Amfetamine

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Amfetamine
Amphetamine.png
(±)-1-fenylpropaan-2-amine
Farmaceutische gegevens
F 4L/kg; lage binding met plasmaproteïnen (20%)
Metabolisatie Hepatisch
t1/2 10-13 uur
Uitscheiding Renaal; significant deel ongewijzigd
Gebruik
Geneesmiddelengroep Amfetamines
Merknamen Benzedrine
Indicaties ADHD, overgewicht
Voorschrift/recept Ja
Toediening Oraal, intraveneus, inhalatie
Risico met betrekking tot
Zwangerschapscat. C
Databanken
CAS-nummer 300-62-9
ATC-code N06BA01
PubChem 3007
DrugBank APRD00480
Chemische gegevens
Formule C9H13N
Molaire massa 135,2084 g/mol
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde
Amfetaminetablet

Amfetamine is een synthetische drug. In de volksmond wordt de drug ook wel speed, slurf, rapapa of spit genoemd. Het gebruik is verslavend, onder meer omdat mensen lusteloos zijn als zij het niet gebruiken. Amfetamine werkt stimulerend en bevordert aldus slapeloosheid. Daarnaast vermindert de lust tot eten of drinken. Amfetamine werd vroeger dan ook wel toegepast als vermageringsmiddel, maar dat is tegenwoordig verboden. Ook werd het toegepast als doping in de sport.

Amfetaminegebruik kan leiden tot ernstige lichamelijke problemen, waaronder hart- en leverfalen. Ook psychische klachten, zoals paranoïde wanen, zijn beschreven.

Vaak wordt gedacht dat amfetamine een vast bestanddeel is van XTC-tabletten. Uit onderzoek van het Trimbos-instituut blijkt het tegendeel: maar 2,6% van de tabletten bevat amfetamine.[1] Recreatief gebruik van amfetamine vindt vooral plaats door het te snuiven of te slikken.

Verwante stoffen die een nog sterkere werking hebben zijn methamfetamine en het vooral in enkele Aziatische landen populaire yabaa.

Geschiedenis[bewerken]

In 1887 werd amfetamine voor het eerst gesynthetiseerd. Toen men er in 1927 achter kwam dat amfetamine verlichting geeft bij astma en bronchitis werd het voorgeschreven in de vorm van inhalators. Al snel werd opgemerkt dat de stof ook andere werkingen had.

In de jaren 30 werd speed populairder en ten tijde van de Tweede Wereldoorlog werd het zowel aan Duitse als aan geallieerde zijde als ondersteunend middel in gevechtssituaties gebruikt.

In de jaren 40 ervoer men dat de bijwerkingen van amfetamine zeer ernstig konden zijn. Gedurende de Tweede Wereldoorlog werden amfetamine en daaraan verwante stoffen als benzedrine (Bennies) en dexedrine (Dexies) op grote schaal van officiële zijde voorgeschreven aan militairen zoals piloten die daardoor langer alert konden blijven. Het middel bleek onder meer hartklachten te veroorzaken die tot het verlies van levens leidden. Amfetamineproducten werden daarom alleen nog op recept verstrekt. Artsen schreven die tot begin jaren 60 vrij gemakkelijk uit. Later kwamen er steeds meer illegale laboratoria waar speed werd geproduceerd. Tijdens de Vietnamoorlog nam het drugsgebruik onder Amerikaanse militairen eind jaren 60 extreme vormen aan. Ongeveer 60% van de militairen gebruikte drugs, vaak amfetamine en aanverwante stoffen.

Werking[bewerken]

Amfetamine is een zogenaamd sympathicomimeticum; het bootst de werking van verschillende stoffen in het sympathische zenuwstelsel na. Belangrijke neurotransmitters in het sympathische zenuwstelsel zijn noradrenaline en adrenaline. Amfetamine is een agonist van deze stoffen; het zorgt ervoor dat er extra veel vrijkomt en dat dat extra lang door werkt.

Activering van het sympathische zenuwstelsel vindt normaal gesproken plaats bij gevaar of spanning. Het lichaam moet klaar zijn om snel te reageren, de stofwisseling krijgt minder prioriteit en de eetlust vermindert.

Verschijnselen[bewerken]

Mensen die amfetamine gebruikt hebben, hebben veel energie; ze praten heel veel en hebben last van onwillekeurige bewegingen van het lichaam. Ze zweten meer en kunnen soms last krijgen van hoofdpijn. Na gebruik op langere termijn kunnen erectieproblemen ontstaan. Ook kunnen het hart, de lever en de nieren problemen ondervinden. Daarnaast is er een verhoogd risico op psychotische stoornissen. Depressie kan optreden na het staken van (langdurig) amfetaminegebruik. Psychosen veroorzaakt door amfetaminegebruik zijn meestal van voorbijgaande aard wanneer het gebruik gestaakt wordt.

Benzedrine[bewerken]

Benzedrine is de merknaam van het racemaat van amfetamine (dl-amfetamine). Het werd onder deze merknaam door Smith, Kline and French in de Verenigde Staten in 1928 in de vorm van inhalers op de markt gebracht.

Bronnen, noten en/of referenties
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek