Amerikaanse militaire actie in Venezuela
De tekst kan daardoor snel veranderen of inmiddels verouderd zijn.
| Amerikaanse militaire actie in Venezuela | ||||
|---|---|---|---|---|
.png) | ||||
Maduro in gevangenschap aan boord van de USS Iwo Jima. | ||||
| Datum | 3 januari 2026 | |||
| Locatie | Caracas, Venezuela | |||
| Resultaat | Gevangenneming van president Nicolás Maduro en diens vrouw Cilia Flores door de Verenigde Staten | |||
| Strijdende partijen | ||||
| ||||
| Leiders en commandanten | ||||
| ||||
| Verliezen | ||||
| ||||
De Amerikaanse militaire actie in Venezuela (Operation Absolute Resolve) was een grootschalige militaire operatie van de Verenigde Staten in Venezuela op 3 januari 2026 om president Nicolás Maduro gevangen te nemen. Tijdens deze operatie voerden Amerikaanse strijdkrachten meerdere luchtaanvallen uit op militaire doelen in Venezuela. De strijdkrachten slaagden erin om Maduro en diens vrouw Cilia Flores gevangen te nemen in Fort Tiuna, waarna zij per helikopter, marineschip, vliegtuig en helikopter naar het Metropolitan Detention Center in Brooklyn, New York werden overgebracht.[5] De actie zou maandenlang zijn voorbereid.[6]
De actie leidde tot nationale en internationale kritiek en werd door juridische experts bestempeld als strijdig met het internationaal recht.[7]
Achtergrond
[bewerken | brontekst bewerken]De Amerikaanse overheid onder leiding van president Donald Trump beschuldigde president Maduro en diens regering van betrokkenheid bij grootschalige drugshandel en narcoterrorisme. In 2020 werd Maduro door de regering-Trump beschuldigd van onder meer drugsmisdrijven en er werden meerdere aanklachten tegen Maduro ingediend. Amerika stelde een beloning van 15 miljoen dollar beschikbaar voor de tip die zou resulteren in de aanhouding van Maduro.[8] Uiteindelijk verhoogde Amerika onder president Biden de beloning tot 25 miljoen dollar en daarna onder Trump tot 50 miljoen dollar.[9]
In de tweede termijn van president Trump liepen de spanningen verder op en de Verenigde Staten bombardeerden geregeld boten in internationale wateren die volgens de Amerikaanse regering drugs zouden vervoeren naar Amerika.[10] Volgens de regering zou het Venezolaanse leiderschap sturing geven aan het zogenoemde Cartel de los Soles ('een gedecentraliseerd netwerk van groepjes militairen binnen het Venezolaanse leger die op een of andere manier in verband worden gebracht met drugshandel'[11]). Onafhankelijke deskundigen hadden eerder gesteld dat de Amerikaanse overheid het aandeel van Venezuela in de internationale drugshandel mogelijk overdreef.[7]
Daarnaast gaf de Amerikaanse president Donald Trump openlijk aan dat de Verenigde Staten uit waren op een machtswisseling in Venezuela, waarbij ook de grote olievoorraden van het land een rol zouden spelen.[12]
Verloop van de militaire actie
[bewerken | brontekst bewerken]In de nacht van 3 januari 2026 werden in de Venezolaanse hoofdstad Caracas explosies gemeld en waren laagvliegende helikopters zichtbaar. De Verenigde Staten bevestigden later dat zij verantwoordelijk waren voor de aanvallen. Volgens het Amerikaanse leger werden onder meer het militair complex Fort Tiuna, de Luchtmachtbasis Generalissimo Francisco de Miranda en een vliegveld bij Higuerote aangevallen.[7]
De militaire operatie droeg de codenaam Absolute Resolve en was volgens Amerikaanse media maandenlang voorbereid.[13] In augustus 2025 infiltreerden CIA-agenten Venezuela om gedetailleerde inlichtingen te verzamelen over president Nicolás Maduro, waaronder zijn verblijfplaatsen en dagelijkse routines. Het plan werd strikt geheimgehouden en het Amerikaanse Congres werd vooraf niet geïnformeerd.[13]
Bij de operatie werden meer dan 150 vliegtuigen, drones en helikopters ingezet, waarvan sommige op zeer lage hoogte vlogen. De aanval begon met een cyberaanval die de stroomvoorziening in grote delen van Caracas uitschakelde, waarna Amerikaanse eenheden militaire doelen bestookten en de Venezolaanse luchtverdediging uitschakelden.[13]
Speciale eenheden van Delta Force werden per helikopter ingezet bij een schuilcomplex van Maduro. Na het binnendringen van het gebouw werd de Venezolaanse president samen met zijn vrouw binnen enkele minuten gearresteerd, ondanks een poging tot ontsnapping.[13] Zij werden vervolgens naar het Amerikaans oorlogsschip USS Iwo Jima in het Caribisch gebied overgebracht en later naar de Verenigde Staten, waar zij in afwachting van hun proces in detentie werden geplaatst.[13]
De Venezolaanse regering meldde dat er bij de aanvallen ook militairen en burgers om het leven waren gekomen. Volgens Amerikaanse bronnen kwamen bij de operatie minstens veertig Venezolanen om het leven; Amerikaanse dodelijke slachtoffers vielen niet. Enkele Amerikaanse militairen raakten gewond.[13] Cuba bevestigde dat er bij de aanval 32 militairen en inlichtingenmedewerkers waren omgekomen.[14]
Directe gevolgen
[bewerken | brontekst bewerken]Sluiting van het luchtruim
[bewerken | brontekst bewerken]Als gevolg van de militaire actie werd het luchtruim boven Venezuela deels gesloten. De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA verbood Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen over het land te vliegen. Ook diverse Europese luchtvaartmaatschappijen hadden na de aanval hun vluchten naar de regio opgeschort.[7]
Noodtoestand en nasleep in Venezuela
[bewerken | brontekst bewerken]Ten tijden van de Amerikaanse aanvallen werd in Venezuela de noodtoestand uitgeroepen.[15] Na de gevangenneming van Maduro en diens vrouw werd Delcy Rodríguez de hoogste politiek leider in het land. Op bevel van de Constitutionele Kamer van het Hooggerechtshof van Venezuela werd Rodríguez (interim-)president van het land in afwezigheid van Maduro.[16] Op 4 januari werd zij beëdigd in de zaal van de Nationale Vergadering.[17][18][19]
Op 6 januari 2026 werd een week van nationale rouw afgekondigd in Venezuela voor de militairen die omkwamen bij de actie en voor de Cubaanse overledenen.[20]
Bevriezing tegoeden
[bewerken | brontekst bewerken]De Zwitserse regering besloot op 5 januari 2026 alle tegoeden in Zwitserland van Maduro, zijn vrouw, zoon en andere vertrouwelingen te bevriezen voor de duur van vier jaar. De regering stelde dat ze wilden voorkomen dat onwettig verkregen tegoeden het land zouden verlaten en als het onwettig verkregen is zou het ten goede moeten komen aan de burgers. Voor de zittende regering van Venezuela zou het niet gelden en geen gevolgen hebben.[21][22]
Reacties
[bewerken | brontekst bewerken]Internationaal werd de Amerikaanse actie in Venezuela over het algemeen scherp veroordeeld.
De Venezolaanse minister van Defensie Vladimir Padrino López verklaarde dat zijn land zich zou verzetten tegen de aanwezigheid van buitenlandse troepen en kondigde een massale mobilisatie van het leger aan. Venezuela en Colombia vroegen tevens om een spoedoverleg van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties.[7][15]
President Trump verklaarde tijdens een persconferentie enkele uren na de actie dat de VS Venezuela voorlopig zouden besturen, om te voorkomen dat de macht in handen zou komen van partijen die volgens hem niet in het belang van het land handelden. Trump sprak daarbij over een tijdelijke overgangsperiode en mogelijke investeringen door Amerikaanse oliebedrijven.[13]
Secretaris-generaal Albert Ramdin van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) sprak over een brede bezorgdheid én uiteenlopende standpunten onder de leden. Hij riep alle partijen op het internationaal recht te respecteren.[23] President Gustavo Petro van Colombia sprak zich uit tegen alle eenzijdige militaire acties tegen Venezuela; Colombia stuurde daarop troepenversterkingen naar de grens met het buurland.[24]
Bondgenoten van Venezuela reageerden zeer afwijzend. Cuba noemde de aanval "staatsterrorisme" en riep de internationale gemeenschap op tot actie. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken sprak van een "daad van gewapende agressie", stelde solidair te zijn met het Venezolaanse volk en veroordeelde elke vorm van buitenlandse militaire interventie. Rusland verklaarde dat de Amerikaanse acties waren gebaseerd op valse voorwendsels en steunde oproepen voor een spoedzitting van de VN-Veiligheidsraad.
Het Bureau van Regeringsleiders van de Caraïbische Gemeenschap (Caricom) riep ook op om het internationale recht te respecteren.[25] President Jennifer Simons van Suriname benadrukte dat het internationaal recht juist voor kleinere en kwetsbare landen essentieel is. Ze riep de OAS en de VN op zich actief in te zetten voor de-escalatie.[26]
Ook China veroordeelde de Amerikaanse actie krachtig en sprak van een flagrant gebruik van geweld en een schending van de Venezolaanse soevereiniteit. Volgens Beijing paste het optreden van de Verenigde Staten niet binnen het internationaal recht en getuigde het van hegemoniaal gedrag. China riep de Verenigde Staten op om Maduro en zijn vrouw onmiddellijk vrij te laten.[27]
In Europa riepen de Europese Unie, het Verenigd Koninkrijk en Spanje op tot terughoudendheid, respect voor het VN-Handvest en de-escalatie.[28]
Spoedbijeenkomst Verenigde Naties
[bewerken | brontekst bewerken]De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties - het belangrijkste orgaan dat verantwoordelijk is voor internationale vrede en veiligheid - kwam op 5 januari 2026 bijeen om te praten over het Amerikaans optreden in Venezuela.[29] De afgevaardigden van China en Rusland veroordeelden nogmaals het optreden en de aanhouding terwijl de afgevaardigden van de Verenigde Staten aangaven Maduro genoeg kansen te hebben gegeven om het diplomatiek op te lossen. In een verklaring gaf secretaris-generaal António Guterres aan bezorgd te zijn dat de instabiliteit in Venezuela verder zal toenemen en dat het een precedent zou scheppen hoe landen met elkaar omgaan.[30]
Kritiek van deskundigen
[bewerken | brontekst bewerken]Meerdere hoogleraren internationaal en militair recht vinden dat de ontvoering van Maduro een schending vormt van het internationaal recht.[31] Zij wijzen erop dat de Amerikaanse operatie begon met een schending van het internationale geweldsverbod en dat geen van de erkende uitzonderingen — zelfverdediging of autorisatie door de VN-Veiligheidsraad — van toepassing was. Daarnaast zou sprake zijn van schending van de territoriale integriteit en soevereiniteit van Venezuela.
Hoewel sommige deskundigen erop wijzen dat door de aanval mogelijk een internationaal gewapend conflict is ontstaan, waardoor het oorlogsrecht van toepassing kan zijn, achten zij dit geen rechtvaardiging voor de arrestatie. Omdat de militaire actie zelf onrechtmatig zou zijn, blijft ook de gevangenneming van Maduro volgens hen in strijd met het internationaal recht.[31]
Verenigde Staten
[bewerken | brontekst bewerken]In Verenigde Staten werd gemengd gereageerd op de militaire actie van president Trump. Politici van de Democratische Partij veroordeelden veelal de militaire actie en noemden deze illegaal en onwettig, mede omdat de Grondwet van de Verenigde Staten voorschrijft dat toestemming van het Congres gevraagd moest worden.[32] De meeste politici van de Republikeinse Partij op enkele na loofden de actie van Trump en stonden achter zijn actie.
In de dagen na de militaire actie in Venezuela sprak president Trump meermaals dreigementen uit over hetzelfde lot richting Cuba, Colombia en Mexico. Ook herhaalde hij meermaals zijn standpunt om Groenland in te nemen.[33]
In de Amerikaanse Senaat werd op 8 januari 2026 na aanleiding van de militaire actie een debat gehouden. Hierin werd gestemd om de macht om militair ingrijpen van president Trump in te perken, de uitslag luidde 52 voor en 47 tegen. 5 Republikeinse senatoren stemden voor inperking. Trump reageerde woedend op deze politici en zei dat ze de nationale veiligheid zouden ondermijnen.[33][34][35]
Aanklachten en rechtszaak
[bewerken | brontekst bewerken]Aanklacht tegen Maduro
[bewerken | brontekst bewerken]De Amerikaanse justitie beschuldigt Nicolás Maduro ervan betrokken te zijn geweest bij de organisatie en facilitering van grootschalige cocaïnesmokkel naar de Verenigde Staten. Volgens deze aanklacht zou hij financieel hebben geprofiteerd van deze activiteiten, drugssmokkelaars hebben geholpen door het verstrekken van diplomatieke paspoorten en contacten hebben onderhouden met grote drugshandelorganisaties in Latijns-Amerika. Daarnaast wordt hij beschuldigd van samenzwering om vuurwapens en explosieven tegen de Verenigde Staten te gebruiken.[36][37]
Op 5 januari verscheen Maduro en diens vrouw voor het eerst voor de rechtbank in Manhattan. Hij werd bijgestaan door advocaat Barry Pollack en verklaarde onschuldig te zijn en benoemde dat hij nog steeds de president van Venezuela is.[38]
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]- ↑ https://www.prensa-latina.cu/2026/01/04/gobierno-revolucionario-de-cuba-informa-el-decreto-presidencial-1147/?utm
- ↑ https://www.reuters.com/world/americas/venezuelas-interior-minister-says-100-people-died-us-attack-2026-01-08/?
- ↑ https://apnews.com/article/venezuela-funeral-soldiers-us-military-trump-maduro-a9e9e7b089f98a62e24ed7e8797ba40e
- ↑ https://nos.nl/artikel/2597332-venezolaanse-minister-stelt-dat-bij-aanval-vs-zeker-100-mensen-gedood-zijn
- ↑ Venezolaanse president Maduro geland in New York en naar gevangenis overgebracht. NOS Nieuws (3 januari 2026). Geraadpleegd op 4 januari 2026.
- ↑ De operatie die de naam Absolute Resolve kreeg, was maandenlang voorbereid. NU.nl. DPG Media.
- 1 2 3 4 5 "Trump claimt gevangenname van Venezolaanse president Maduro en bevestigt aanvallen", NOS Nieuws, 3 januari 2026.
- ↑ VS klaagt president Venezuela aan voor 'drugsterrorisme'. nos.nl (26 maart 2020). Geraadpleegd op 5 januari 2026.
- ↑ VS loven 50 miljoen dollar uit voor tip die ‘drugscrimineel’ Maduro helpt te arresteren. De Volkskrant. DPG Media (8 augustus 2025). Geraadpleegd op 5 januari 2026.
- ↑ Nieuwe Amerikaanse aanvallen op vermeende drugsboten. nos.nl (1 januari 2026). Geraadpleegd op 5 januari 2026.
- ↑ NWS, VRT, VS beschouwt Kartel van de Zonnen vanaf morgen als terreurgroep: is "leider" Nicolás Maduro straks vogelvrij? | VRT NWS: nieuws. VRTNWS (19 november 2025). Geraadpleegd op 20 januari 2026.
- ↑ Trump: 'Gaan ons bezighouden met olie-industrie Venezuela en opvolger Maduro' (3 januari 2026). Geraadpleegd op 4 januari 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 Elite-eenheid Delta Force ontvoerde Maduro na maanden voorbereiding. Nu.nl (4 januari 2026). Geraadpleegd op 4 januari 2026.
- ↑ (es) King, Melissa, Gobierno Revolucionario de Cuba informa el Decreto Presidencial 1147 - Noticias Prensa Latina (5 januari 2026). Geraadpleegd op 5 januari 2026.
- 1 2 Groot, Joep de Groot Verslaggever Profiel Joep de, "Venezuela roept noodtoestand uit, Colombiaanse president roept VN-veiligheidsraad op bijeen te komen", NRC, 3 januari 2026. Geraadpleegd op 5 januari 2026.
- ↑ Venezuela's Supreme Court orders Delcy Rodriguez become interim president. Reuters (4 januari 2026). Geraadpleegd op 4 januari 2026.
- ↑ Venezuela's Supreme Court orders Delcy Rodriguez become interim president. Reuters (4 januari 2026). Geraadpleegd op 4 januari 2026.
- ↑ TSJ designa a la vicepresidenta Delcy Rodríguez como presidenta encargada de la Nación. Overheid Venezuela (5 januari 2026). Geraadpleegd op 7 januari 2026.
- ↑ Delcy Rodríguez es investida como presidenta encargada de Venezuela. Overheid Venezuela (5 januari 2026). Geraadpleegd op 7 januari 2026.
- ↑ Venezuela declares week of mourning for military killed in US attack. Reuters (6 januari 2026). Geraadpleegd op 7 januari 2026.
- ↑ Federal Council freezes any assets held in Switzerland by Nicolás Maduro. Regering Zwitserland (5 januari 2026). Geraadpleegd op 5 januari 2026.
- ↑ Gevangengenomen Maduro kan niet meer bij tegoeden in Zwitserland. NU.nl. DPG Media (5 januari 2026). Geraadpleegd op 5 januari 2026.
- ↑ De Snelle Pen, Secretaris-Generaal-OAS Albert Ramdin geeft verklaring uit over situatie in Venezuela, 3 januari 2026
- ↑ NOS, Internationale woede en bezorgdheid over de situatie in Venezuela, 3 januari 2026
- ↑ Starnieuws, Caricom roept op tot respect voor internationaal recht na militaire actie VS, 4 januari 2026
- ↑ Suriname Herald, President Simons: internationale rechtsorde moet worden gerespecteerd, 4 januari 2026
- ↑ 关晓萌, China calls on US to release Maduro and his wife at once. www.chinadaily.com.cn. Geraadpleegd op 4 januari 2026.
- ↑ Internationale woede en bezorgdheid over de situatie in Venezuela. nos.nl (3 januari 2026). Geraadpleegd op 4 januari 2026.
- ↑ Live: Venezolaanse president Maduro aangekomen in New York. FD.nl. Geraadpleegd op 4 januari 2026.
- ↑ Bouwman, Boris Bouwman Verslaggever Profiel Boris, "Rusland en China hekelen optreden VS bij VN-Veiligheidsraad", NRC, 5 januari 2026. Geraadpleegd op 5 januari 2026.
- 1 2 "Maduro’s ontvoering is een flagrante schending van het internationaal recht, zeggen deskundigen", de Volkskrant, 4 januari 2026.
- ↑ (en) Pilkington, Ed, "‘They lied to our face’: Democrats decry Trump’s military raid on Venezuela", The Guardian, 4 januari 2026. Geraadpleegd op 8 januari 2026.
- 1 2 Meerderheid Amerikaanse Senaat voor resolutie inperken Trumps militaire macht. nos.nl (8 januari 2026). Geraadpleegd op 8 januari 2026.
- ↑ (en) Senate pushes back on Trump's military threats against Venezuela with war powers vote. AP News (8 januari 2026). Geraadpleegd op 8 januari 2026.
- ↑ (en) News, A. B. C., Senate advances war powers resolution to rein in Trump on Venezuela. ABC News. Geraadpleegd op 8 januari 2026.
- ↑ (en) Venezuela's Maduro, wife indicted on 'narco-terrorism' charges, says US attorney general. www.aa.com.tr. Geraadpleegd op 3 januari 2026.
- ↑ Ook zoon Maduro aangeklaagd in New York. Noordhollands Dagblad (3 januari 2026). Geraadpleegd op 3 januari 2026.
- ↑ (en) Bekiempis, Victoria, "Deposed Maduro pleads not guilty after capture in shock US attack on Venezuela", The Guardian, 6 januari 2026. Geraadpleegd op 6 januari 2026.
