak. Vanuit het HSL station Camp Taragona wordt een hogesnelheidsaansluiting aangelegd met een aansluiting op de klassieke spoorlijn halverwege tussen L´Hospitalet de l´Infant station en het dorp Calafat (een dorp in de gemeente L'Ametlla de Mar). Er zal op deze hogesnelheidslijn een nieuw station komen tussen Reus en Tarragona. Er is een tunnel van bijna 2 kilometer onder een heuvel langs de kust. De totale lengte van deze hogesnelheidslijn is ongeveer 44 kilometer.Internet-web-browser.svg[1]

Doorgaande hogesnelheidsverbindingen in Madrid[bewerken]

Net als in Frankrijk bij Parijs rijden er treinen die de verschillende hogesnelheidslijnen vanuit Madrid met elkaar verbinden. Dit is voorlopig nog op een kleine schaal. Zo zijn er twee treinen per dag in beide richtingen tussen Sevilla en Barcelona, en tussen Malaga en Barcelona. Deze treinen rijden wel langs maar stoppen niet in Madrid. De treindelen voor Sevilla en Malaga worden gesplitst of gecombineerd in Córdoba. Door gebruik te maken van een nieuwe verbindingsboog tussen de lijnen Madrid – Valencia en Madrid – Sevilla is een nieuwe rechtstreekse trein tussen Valencia en en Sevilla ingevoerd.

In Madrid zullen de beide HSL-stations Atocha en Chamartín met elkaar verbonden worden door een nieuwe spoortunnel voor normaalspoor. Daarmee kunnen straks nog meer doorgaande hogesnelheidsverbindingen aangeboden worden. De huidige twee noord-zuidtunnels zijn bovendien nodig voor het gestaag uitbreidende voorstadsnet, de Cercanías Madrid. Deze nieuwe spoortunnel is een verlenging van de HSL uit Valladolid tot de splitsing van de HSL naar Sevilla en Valencia. De bestaande normaalsporige sporen aan de oostzijde van station Chamartin (vanaf spoor 16) worden aangesloten op de nieuwe spoortunnel. Deze tunnel komt in station Atocha uit op een nieuw ondergronds stationsgedeelte onder de bestaande HSL bovengrondse kopsporen. Vandaar wordt een nieuwe spoorlijn aangelegd aan de westkant de al bestaande HSL sporen tot bij de splitsing van de HSL lijnen naar Sevilla en Valencia. Dit wordt een viersporig traject van 24 kilometer. Er is geen aansluiting met de HSL naar Barcelona die zijn eigen toegangssporen heeft tot het Atocha kopstation.

Toekomstige ontwikkelingen[bewerken]

Hogesnelheidslijnen en aangepaste lijnen in Spanje. (Situatie eind 2016.)
Plaatsen waar HSL omgespoord kunnen worden (breedspoor naar normaalspoor en omgekeerd.)

Er zijn volop plannen om het Spaanse hogesnelheidsnet, met behulp van Europese subsidies, sterk uit te breiden. Feitelijk moet het AVE-net de bestaande spoorlijnen over lange afstanden gaan vervangen.

Aan de uitbreiding naar het noorden van Spanje (o.a. naar Galicië en Baskenland) wordt gewerkt.

In de toekomst zal Spanje, naast via Figueres-Perpignan, ook via Vitoria-Gasteiz een hogesnelheidsverbinding met Frankrijk krijgen. Langs Franse zijde wordt er eveneens hard gewerkt aan een hogesnelheidslijn vanaf Tours via Bordeaux naar het Baskenland. Deze lijn zou afgewerkt moeten zijn tegen 2027.

Op lange termijn is er langs Franse zijde een nieuwe hogesnelheidslijn tussen Perpignan en Nîmes (LGV Méditerranée) via Montpellier gepland. De TGV's rijden nu van Nîmes tot Perpignan nog over bestaand spoor. Enkel de bouw van lokale omleidingen voor de HST's op het traject Avignon - Montpellier (bij Nîmes en Montpellier) zijn anno 2017 in aanbouw. De oplevering hiervan wordt verwacht in 2017. De bouw van een lijn tussen Perpignan en Montpellier staat nog niet gepland; er wordt voorrang gegeven aan de verbinding via Bordeaux en het Baskenland.

Externe links[bewerken]